Bij tomaten is het kiezen tussen knauwers en ploffers

De Volkskrant test elf verschillende kleine rode tomaten

Sinds de Tasty Tom, de eerste 'merktomaat' uit de jaren negentig, is het hard gegaan met de tomaat. De consument wordt overspoeld met soorten. Waarin verschillen ze en hoe moet je kiezen? Een proefpanel helpt.

Een tomatenplukster in een kas in Tinte waar duizenden rode ledlampjes worden gebruikt. Die zouden de groei van de vruchten bevorderen. Beeld Joost van den Broek

'De Tasty Tom was in de jaren negentig een regelrechte sensatie', zegt Ton Janssen. De tomatenteler zette in 1994 het tomatenmerk in de markt, toen het imago van de Nederlandse tomaat een dieptepunt had bereikt en in Duitsland tot 'Wasserbombe' was bestempeld. Janssen was de eerste die een tomaat een merknaam gaf en bouwde Tasty Tom uit tot een populair consumentenmerk.

Janssen kocht indertijd de rechten op van deze tomaat die was ontwikkeld door Enza Zaden in Enkhuizen en gaf er een naam aan 'zoals dat bij appels al heel gewoon was'. Het bleek een gouden greep. 'In Nederland worden elk jaar twintig tot dertig nieuwe rassen ontwikkeld. Als tuinder moet je dan vooraan staan', aldus Janssen, die binnenkort met pensioen gaat.

Journaliste Annemieke Hendriks reconstrueerde de Wasserbombe-affaire in haar boek De tomaat en de bizarre wereld van vers voedsel. 'Het woord ging een eigen leven leiden. In Duitse media werden tomaten uit Nederland ineens als 'industrieel' bestempeld en de Spaanse als 'natuurlijk'. Maar die Spaanse waren net zo industrieel geteeld. Ze werden vaak nog onrijper geoogst dan de Nederlandse. De Wasserbombe was vooral een imagokwestie, en een heel hardnekkige. De affaire had enorme gevolgen voor de Nederlandse tomatenexport naar Duitsland. Die was in 2010 pas weer op het oude niveau.'

In Duitsland steeg de vraag naar een tomaat van 'eigen bodem'. Hendriks: 'Dat is eigenlijk onzin. Van de Oostzee tot de Mediterranée worden tomaten meestal op steenwol geteeld, dus niet in de grond.

'Het ras is veel bepalender voor de smaak dan het land van herkomst. Voor die smaak zijn ook rijping en versheid van groot belang. De Tasty Tom was de eerste tomaat die aan de tros, met het steeltje er nog aan, werd verkocht. Die steeltjes geven geur af, maar voegen niets toe aan de smaak. Mensen zeggen dan: die Tasty Tom smaakt net als tomaten van vroeger. Maar het is alleen de geur van dat steeltje die hen aan de tuin van oma doet denken.'

(De tekst gaat verder onder de foto)

Journaliste Annemieke Hendriks reconstrueerde de Wasserbombe-affaire, waarin de Nederlandse tomaat in Duitse media als zodanig werd bestempeld, in haar boek De tomaat en de bizarre wereld van vers voedsel.
Een man aan het werk in de Kassen van Looije in Burgerveen waar tomaten worden verbouwd. Beeld Freek van den Bergh

'De tomaat van vroeger was echt niet lekkerder dan de huidige tomaten. Veredelaars kunnen namelijk alle tomaten maken die ze willen: de mooiste, de zoetste, de smakelijkste. Dat doen ze dan ook. Ze maken trouwens ook slechte tomaten. Als jij als tuinder een goedkope bulktomaat wilt die lang houdbaar is maar niet per se een topsmaak hoeft te hebben - en daar is nog steeds een grote markt voor - dan bestel je daar gewoon zaad voor.'

Inmiddels wordt de consument overspoeld met tomatensoorten: van de roma, coeur de boeuf, de cherrytomaat, pomodoro, honingtomaat tot de Westlandse struiktomaat. Janssen: 'Je wordt er hoorndol van. Veel aanduidingen zeggen alleen iets over de vorm, niet over het ras en de smaak. De meeste consumenten houden van zoete tomaten. Een aanduiding die het suikergehalte aangeeft zou dus meer duidelijkheid scheppen. In Japan gebeurt dit al.'

Nell Westerlaken

Hoe smaken de testtomaatjes?

Geweldig, al die bakken met tomaten in de supermarkt, maar hoe moet je kiezen? Albert Heijn helpt de consument door middel van een uitgebreid label met smaaktype, soort en gebruik (soep, saus, snack, salade, op brood). En dan nog: neem je Excellent-cherrytomaten, Rivolo-cherrytomaten of snoeptomaatjes? Alle drie zijn ze volgens het label geschikt voor salade en volzoet.

Een proefpanel met tomatenkweker Robbert de Jong van Looye Kwekers, journaliste en Volkskeukenauteur Loethe Olthuis en kok-kunstenaar Jasper Udink ten Cate proeft elf verschillende kleine rode tomaten uit het assortiment van drie grote supermarkten.

Alle testtomaatjes zijn afkomstig uit kassen in Nederland of Spanje en Marokko.

De winnende tomaat: Looye Subliem (Nederland, Piccolo), 1,66 euro.

Het panel onderscheidt in grote lijnen knauwers en ploffers. De knauwers hebben hardere velletjes, minder vruchtvlees en minder sap, en zijn ook minder zoet. Dat geldt voor de meeste ovale tomaatjes: Jumbo biologische snoeptomaatjes, Frank & Jan snacktomaten, Tommies snacktomaatjes, minipruimtomaten van Jumbo en de Marokkaanse snoeptomaten van de AH Foundation. Die laatste hebben wel een zacht velletje en Udink ten Cate ervaart wel een mooi mondgevoel en iets van een aardbei-effect, maar De Jong en Olthuis vinden ze flauw en nietszeggend.

Bij de ploffers spat het sap in je mond zodra je het tomaatje doorbijt. Als je geluk hebt, zijn ze zoet en niet bijtend zuur, zoals de Spaanse Dolcetini biologische cherrytomaten van Albert Heijn. Met pijn in het hart stelt Olthuis vast dat dit de allerbelabberdste tomaten uit de test zijn. 'Je bewijst de biologische tomaat er absoluut geen dienst mee. Terwijl er zoveel goede, lekkere Hollandse biologische tomaten zijn.

Op nummer twee: AH Rivolo cherry tomaten (Nederland, Rivolo), 0,72 euro.

De topdrie bestaat uit ronde, zoete poffers. Niet toevallig worden de nummers 1 en 3 geleverd aan de tros. Het groen geeft een sterk kruidige geur, wat de tomaat meteen aantrekkelijker maakt. Op 3 eindigt Red Pearl van Harvest House, eigenlijk een beetje te groot voor een snacktomaat, maar aangenaam zoet. Olthuis proeft er zelfs iets van citrusfruit in. Op nummer 2 komen de kleinste tomaatjes uit de test, de AH Rivolo cherrytomaten met alleen kroontjes en geen steeltjes. 'Echt aroma, complexere smaak, goede balans tussen zoet en zuur, een hint van hartig', is het oordeel. 'Bij deze pas ik even', zegt De Jong die onmiddellijk zijn eigen tomaten herkent. Maar Udink ten Cate zet Looye Subliem met stip op 1, een hoofdrol in een gerecht waardig, en ook bij Olthuis scoort-ie hoog: leuke looks en mooie kleur, lekker zoet en sappig, kruidig aroma. Enig nadeel: hij is met 1,99 euro per 100 gram ook veruit de duurste.

Pay-Uun Hiu

En op nummer drie: Harvest House Red Pearl (Nederland, Timotion), 0,60 euro.

De top 3

1. Looye Subliem (Nederland, Piccolo), 1,66 euro
2. AH Rivolo cherry tomaten (Nederland, Rivolo),0,72 euro
3. Harvest House Red Pearl (Nederland, Timotion), 0,60 euro

Voor de rest ook nog getest:

AH Excellent cherrytomaten (Nederland, Juanita) 1,20 euro
AH biologische cherrytomaten (Spanje, Dolcetini) 0,80 euro
AH snoepgroentetomaat (Marokko, Angelle) 0,60 euro
Greenco Tommies Snack-tomaatjes (Nederland, Suzanne) 0,80 euro
Jumbo Mini pruimtomaten (Spanje, Chica) 0,60 euro
Jumbo biologische snoeptomaatjes (Spanje, Dolce Tini) 0,88 euro
Frank & Jan Snacktomaten (Spanje, Angelle) 0,68 euro
Harvest House Mini-tros-cherrytomaatjes (Nederland, Axiany) 1,00 euro

Tussen haakjes staan land van herkomst en de naam van het tomatenras; de prijs is per 100 gram.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.