Belgische rel over sektenlijst gesust

Wat hebben Opus Dei en de charismatische beweging, de Orde van de Zonnetempel, de Antroposofische Vereniging, Scientology-kerk, enkele boeddhistische bewegingen, Abrasax en de satanskerk met elkaar gemeen?...

Van onze correspondent

Peter de Graaf

BRUSSEL

De omstreden sektenlijst leidde deze week tot enorme politieke commotie in België. De Vlaamse christen-democraten, de partij van premier Dehaene, waren des duivels. 'Voor de CVP is een lijst waarop bonafide bewegingen staan tussen gevaarlijke sekten onaanvaardbaar', waarschuwde CVP-voorzitter Van Peel.

De commissie deed - mede naar aanleiding van de collectieve zelfmoord van 74 leden van de Orde van de Zonnetempel - onderzoek naar het bestaan van sekten in België. Daarbij werden diverse sektarische bewegingen onder de loep genomen. In het eindrapport noteerde de commissie alle geïnventariseerde groepen, in een lijst op alfabetische volgorde.

Een ware protestgolf was het gevolg. Want de lijst werd door menigeen beschouwd als 'een zwarte lijst'. Onzin, zei de onderzoekscommissie. De lijst is slechts een opsomming van sektarische bewegingen die niet allemaal per definitie als gevaarlijk worden beschouwd.

Kardinaal Danneels protesteerde tegen de vermelding van een aantal katholieke organisaties, waaronder Opus Dei en de charismatische beweging. Hij vond het onverantwoord dat 'erkende binnenkerkelijke verenigingen' over één kam werden geschoren met sekten.

Dat zij voorkomen op de sektenlijst, noemden de Boeddhisten 'lasterlijk en beledigend'. Zo ook de antroposofen en Scientology, iedereen was kwaad.

In de politiek kwamen Vlaamse en Franstalige christen-democraten op voor het katholieke geloof: de sektenlijst moest worden geschrapt, anders kon het overigens acceptabele onderzoeksrapport niet worden goedgekeurd. Maar de socialisten in de regeringscoalitie hielden aanvankelijk voet bij stuk.

De Waalse socialist Moureaux (PS) onderstreepte dat de lijst was samengesteld uit gegevens van politie en staatsveiligheid. 'Geheime lijsten in de lade van de politiediensten lijken mij erger dan deze openbare lijst', aldus commissielid Moureaux. Hij vond de sektenlijst een integraal onderdeel van het onderzoeksrapport.

Premier Dehaene zag de bui al hangen en vreesde tweespalt in zijn door allerlei affaires toch al wankele regeringscoalitie. De CVP wilde koste wat kost voorkomen dat het rapport door een wisselende meerderheid werd aangenomen. Daarom dokterde de CVP onder aanvoering van Dehaene zelf een typisch Belgisch compromis uit, dat uiteindelijk door de andere regeringspartijen werd geslikt. Klaarblijkelijk vond niemand de sekten een regeringscrisis waard.

De sektenlijst werd losgekoppeld van het onderzoeksrapport. Ze bleef nog wel bestaan, maar maakte geen integraal onderdeel meer uit van het sektenrapport. Woensdag werd het rapport door de Kamer van Volksvertegenwoordigers aangenomen met 126 stemmen voor en zeventien tegen. Over de omstreden sektenlijst deed het parlement geen uitspraak.

Commissielid Willems (CVP), die door zijn eigen partij was teruggefloten, erkende dat hij de afgelopen week zijn handen vol had aan 'conflictbeheersing'. Bijna deemoedig zei hij 'geen enkele affectie' te hebben met de sektenlijst. Voor Willems zijn de conclusies van het onderzoeksrapport cruciaal. Andere commissieleden gooiden het ook over deze boeg om hun nederlaag te vergulden.

Maar ook over de conclusies bestaan gemengde gevoelens. De onderzoekscommissie beveelt de oprichting aan van een onafhankelijk observatorium voor de sekten. Bij die organisatie zou alle informatie over sektarische bewegingen moeten worden samengebracht.

CVP-fractieleider Tant waarschuwde echter dat het observatorium niet mag uitgroeien tot 'een controle-bastion van vrije meningsuiting' ofwel tot 'een soort Big Brother'. De onderzoekscommissie pleit verder voor een aanpassing van de wet, waardoor misbruiken binnen sekten efficiënter kunnen worden aangepakt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden