Beruchte kampbeul ontkent elke schuld

Dragan Nikolic, alias 'Jenki', ontkende gisteren voor het Joegoslavië-Tribunaal in Den Haag dat hij het tienermeisje Saha Berbic ongeveer twee maanden lang bijna dagelijks heeft verkracht....

Nikolic, de eerste verdachte van oorlogsmisdaden in Bosnië die werd aangeklaagd door het Tribunaal, wist ruim vijf jaar uit de handen van SFOR te blijven. Hoewel in 1995 al een internationaal arrestatiebevel tegen hem was uitgevaardigd, dat hem het reizen naar andere landen onmogelijk maakte, werd hij pas vorige week vrijdag in Bosnië-Herzegovina gearresteerd.

Nikolic was in de zomer van 1992 commandant van het concentratiekamp Susica in het oosten van Bosnië. Dit kamp, een voormalig militair depot, werd ingericht nadat Servische soldaten de stad en gemeente Vlasenica hadden veroverd. Ongeveer achtduizend niet-Serviërs moeten enige tijd hebben doorgebracht in het kamp, waarvan er naar schatting drieduizend zijn vermoord.

Tijdens het schrikbewind van Nikolic werden ongeveer vijfhonderd gevangenen gedeporteerd. De aanklagers hebben Nikolic beschuldigd van misdaden tegen de menselijkheid en schendingen van het oorlogsrecht en de Conventies van Genève. De kampcommandant wordt niet alleen persoonlijk beschuldigd van het doodslaan en verkrachten van gevangenen, hij wordt ook verantwoordelijk gehouden voor de misdaden die zijn kampbeulen (tien à twaalf) pleegden.

Nikolic werd in november 1994 aangeklaagd door de toenmalige hoofdaanklager Goldstone. Bij de oprichting van het VN-hof in 1993 werd bepaald dat verdachten niet in hun afwezigheid kunnen worden berecht. Wel mogen volgens artikel 61 getuigen worden gehoord tegen een verdachte die er zelf niet bij is.

In het najaar van 1995 legden zo'n vijftien getuigen verklaringen af tegen Nikolic. Op basis van deze getuigenissen meenden de rechters dat Nikolic ook kon worden aangeklaagd wegens verkrachtingen. De aanklacht werd uitgebreid met 37 beschuldigingen wegens seksueel geweld. Daarmee telt de aanklacht nu tachtig tenlasteleggingen; het hoogste aantal tot dusver.

De getuigen schetsten in 1995 het beeld van een duivel die zich God waande. 'Ik ben God, de knuppel en de wet', zou een gevleugelde uitspraak van Nikolic zijn geweest. Een ex-gevangene omschreef de nachten in het Susica als 'nachten van horror'. Iedere avond vonden executies plaatst. Kleine groepjes werden doodgeschoten naast de hangar waar ze gevangen zaten. Grotere groepen werden met vrachtwagens naar het ravijn Han Ploca gereden, zodat de lijken makkelijk konden worden gedumpt.

Veel Moslims kenden Nikolic, die ook uit de gemeente Vlasenica kwam, nog van voor de oorlog. Een getuige had met hem samengewerkt in de aluminiumfabriek Alpro. Hij zei dat Nikolic bekendstond als een 'alcoholist'. Een oud-klasgenoot hoorde Nikolic tegen een stervende man zeggen: 'Je bent nog geen sigarettenpeuk waard.'

Volgens de aanklacht werden vrouwen oraal, vaginaal en anaal verkracht door de kampbeulen. Een getuige verklaarde dat in totaal 20 tot 27 vrouwen apart waren genomen, onder wie een zwangere vrouw. Van hen hebben de andere vluchtelingen nooit meer iets vernomen. Ook Saha Berbic, toen dertien à vijftien jaar oud, verdween op een avond nadat Nikolic haar voor de zoveelste keer had meegenomen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden