Biermann blijft luis in pels van vroegere DDR

Het taaie gerucht wil dat Gerhard Schröder in mei 2005 vervroegde Bondsdagverkiezingen heeft geforceerd om de vorming van een partij ter linkerzijde van de SPD te verhinderen....

Schröder zou de volgende strategie hebben ontwikkeld: als er snel verkiezingen komen, heeft Die Linke – zoals het fusieproduct zou gaan heten – geen gelegenheid meer om zichzelf te formeren. Want Schröder wist als geen ander dat met de vorming van linkse partijen veel tijd kan zijn gemoeid. ‘Twee progressieven, drie meningen, vier partijen’, luidt een klassieke zegswijze.

Maar de gewiekste PDS-leider Gregor Gysi troefde de bondskanselier met een briljante bliksemactie af: de PDS nam alvast de nieuwe partijnaam aan en ruimde twaalf verkiesbare plaatsen op de kandidatenlijst in voor de WASG. Onder het vaandel van een fusieproduct dat nog moest worden geconstitueerd, boekte de PDS het beste verkiezingsresultaat uit haar geschiedenis. Op 18 september 2005 vergaarde ze bijna 9 procent van de stemmen. Haar 54-koppige Bondsdagfractie is groter dan die van De Groenen.

Nu, bijna twee jaar later, heeft de fusie haar beslag gekregen. Dat wil zeggen: de partijcongressen van PDS en WASG hebben er het afgelopen weekeinde hun zegen aan gegeven. Het oprichtingscongres staat voor 16 juni op de rol.

Over het karakter van de nieuwe partij lopen de meningen uiteen. Ook intern. Volgens de ‘Realo’s’ van Die Linke heeft ze als coalitiepartner in de bestuurscolleges van Berlijn en Mecklenburg-Vorpommern volop blijk gegeven van haar verantwoordelijkheidsgevoel. Volgens anderen is het een ongeregelde troep vakbond-militanten en linkse malcontenten. Voormalige DDR-dissidenten zien Die Linke als een slecht gecamoufleerde SED – als de natuurlijke thuisbasis van oud-Stasi-officieren en loyale DDR-burgers.

Die opvatting werd maandag pregnant verwoord door Wolf Biermann (70), de maatschappijkritische zanger/dichter die in 1976 tijdens een tournee door de Bondsrepubliek te horen kreeg dat hij de DDR – een land waarmee hij zich ooit volkomen had vereenzelvigd – niet meer in mocht. Met dit monumentale zwaktebod verloor het DDR-regime het laatste restant van zijn geloofwaardigheid. De gevolgen daarvan werden dertien jaar later, tijdens de Wende, zichtbaar. Biermann geldt sindsdien als de doodgraver van de tweede Duitse dictatuur.

Voor die verdienste werd hem maandag het ereburgerschap van Berlijn toegekend (een hoedanigheid die hij deelt met onder anderen Michael Gorbatsjov, Ronald Reagan en Marlene Dietrich). Tegen de zin overigens van SPD en Die Linke, de partijen die samen het college van B & W vormen. Zij hebben het Biermann nooit vergeven dat hij na de Wende geregeld dingen heeft gezegd die linkse mensen niet graag horen. Zo heeft hij gepleit voor een gewapende interventie in Kosovo, en heeft hij zijn instemming betuigd met de Amerikaanse inval in Irak.

Uiteindelijk is het stadsbestuur gezwicht voor de druk van de oppositie, en mocht burgemeester Klaus Wowereit in de grote zaal van het ‘Rode Raadhuis’ (een verwijzing naar het gebruikte baksteen) zijn laudatio voor Biermann houden. ‘Dat gun ik hem’, had de ereburger tevoren gezegd. En hij zei nog meer: dat Wowereits verbintenis met Die Linke ‘misdadig’ was. ‘Erger dan misdadig’, voegde hij er – Talleyrand citerend – aan toe. ‘Het is een fout.’

Wowereit, op zijn beurt, gunde Biermann het genoegen van de provocatie – zij het dat hij diens kritiek ‘te ver’ vond gaan. Zijn coalitiegenoot hield zich eveneens manmoedig op de vlakte. Biermann is, volgens een lid van de Linke-fractie, getraumatiseerd door zijn ervaringen in de DDR, en weigert in te zien dat Die Linke géén SED is. Wat hij wellicht dacht, maar niet zei: dat van een Berlijns ereburger meer onderscheidingsvermogen mag worden verwacht.

Sander van Walsum

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden