180 graden Ilias Mahtab

Beleidsadviseur en publicist Ilias Mahtab: ‘Schaf vrijheid van onderwijs af’

Beleidsadviseur en publicist Ilias Mahtab (31) veranderde van mening over vrijheid van onderwijs.

Ilias Mahtab Beeld Ivo van der Bent

Oude opvatting

‘Vrijheid van onderwijs is goed. Het is ontstaan als wens vanuit de samen­leving en is goed geweest voor de participatie van katholieken en protestanten. Er moet ruimte zijn voor religieuze minderheden om hun eigen sociale omgeving te kunnen meenemen naar het onderwijs, een beetje in de gedachte van het ‘laat duizend bloemen bloeien’-idee. Vrijheid van onderwijs is goed voor de emancipatie en integratie van minderheden, want zo kunnen zij zich organiseren.’

Het kantelpunt

‘Zelf ben ik op jonge leeftijd uit Afghanistan gevlucht. Tijdens mijn studie in Leiden gaf ik vanuit de Rechtswinkel en via een diaspora-organisatie waarvan ik lid was voorlichting op scholen. Ik vertelde over mijn leven als vluchteling en sprak over onderwerpen als kinderrechten en hoe het is om een migratieachtergrond te hebben. Het viel mij op hoe groot de verschillen in kennis en ervaring waren tussen leraren en leerlingen op witte scholen en leraren en leerlingen op gemengde scholen. Zo was er op een witte school vaak weinig contact met andere sociale lagen of mensen met een migratieachtergrond. Terwijl leerlingen op een vmbo-school diverser, minder bevooroordeeld en bekender waren met verhalen over armoede en achterstand. Daardoor konden ze zich beter inleven in anderen in schrijnende situaties, maar hadden ze ook een negatiever beeld van hun toekomstkansen.

‘De laatste jaren is de samenleving erg veranderd. Segregatie en polarisatie nemen toe. Ondertussen schieten vernieuwende scholen, zoals beweeg- en iPad-scholen, als paddestoelen uit de grond, zonder dat de effectiviteit daarvan wetenschappelijk is bewezen. De kwaliteit van vernieuwend onderwijs is onvoldoende geëvalueerd. Uit het rapport van de Onderwijsraad blijkt dat er zo veel vernieuwende scholen worden opgericht, omdat daar vraag naar is vanuit de ouders. Zij sturen hun kinderen steeds vaker naar innovatieve, maar ook religieuze en categorale scholen, waardoor verschillende soorten leerlingen elkaar nog minder tegenkomen.

Nieuwe opvatting

‘De vrijheid van onderwijs moet worden afgeschaft, want het versterkt segregatie. Brede scholen zijn juist bevorderlijk voor integratie. Nu sturen ouders in een bubbel hun kinderen naar scholen in die specifieke bubbel. Zo begint de meritocratische samenleving een aristocratische samenleving te worden. Ouders hebben het beste voor met hun kinderen, maar dat betekent niet dat wat je wilt uiteindelijk ook het beste is voor een kind. Ook onder leerkrachten speelt segregatie een rol, zo kiezen hoogopgeleide docenten eerder voor een gymnasium en een witte school.

‘Basisscholen moeten worden omgetoverd tot brede scholen, waar kinderen verschillende vakken kunnen leren en samen sporten en lunchen, dat is goed voor de saamhorigheid en gezondheid. Kinderen moeten een brede basis krijgen, waarin wel ruimte is voor religieuze vakken, maar ook de wetenschappelijke basis van het onderwijs is gewaarborgd. Die taak ligt bij de overheid, niet bij publieke stichtingen en private instellingen.

‘Ook voor uniformen valt iets te zeggen. Zelf had ik een fantastische tijd in mijn vwo-klas in Noordwijk, maar ik werd als arme vluchteling gepest omdat ik geen merkkleding had. Om er toch een beetje bij te horen, knipte ik merklogo’s uit en streek die op mijn t-shirts. Met uniformen ga je zulke statusverschillen en ongelijkheid tegen.’

Het effect

‘Mijn moeder heeft mij altijd gepusht om naar brede, openbare scholen te gaan. Ik dacht zelf lang dat je je kind het beste naar een gymnasium kon sturen. Zodat hij helemaal gepokt en gemazeld is en meteen door kan stoten naar een glansrijke carrière. Maar als ik zelf kinderen krijg, stuur ik ze liever naar een school met verschillende niveaus. Dat vond ik zelf ook het leuke van een brugklas van vmbo- tot vwo-niveau. Daarin kon ik me aan sommigen optrekken, maar zaten ook leerlingen met bijvoorbeeld een migratieachtergrond waarmee ik me kon identificeren.

‘Ook zou ik nieuwkomers anders adviseren bij hun onderwijskeuze. Eerder gaf ik vanuit de diaspora-organisatie voorlichting over alle soorten onderwijs, zonder daarbij iets te zeggen over de uiteindelijke keuze. Nu zou ik nog steeds alle smaken in het onderwijs laten zien, maar wel actiever stimuleren om naar een brede school te gaan ter bevordering van de integratie.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden