Bevallingsfotografie: 'Wil je een foto met placenta?'

Dat vaders soms de camera ter hand namen tijdens een bevalling, wisten we wel. Maar nu zijn er professionele bevallingsfotografenen fotoalbums. 'Wil het stel er een foto van de placenta bij?'

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

'Laat ze maar komen, die weeën', knikt Marry Fermont naar de actrice die ze voor haar workshop zwangerschapsfotografie heeft ingehuurd. Wat volgt, is een uitzinnig gepuf en gekreun dat tot ver buiten de afgehuurde bed and breakfast te horen moet zijn. Het is dat er een moederkoek van plastic en een baby van rubber klaarliggen, anders zou je denken dat Denice, de actrice, straks echt een wolk van een zoon op de wereld gaat zetten.

In een van de zes slaapkamers van de Mariafarm in het Brabantse Zevenbergen trekt Fermont haar kraamverzorgsterspakje recht. Op bed ligt babypop Gilles te wachten tot hij voor de veertiende keer ter wereld mag komen. Gwen, de Vlaamse vroedvrouw die Fermont vaker bij de workshops assisteert, controleert of alle hulpmiddelen klaarliggen voor de eerste van zes nepbevallingen op rij.

Rubberen navelstreng? Check.

Plastic placenta? Aanwezig.

Op tafel in de slaapkamer staat een pot verse muntthee en liggen koekjes en brokken Tony's Chocolonely op een schaal. Bevallingen oefenen doe je liever niet op een lege maag, weet Fermont uit ervaring.

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont
null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

De Amsterdamse actrice Denice staat op knappen en leunt - benen wijd - met haar voorgebonden nepbuik voorover op bed. In de hoek van de kamer hangt de Volkskrant Magazine-verslaggever onwennig en zo anoniem mogelijk rond, in afwachting van wat komen gaat. Het praktijkexamen van de cursus zwangerschapsfotografie is een serieuze zaak.

Als iedereen er klaar voor is, knikt Marry naar haar vriend: bellen maar. Denny ter Steege speelt vandaag de rol van 'Steven', de man van Denice die zich op haar beurt voor even 'Elise' laat noemen.

Ergens in de B&B gaat een telefoon over. 'Laura, je spreekt met Steven. Elise zit op 9 centimeter ontsluiting. Jij bent onze geboortegraaf. Je moet nu komen.'

Een paar minuten later gaat de klink van de deur eindelijk omlaag. 'Hallo', zegt Laura zacht.

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

Een weekend lang hebben Laura en de vijf andere deelnemers aan de workshop hun agenda leeggeveegd om te praten over alles wat te maken heeft met geboorte en geboortefotografie. Fermont vertelt over het nut van badbevallingen, waarom je de vagina ook als een roos kunt beschouwen en over de dilemma's die je als fotograaf tegenkomt wanneer je wordt gevraagd de geboorte van een kind vast te leggen.

De cursisten, niet zelden (ex)verloskundigen, hopen straks te gaan doen wat Marry Fermont al zeven jaar doet: geboorten en zwangerschappen vastleggen met hun camera. Bevallingsfotografen worden ze ook wel genoemd - al brengen ze niet alleen de laatste uren voor het moment suprême in beeld. Hun populariteit groeit, want ook in Nederland roepen steeds meer stellen de hulp in van zo'n specialist. De kosten voor een rijkelijk gedecoreerd fotoalbum: tussen de 700 en 1.300 euro. De precieze prijs hangt onder meer af van de reputatie van de fotograaf en de eisen die de aanstaande vader en moeder stellen.

Fermont (37) heeft een paar maanden voor de bevalling voor het eerst contact met de ouders, om vast een band met ze op te bouwen. Dan stelt ze de vragen waarmee ze de ouders in de intense laatste uren voor de bevalling niet wil lastigvallen. Moet ze ook het doorknippen van de navelstreng vastleggen? Wil het stel er een foto van de placenta bij? Alles is bespreekbaar, zegt ze. 'Als een vrouw zegt dat ze haar tepels niet mooi vindt, houd ik daarmee rekening bij het fotograferen.' De foto's moeten smaakvol zijn, zegt ze, hoe vleselijk de toestand soms ook is waar ze met haar neus bovenop staat. 'Niet bloederig of zo. Gewoon, mooie foto's.'

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont
null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

Fermont behoort in Nederland tot de pioniers van de geboortefotografie. Ze volgde in 2010 een opleiding tot verloskundige, maar vroeg zich tijdens een studiepauze vanwege haar ernstig zieke moeder af of dit nu echt was wat ze wilde. 'Het mooiste beeld dat me van de studie was bijgebleven, was het hoofdje van het kind dat naar buiten kwam. En ik hield al van foto's maken.' Vriend Denny ter Steege: 'Ze werkte in het café om haar studie te kunnen betalen. Daar lachten ze om haar idee dat ze geboortefotograaf wilde worden.'

Na wat googlen kwam ze op Amerikaanse websites terecht. 'Ik dacht, als het in de VS kan, kan het hier ook.'

Ze weet nog hoe onwennig de eerste geboorte voelde waarvoor ze was ingehuurd. Twee jaar na de officiële start van haar bedrijf was het eindelijk zover. Ze was maandenlang bezig geweest met het vinden van een bevalling die ze gratis mocht fotografen, sprak vrienden en kennissen aan van wie ze wist dat ze een kindje gingen krijgen. En toen ze eenmaal beet had, werd ze bloednerveus. Ze bekeek alle bevallingsfilmpjes die ze op YouTube kon vinden en oefende op het droge, samen met een vriendin en een teddybeer die dienstdeed als baby.

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont
null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

Nu was het zover, en daar stond ze dan in een kamer in het ziekenhuis van Goes, midden in de nacht, met een verloskundige en de aanstaande ouders. De persweeën waren al begonnen en de vragen schoten door haar hoofd. Stond ze niet te dichtbij? Of te ver weg? Vonden de ouders haar eigenlijk niet heel aanwezig, met die camera? En dan het geluid van de camerasluiter: in China zouden ze het nog kunnen horen.

Er was natuurlijk niets aan de hand. En de Chinezen hebben nooit doorgehad dat op 10 mei 2011, om 3.50 uur, Raisa Noya ter wereld kwam.

Wees niet verlegen, houdt ze zes jaar na haar debuut de vrouwelijke cursisten in de B&B voor: 'Jij bent gevraagd om de foto's te maken, dat is wat telt.' En dat haar werk niet altijd met gejuich wordt ontvangen, daar heeft ze zich bij neergelegd.

'Een bevalling is voor sommigen al intiem genoeg', zegt ook Yvonne van Burgh. Daarom heeft ze de bulk met ongecensureerde bevallingsfoto's van dochter Féline (4) en pasgeboren zoon Casper veilig op de computer staan. Het koffietafelboek dat de visite te zien krijgt, bevat louter gekuiste foto's. Bij beide bevallingen schakelde Van Burgh de hulp in van Fermont, die ze uit Middelburg kent. Haar man Paul reageerde niet overdreven enthousiast: een vreemde vrouw aan het bed met een grote camera om haar nek erbij, was dat wel zo verstandig? 'Het was meer een wens van mij dan van hem. Maar achteraf zijn we allebei enorm blij met het resultaat. En ik herinner me dankzij de foto's dingen die ik van de bevalling echt niet meer weet, zoals hoe de kamer eruitzag. Zo'n bevalling verloopt in een roes.'

Het werk van een geboortefotograaf kan intens en confronterend zijn, vertelt Fermont in de B&B-huiskamer, terwijl vriend Denny af en aan loopt met verse potten thee en nog meer chocolade. Niet alleen Fermont grijpt naar de doos tissues op tafel als ze vertelt over de geboorte die voor haar ogen bijna in een drama eindigde. Het kindje had een slechte start en de verloskundige bleef maar aarzelen met ingrijpen. Fermont: 'Toen heb ik wel even op het punt gestaan om iets te doen. Tot ik me realiseerde dat ik de fotograaf ben, niet de verloskundige. Ik ben ook niet bevoegd om in te grijpen.'

'Vroeger nam Marry de bevallingen mee naar huis', vertelt Denny Ter Steege later. 'Nu belt ze na een geboorte in de auto met mij of een geboortefotograaf met wie ze bevriend is om na te praten.'

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont
null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

Als de tranen zijn gedroogd, schakelt Fermont moeiteloos over op het bevalplan dat je als fotograaf voor elke geboorte moet schrijven. Ze legt uit dat er 700 tot 800 liter water in een bevalbad past en vertelt over haar favoriete bevalling: die met de baarkruk, want dat levert 'geweldige' foto's op. Ook stipt ze de zin en onzin aan van hypnobirthing, een therapie waarbij begrippen als pijn en angst tijdens de bevalling niet bestaan en golven een synoniem zijn voor weeën. 'Daarbij is je vagina een roos', merkt Ter Steege op vanuit de hoek van de kamer.

Fermont vindt geboorten bij uitstek een geschikte gebeurtenis om te fotograferen: 'Een bevalling is zoiets puurs, zoiets emotioneels. De mensen poseren niet, de adrenaline pompt rond, dat krijg je als fotograaf vanzelf mee.' Sinds ze twee jaar geleden moeder werd van dochter Liv, merkt ze dat geboorten haar nog meer aangrijpen.

Op haar laptop scrollt ze door honderden foto's: moeders rollen met hun ogen na een uitputtende, maar zo te zien geslaagde badbevalling, een getatoeëerde vader omklemt zijn pasgeboren kind en opa en oma vieren hun eigen feestje na de geboorte van hun kleinkind. Met die foto sleepte Fermont een eervolle vermelding in de wacht bij de jaarlijkse fotowedstrijd van de International Association of Professional Birth Photographers, zeg maar de World Press Photo van de bevallingsfotografie.

Fermont werd in 2012 als eerste niet-Amerikaanse fotograaf toegelaten tot de IAPBP, met meer dan 1.200 leden in 42 landen. Zelf leidde ze ongeveer veertig collega's op in Nederland en België. 'Daardoor kan ze ook bij anderen te rade gaan als ze het even niet weet', zegt Ter Steege. Hij zelf nam ontslag bij een energiemaatschappij om te helpen met de administratie en de workshops van haar bedrijf. 'Zij was lekker met die foto's bezig en werd steeds enthousiaster over haar werk. Toen ik weer een mail van een klant zat te beantwoorden, dacht ik: ik ben gewoon jaloers op haar.'

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont
null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

In een paar jaar tijd is er het nodige veranderd in de geboortefotografie. In Nederland en België is de beroepsgroep hard gegroeid: zo'n honderd fotografen uit beide landen zijn aangesloten bij geboortefotografen.com, een website die een jaarlijkse bijdrage vraagt van 495 euro en 25 foto's van dezelfde geboorte bij wijze van ballotage. Wie wordt toegelaten, verdient er een plaats mee op de Negenmaandenbeurs.

Door zich te verenigen hopen de geboortefotografen tot betere afspraken te komen met ziekenhuizen. Nu nog mag elk ziekenhuis zelf beslissen of een fotograaf er welkom is om een geboorte vast te leggen. Fermont schat dat ze op een totaal van 121 bevallingen een keer of drie is geweigerd bij een bevalling in een Nederlands ziekenhuis. In alle gevallen betrof dat een keizersnee.

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

Het is cruciaal dat je als geboortefotograaf aanvoelt wat je wel en niet kunt maken, zegt Fermont. Ze sluit niet uit dat ziekenhuizen geen geboortefotografen meer willen toelaten als er niet snel richtlijnen komen. Het is nodig dat de fotografen zich verenigen en de 'beunhazen' er vanzelf uit worden gefilterd, zegt ze. 'Van de goede geboortefotografen durf ik te zeggen dat geen ziekenhuis last van ze heeft. Maar er hoeft er zich maar een verkeerd te gedragen en je hebt als beroepsgroep een stempel waar je nooit meer van afkomt.'

Fermont: 'Een bevalling is niet alleen iets intiems, het is ook erg medisch. Je hebt te maken met strenge hygiëne-eisen. Ik zeg altijd tegen de gynaecoloog: zeg me waar ik mag staan, ik luister naar jou.' En als de vacuümpomp eraan te pas komt? 'Dan fotografeer ik de pomp. Of het momentje dat het kindje eruit komt. Het belangrijkste is: de bevalling moet zijn alsof ik er niet bij ben geweest.'

null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont
null Beeld Marry Fermont
Beeld Marry Fermont

In de B&B heeft Denice een pracht van een babypop geworpen. Verloskundige Gwen maakt alweer mise-en-place voor de volgende bevalling, terwijl Steven/Denny het rubberen lijfje van Gilles heen en weer wiegt. 'Mijn veertiende zoon. En ik moet ze allemaal nog aangeven.' Op tafel is de chocola verruild voor beschuit met muisjes - Fermont: 'Ook altijd leuk om een foto van te maken.'

Of de 'ouders' nog prijs hadden gesteld op een foto van de moederkoek, vraagt Fermont. Ai, zie je Laura denken. Die vraag had zíj moeten stellen. En had ze niet even moeten informeren of het licht aan mocht voordat ze begon met foto's maken? Dat is regel één voor een geboortefotograaf, zegt Fermont. Fotograferen met flits is geen optie bij een bevalling.

'Wat vond je er zelf van?', wil ze van Laura weten. Die zegt dat de bevalling 'een beetje in een roes' is verlopen. 'Ik heb af en toe blind geschoten.' Maar Ter Steege en actrice Denice zijn te spreken over het debuut van hun geboortefotograaf: 'Ik voelde een fijne vibe toen je binnenkwam.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden