Billy Wright koos altijd voor de dood

Billy Wright was gehaat en gevreesd. Zes aanslagen door de IRA overleefde hij, evenals doodsbedreigingen door zijn oude kameraden van de Ulster Vrijwilligersmacht....

KING RAT had kortgeknipt blond haar, een ringbaardje, kille ogen en was atletisch gebouwd. Meestal droeg hij een spijkeroverhemd, waarvan de mouwen ver genoeg waren opgestroopt om zijn getatoeëerde armen te tonen. Wright deed aan fitness en dronk niet. Ook in de gevangenis was hij een autoritair leider, die zijn mensen zelfs verbood te vloeken.

Door zijn achterban in Portadown werd hij geëerd als een onverwoestbare oorlogsheld. Maar de protestante voorvechters van een staakt-het-vuren noemden hem 'een gevaarlijke gek' en 'Billy Wrong', terwijl hij bij de katholieken slechts onversneden haat opriep. Hij stond bovenaan de lijst van 'meest gezochte mensen' van zowel de IRA als zijn eigen ex-kameraden van de Ulster Vrijwilligersmacht, UVF. Tot zaterdag leek de gevangenis de veiligste plek.

De 37-jarige Wright was de leider van de Loyalistische Vrijwilligersmacht (LVF) en een van de meest meedogenloze moordenaars tijdens de Noord-Ierse Troubles. Volgens The Sunday Telegraph was hij vermoedelijk verantwoordelijk voor de moord op ruim een tiental onschuldige katholieken in de 'moorddriehoek' van 'mid-Ulster'.

Het ging om de dial-a-Catholic-moorden. De werkwijze kwam erop neer dat Wrights UVF-commando een nummer draaide van een katholieke besteldienst. De bezorger werd dan ergens heen gelokt en vervolgens uit de weg geruimd. De enige reden voor die daad was het geloof van het slachtoffer.

Regelmatig haalde Wright zelf de trekker over. De Sunday Telegragh weet te melden dat hij genoot van de angst van zijn slachtoffers en de macht die hij over leven en dood had. 'Hij koos altijd voor de dood.'

In de zomer van '96 werd hij uit de UVF gezet, nadat hij op 2 juli een 31-jarige taxi-chauffeur op oproep had laten vermoorden. De UVF was woedend omdat hiermee het staakt-het-vuren werd geschonden. Wright was fel gekant tegen elk bestand met de katholieken.

Hij zwoer dat hij zijn terrorisme nooit zou opgeven en richtte de Loyalistische Vrijwilligersmacht op, die verder ging met gruwelijke aanslagen op onschuldige mensen, zoals op een zestienjarige katholieke jongen die weg stond te liften.

Wright wierp de afschuw daarover verre van zich. 'Ik wordt beschouwd als een soldaat', verklaarde hij in een nooit gepubliceerd interview met The Daily Telegraph, dat in maart plaatsvond, vlak voor zijn arrestatie. Op de schoorsteenmantel in zijn huis in Portadown stond een boek van porselein, opengeslagen op een pagina met: 'Gelukkig zijn zij hier, waar de naam van Jezus lieflijk in ieders oor klinkt.' Wright was een born-again christen.

In zijn jeugd in Zuid-Armagh had de gevreesde terrorist nog weinig last van haatgevoelens tegen de katholieken. Hij speelde er Gaelic voetbal en ging er naar een gemengde school. Het grote keerpunt in zijn leven, vertelde hij, kwam in 1976 toen de IRA tien protestante arbeiders vermoordde, 'de Kingsmill slachting'. Toen ook nog eens drie familieleden door de IRA waren gedood, sloot hij zich aan bij de jeugdafdeling van de UVF.

Gevraagd hoe hij na zijn dood graag herinnerd wil worden, zei hij tegen de interviewer: 'Als een loyalist, standvastig en betrouwbaar. En als iemand die uiteindelijk hielp bij het veiligstellen van vrede voor zijn volk.'

Fred de Vries

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden