LezersbrievenZaterdag 14 december

Brexit, hongerwinter, herinneringen, onderwijs, twintigtwintig en nieuwe bureaucratie

De ingezonden lezersbrieven van zaterdag 14 december

Beeld Bas van der Schot

Brief van de dag: nieuws dat de wereld nodig heeft

Na het lezen van het bericht over het teruggevonden Bildnis einer Frau van Klimt waande ik me in een romantische, ­sepia gekleurde, Italiaanse film.

Ik zag een kaal, kreukelig, krom mannetje voor me – de tuinman – die fluitend en puffend de heg stond te snoeien. Een loyale man van arme komaf. Nog nooit buiten ­Piacenza geweest en zo lang hij zich herinnert werkzaam voor dezelfde werkgevers.

Dat juist zo’n meneertje een meesterwerk – verstopt in een vuilniszak nota bene – ter waarde van 60 miljoen terugvindt, is niks minder dan ­fantastisch. De romantiek van het verhaal zit hem deels in het feit dat het schilderij achter een luik, in een verborgen nis zat, verstopt onder een dikke laag klimop.

Hoe Italiaans! Dit is nieuws dat de wereld nu nodig heeft. Grootste verdwijning in de kunst… 22 jaar foetsie. O, en ook nog eens het laatste stuk wat die arme, getalenteerde Klimt afmaakte.

Dit doet denken aan ver­halen over rijke families in grote landgoederen. In die verhalen is het bijna altijd de tuinman naar wie de vingers wijzen zodra de moord ­gepleegd wordt, toch?

Hoe geweldig dat de naam van de tuinman voor eens en voor altijd wordt gezuiverd door zo’n doortastend exemplaar die verder kijkt dan een geheim nisje en een vuilniszak.

Marijn ScheltensAmsterdam

Gedachtengoed

Elke keer dat ik in een artikel het woord ‘gedachtengoed’ lees, denk ik onwillekeurig héél even dat het artikel goede ­gedachten bevat, terwijl mijns inziens het tegendeel meestal het geval is. Vaak gaat het in zo’n artikel over extreme, ­zeker niet algemeen geaccepteerde standpunten. Zoals bijvoorbeeld boven het ­artikel over de pedofielenvereniging Martijn (Ten eerste, 9 december). Het ‘goed’ lijkt een onbedoeld waarde­oordeel in te houden. Ik pleit er derhalve voor het woord ‘gedachtengoed’ voortaan te vermijden en te vervangen door iets neutralers. Standpunten, visie, overtuiging, ideeënleer... kies maar.

Auke BijlsmaDen Dolder

Beeld Bas van der Schot

Hongerwinter

In ‘Supers eisen verbod op boerenactie’ wordt door het Landbouw Collectief in relatie tot de hongerwinter de vraag gesteld ‘of het ­geheugen eens opgefrist moet worden’. Boeren deelden van het weinige eten dat ze hadden. Een boude opmerking. Ik herinner mij een sketch van Jasperina de Jong en Eric Herfst, waarin zij vertelt dat ze in de hongerwinter het land in trok op haar fiets om boeren te bezoeken om aan eten te komen. Zij kreeg dan soms als antwoord ‘een hap varkensvoer kun je krijgen’. Ook zijn er de bekende verhalen over boeren die alleen eten ruilden tegen geld, sieraden, etcetera. Ik vraag me dan ook af of het Landbouw Collectief dat ­bedoelt met het opfrissen van het geheugen.

Rinse LammertsHeerhugowaard

Brexit

De Britten hebben nu dus gekozen: ze gaan de Europese Unie verlaten. Liever solitair dan solidair. Vreemd dat er nog steeds niet duidelijk is hoeveel duurder het leven voor veel Britten zal gaan worden. Tot nu toe werden in de campagnes veel onwaarheden verteld.

Vreemd ook, dat veel Britten de schuld bij Europa leggen. Ze hebben toch echt zelf hun gezondheidszorg, ­onderwijs en pensioenen uitgekleed door grote bezuinigingen. Natuurlijk moesten ze veel betalen aan de Europese Unie, maar ze kregen er ook veel voor terug, zo kon Wales uit een diep dal klauteren dankzij de steun van de EU.

Nou we gaan het zien, ik sluit niet uit dat de Britten over een aantal jaren met hangende pootjes terugkeren. Mede ook doordat de jongere generatie, die liever wilde blijven, dan aan de macht is.

Charlotte LuijerinkMeppel

Timmermans

Ondanks de benauwde peilingen heeft Boris Johnson het ultieme mandaat gekregen om met zijn volk uit de EU te stappen. Een ruime meerderheid, na kennelijk een draai bij veel Britten. ­Logisch toch wel, als ze heel kort voor hun verkiezingen Frans Timmermans vol vuur de plannen voor het klimaat op het vasteland zien verdedigen. De miljarden die daarvoor nodig zijn en waaraan zij jarenlang zouden moeten gaan meebetalen, hebben het laatste mentale zetje gegeven.

Hans DaaleBorculo

Jachttafereel

In de beschrijving van het op Sulawesi gevonden jachttafereel wordt gesproken van ‘wezens die deels mens, deels dier zijn’. De paleontoloog Gert van den Bergh oppert verder ‘dat mensen zich toen al ­dingen konden inbeelden die er in werkelijkheid niet zijn’. Gelukkig wijst hij erop dat auteurs voorzichtig zijn met hun interpretaties. Want is er niet ook een veel praktischere verklaring mogelijk? Indianen in Amerika joegen, vermomd als wolven, hele kudden bizons naar een ravijn, hun dood tegemoet.

Wilfried DierickNijmegen

Slagroom eten

Als het enige spel dat je met je 1-jarige kind kunt spelen een cake-smash shoot is, dan is het ergste te vrezen voor de ontwikkeling van het kind. Waarom deze imitaties van voedselverspilling? Voor een leeg YouTubefilmpje? Dat wordt een prachtige puberteit voor de kleintjes, kunnen ze hun ouders lekker taarten. Daarna wordt het moeilijker, het leven bestaat niet alleen uit slagroom eten.

Maria HoetAmsterdam

Eerste stap

Eindelijk en terecht ligt er een nieuwe cao voor het basisonderwijs. Een mooie eerste stap: loon naar (hard) werken. Maar ook terecht dat de acties doorgaan. Er moet immers structureel geld beschikbaar komen om de nog ­bestaande knelpunten op te kunnen ­lossen.

Kees FrancinoWijk bij Duurstede

Genoeg

Leraren: genoeg gestaakt, jullie punt is gemaakt.

Jos RuitersAlkmaar

Subsidie

Marcia Luyten houdt een pleidooi voor subsidiëring van klassieke orkesten, want ‘ook de zoon van de loodgieter heeft recht op Bach’. Ik heb even de prijs opgezocht van het duurste kaartje voor het feestconcert ­gespeeld door het Nederlands Philharmonisch Orkest in het Concertgebouw: 58 euro. Voor de finale van het Eurovisie Songfestival is de goedkoopste rang met beperkt zicht 88,50 euro, het duurste kaartje 248,50 euro. Ik vermoed dat de zoon van de loodgieter staat te dringen voor een kaartje, want in minuten uitverkocht. Ander voorbeeld: Gelredome 20 Years of Q-Dance: goedkoopste ticket 133 euro, duurste 262 euro.

Klassieke muziek wordt vaak in verband gebracht met hoger opgeleide mensen met de betere banen. Als die ook prijzen van ruim) 100 euro willen betalen voor een ticket, is de behoefte aan subsidie een stuk minder. Als niemand dat wil betalen, is het dat blijkbaar niet waard. Moderne muziek wordt op een regenachtige middag geschreven en ingestudeerd, want simpel.

Of toch niet? Marcia Luyten, subsidie voor klassieke muziek is geen probleem, als de kaartjes daarvoor ook ruim boven de 100 of 200 euro kosten. En dan mag het bloemencorso ook wat hebben.

Leon Rodenburg, Scheveningen

Cultuur

Tijdens mijn eerste jaar op de universiteit hoorde ik dat ik met mijn afkomst tot het proletariaat behoorde. Dat was toen iets waar je, als je handig was, je voordeel mee kon doen. Ik ben het met de inhoud van de column van Marcia Luyten eens dat als je vader loodgieter is, je ook recht hebt op Bach. Klassieke muziek heeft mij helaas nooit kunnen bekoren, opera evenmin, laat staan ­ballet.

Gelukkig kreeg ik in dezelfde periode een relatie met een vriendin uit een ander milieu. Zij zeulde mij mee naar musea, interessante architectuur en middeleeuwse binnensteden. In een vreemde stad moesten altijd de kerken van binnen bekeken worden. Als ik haar niet had ontmoet, de relatie is al lang weer over, zou ik nu niet van Pieter de Hoogh in Delft kunnen genieten. Ik ben haar dankbaar voor haar niet-aflatende pogingen mij met de hogere cultuur in contact te brengen.

Toch stem ik in de auto zelden op NPO Radio 4 af. Het blijft NPO Radio 1 en als ik dan tussendoor God only knows hoor van de Beach Boys springen de tranen mij in de ogen. In de fitness zat ik naast Karel op een roeiapparaat. Soms praten we, waarbij ik politiek probeer te vermijden. Hij keek me aan en zei: ‘Gisteravond zette ik om acht uur een overzicht aan van de mooiste slagen uit de carrière van Roger Federer; dat was genieten jongen. Voordat ik het wist was het half 12 en zat ik nog te kijken.’ Zijn stem klonk schor, de tranen biggelden van zijn wangen.

Voor Karel zijn de slagen van Federer kunst, voor mij tientallen flutliedjes uit de Top 2000 en voor Marcia Luyten een wals van Tsjaikovski. Trouw aan mijn proletarische afkomst zeg ik nu: hoe meer cultuur, hoe beter en cultuur die zichzelf niet kan bedruipen moet ­gesubsidieerd worden.

Jan BoumanZeist

Herinnering

The Washington Post trakteert ons op een onthutsend rapport over de kennelijk hopeloze militaire situatie in Afghanistan (Ten eerste, 10 december). Ik vraag me echter af welke waarde een dergelijke onthulling heeft. De bevindingen zijn gebaseerd op interviews die achteraf met de betrokkenen zijn gevoerd, en iedereen die zich heeft verdiept in de werking van het menselijk geheugen weet dat de herinnering een uitermate onbetrouwbare bron is voor de reconstructie van historische gebeurtenissen. Als generaal Douglas Lute stelt dat ‘we niet het flauwste benul van Afghanistan hadden’ en het Amerikaanse volk daarvan toen niet op de hoogte was, moeten we ons realiseren dat deze woorden dateren uit 2015, toen de oorlog al veertien jaar aan de gang was.

Waarom kwam de generaal toen pas met zijn onthullingen? Was dit omdat ook hij uiteindelijk tot de conclusie was gekomen dat de oorlog toch niet kon worden gewonnen? En doet hij het achteraf voorkomen alsof hij dat altijd al had vermoed? In de herinnering wordt het verleden altijd weer naar het heden ‘toegeschreven’. Mondelinge getuigenissen achteraf leveren geen bewijs, dat doen alleen schriftelijke documenten uit de tijd zelf.

Albert Kort,’s-Heer Hendrikskinderen

Kunstmatig

Je moet maar durven. Paul Scholten haalt zijn eigen belegen idee van stal om op kunstmatige wijze het aantal partijen in de Kamer te verkleinen en noemt dat versterking van de demo­cratie. Nog erger: hij benoemt, terecht, vele ernstige problemen die nu spelen en heeft als ‘oplossing’ het vergroten van de macht van de minister-president. Had hij er misschien ‘geen actieve herinnering’ aan dat die problemen de afgelopen tien jaar zijn ontstaan onder VVD-premier Rutte? Kortom, door de VVD, de partij van de heer Scholten zelf.

Wim WildeboerHarlingen

Nieuwe bureaucratie

Net als Paul Scholten ben ik ongerust over het (niet) functioneren van de ­democratie. Het antwoord van Scholten om die ongerustheid weg te nemen ­bevalt mij allerminst. Het is niet meer dan de roep om een sterke man en zijn voorstel zal het democratisch gehalte van onze samenleving eerder verminderen dan vergroten.

Een belangrijke oorzaak van de huidige crisis in de samenleving is niet de grote pluriformiteit in het parlement. Dat is meer een gevolg van die crisis. Het werkelijke probleem, waarom het vertrouwen in de democratie is afgenomen, is de ‘crisis van de instituties’.

Vooral onder invloed van bijna tien jaar liberaal denken in de politiek, heeft er een kaalslag plaatsgevonden in het institutionele Nederland. En laten nou net die instituties de lijm van de samenleving zijn. Zo zijn de woningbouw­corporaties uitgehold en verworden tot veredelde projectontwikkelaars, de verzorgingstehuizen opgeheven, de zorg geprivatiseerd en gedecentraliseerd, het ambtenarencorps uitgehold, etcetera. En de gewone burger werd geacht zich te redden in de jungle die de vrije markt heet. Voor twee of drie keer modaal zal dat vast geen probleem zijn. Die redden zich wel, maar juist de gewone man raakt verstrikt in deze, wat ik noem, nieuwe bureaucratie.

Laten we dus alle energie daarin stoppen. Niet terug naar oude tijden, maar zoeken naar creatieve en innovatieve oplossingen om de samenhang in de ­samenleving weer te versterken.

Hans KuypersArnhem

Twintigtwintig

Nu het tweede decennium voor de deur staat, lijkt het me goed om niet meer tweeduizendtwintig te zeggen (veel te lang woord) zoals op radio en vooral op tv nog wordt gebezigd, maar gewoon twintigtwintig. Tweeduizend is al bijna twintig jaar geleden. Bovendien klinkt twintigtwintig beter. Vorige eeuw was het ook gewoon negentiennegentig.

André van der SmaalKoog aan de Zaan

Gesprek

Afgelopen woensdag, 11 december, zat ik met een grote groep collega-natuur­beschermers in het Catshuis aan tafel bij premier Rutte en minister van Landbouw en Natuur Schouten. Onderwerp: de stikstofcrisis. In de media kwam naar voren dat het een goed en constructief gesprek was.

We hebben inderdaad de noodzaak van een transitie in de landbouw en een stevige investering in natuur om de stikstofcrisis op te lossen naar voren gebracht. Tegelijkertijd behandelt de Eerste Kamer echter, nog voor het kerst­reces, de Spoedwet aanpak stikstof. Een ronduit slechte wet. Deze wet draagt niet bij aan de oplossing van het stikstofprobleem, bovendien breekt hij zelfs een deel van de wettelijke bescherming van onze belangrijkste natuur­gebieden af. Kortom een voor de natuur schadelijke wet. Niet voor niets was de Raad van State zeer kritisch over dit wetsvoorstel.

Het is nu te hopen dat het gesprek op het Catshuis geen invloed heeft op de onafhankelijke afweging van de Eerste Kamer over de kwaliteit van de spoedwet. Want: een goed gesprek maakt nog geen goede wet.

Fred Wouters, directeur Vogelbescherming Nederland, Zeist

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden