'Bemoeizucht zit in Nederlandse genen'

Mislukt de integratie van allochtonen in Nederland? Leven de culturen langs elkaar heen? In de media woedt over deze vraag een academische discussie....

ZE LOOPT nooit rond met het idee: ik ben Marokkaanse. Ook niet met de gedachte: ik ben Nederlandse. 'Het is mijn omgeving die zich met mijn nationaliteit bezighoudt', zegt Zohra Acherrat, 'niet ik.'

Ze kwam op haar vijfde met het gezin uit Marokko naar Nederland en 25 jaar later heeft ze het goed voor elkaar. Een man, een dochter, twee auto's, een huis op een Vinex-locatie in Lelystad en over een jaar mag ze zich psychiater noemen. De vraag waarom anderen niet lukt wat zij wel voor elkaar kreeg, bevalt haar niet echt. 'Als ik antwoord dat ik op een witte school heb gezeten, dan voelt degene die tegen zwarte scholen is, zich meteen bevestigd in zijn theorie. Maar migranten zijn geen laboratoriumratten. Er speelt meer: intelligentie, motivatie, geluk.'

Ze is van de generatie die heeft besloten in Nederland te blijven. Niet uit overtuiging, maar gewoon, omdat het lot dat zo bepaalde. Kenmerkend voor haar generatie vindt ze de neiging om desondanks alle opties open te houden. Zelf praat ze thuis Marokkaans met haar dochter van anderhalf. 'Zonder die taal kan ze niet met haar grootouders en met mensen van mijn geboortegrond praten. Dat wil ik niet. '

Ze gelooft niet dat deze oriëntatie op de Marokkaanse cultuur haar kind belemmert in het leren van Nederlands. Ze maakt zich ook geen zorgen over het soort school dat haar dochter zal gaan bezoeken. 'Ik zal voor de dichtstbijzijnde school kiezen. Zwart of wit, dat maakt mij niet zoveel uit. Ik was zelf een van twee buitenlanders in mijn klas. Dat was ook niet je van hét.'

Acherrat heeft de discussie over het multiculturele drama met belangstelling gevolgd. Ze vindt het terecht dat publicist Paul Scheffer zich richt tot het autochtone deel van de bevolking. Hij heeft gelijk, vindt ze. Een mens moet zijn taal en geschiedenis in ere houden en doorgeven. Dat doet zij zelf, en dat moeten Nederlanders ook doen.

Ze vindt dat ook de kinderen van migranten moeten weten wat hier in de Tweede Wereldoorlog is gebeurd. Nederland moet ook duidelijker maken wat het verlangt van migranten, grenzen aangeven en niet schijntolerant zijn. 'Maak de migrant duidelijk hoe de wetten in elkaar steken. Tolereer eerwraak niet. Zeg wat je wilt, maar bedek je eigen fouten niet.'

Dat laatste gebeurt nu wel, vindt ze. 'Als het over de islam gaat, wijzen Nederlanders altijd op de ongelijke behandeling van de vrouw. Ik zeg dan: is het hier zo gelijk verdeeld? Er is te weinig kinderopvang, waardoor vrouwen niet evenveel kunnen werken als mannen; jonge alleenstaande bijstandsmoeders worden gedwongen te werken. Is dat zo vrouwvriendelijk? In elke cultuur wordt onderscheid gemaakt naar sekse. De stelling dat moslims vrouwen ongelijk behandelen en dat westerlingen dat niet doen, klopt niet. Dit uitgangspunt blokkeert de discussie, omdat het bij voorbaat goed en fout al definieert.'

Met buitenlandse collega's heeft ze het regelmatig over dat 'verwarrende Nederlandse volkje'. Bemoeizucht zit in het genetisch erfgoed van de Nederlander, vindt ze. Iedereen wil hier het beste voor elkaar, maar achter dat idee zit de gedachte dat mensen geen last van elkaar willen hebben.

'Ga je over een grens, doe je niet precies wat van je wordt verwacht, dan ben je een probleem. We zoeken in Nederland dan naar een zwartepiet. Nu eens krijgen ouders van ontspoorde kinderen de schuld, dan weer de school of de overheid. Maar de oplossing blijft meestal uit, of is onzinnig.'

Zoals het recente voorstel om de taalachterstand van kinderen te lijf te gaan door ouders te dwingen hun kinderen thuis Nederlands te leren. Of de verplichting voor allochtone kinderen vanaf hun tweede jaar naar de crèche te gaan. 'Bewijs eerst maar eens of zoiets zin heeft.' En dan die hoofdoeken bij de politie. 'Veel buitenlandse agenten verlaten de politie. Nu proberen ze dat met cultuureigen hoofddeksels te pareren. Alsof migranten de politie verlaten omdat ze een pet moeten dragen. Nee, dat doen ze omdat er bij de politie enorm wordt gediscrimineerd.'

Je kunt nog zo integreren, maar je wordt nooit een echte Nederlander, meent ze. Als het erop aankomt kijken mensen eerder naar verschillen dan naar overeenkomsten. En verschillen worden ervaren als bedreigend. 'Mijn ouders hielden ons het voorbeeld van de joden in Europa voor. Die waren volledig geassimileerd, maar zijn in de oorlog puur op hun etnische achtergrond vervolgd. Niet dat de allochtonen van nu meteen allemaal de grens zullen worden overgezet. Maar we zijn en blijven van een andere bloedgroep. Als dat gegeven ooit weer belangrijk wordt in een oorlog, dan doet het er niet toe of je de taal perfect beheerst. Je houdt jezelf voor de gek als je ontkent dat je anders bent.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden