Postuum Binyavanga Wainaina

Binyavanga Wainaina, de Keniaanse schrijver die niet bang was om westerlingen een beetje belachelijk te maken

Binyavanga Wainaina. Beeld AFP

De vooraanstaande en vernieuwende Keniaanse schrijver Binyavanga Wainaina is overleden na een kort ziekbed. Wainaina (48) verwierf bekendheid als mede-oprichter van een literair netwerk voor (Oost-) Afrikaans schrijftalent, als auteur van een roemrucht essay waarin hij westerse stereotypen van Afrika op de hak neemt, en als openlijke homoseksueel.

Wainaina stierf dinsdagavond laat in een ziekenhuis in Nairobi, de hoofdstad van Kenia. Dat is bekendgemaakt door het platform dat hij zelf in 2003 hielp vormgeven: Kwani? (Swahili voor: ‘En dus?’, of: ‘Nou en?’). Kwani? zou uitgroeien tot een bekend podium voor (jonge) schrijvers.

Wainaina, die in 2015 een beroerte kreeg, hoort bij een generatie Afrikaanse schrijvers die met meer distantie kijkt naar de (post-)koloniale jaren dan eerdere schrijvers uit de regio, al was Wainaina natuurlijk wel mede gevormd door deze erfenis. Hij had oog voor bijvoorbeeld de modernisering en veelzijdigheid van een miljoenenstad als Nairobi, en de zoektocht naar identiteit.

Discovering home, heet het persoonlijk getinte, korte verhaal over een familiebezoek in Oeganda (de geboorteplaats van zijn moeder) waarmee Wainaina in 2002 de prestigieuze Caine Prize for African Writing won.

Internationaal trok Wainaina de aandacht met zijn in 2005 gepubliceerde essay How to write about Africa, een sarcastisch stuk over Westerse verbeeldingen van Afrika. Gebruik ­altijd het woord Africa of Darkness of Safari in je titel, schreef hij; behandel Afrika als ware het één land en zorg dat je schrijft over het ritmegevoel van Afrikanen, over de zonsondergang en over Nelson Mandela.

Het prikkelende essay hield journalisten een spiegel voor en geniet nog altijd populariteit, getuige ook de vele verwijzingen naar het stuk op sociale media sinds Wainaina’s overlijden.

In 2014 kwam Wainaina als een van de eerste bekende Kenianen uit voor zijn homoseksualiteit. In dat jaar verscheen ook een tekst die werd gepresenteerd als ‘verloren hoofdstuk’ uit zijn coming-of-age memoires One day I will write about this place, uit 2011 (in Nederland gepubliceerd door uitgeverij De Geus als Op een dag zal ik schrijven over Afrika). Wainaina beschrijft een scène waarin hij, na aarzelingen, zijn moeder op haar sterfbed vertelt: ‘Ik ben een homo, Mam.’

In 2016, op Wereldaidsdag, baarde Wainaina ook opzien, door te verklaren dat hij seropositief was. Vorig jaar kondigde hij aan met zijn partner te willen trouwen in Zuid-Afrika, waar het homohuwelijk legaal is. Het huwelijk is er niet meer van gekomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden