'Beeld van uitgeputte moeder met een baan is te somber'

Niet alle werkende moeders zijn overbelast. Er zijn vrouwen die de stress van de combinatie van een baan, een gezin en het huishouden goed kunnen relativeren....

Van onze verslaggeefster

ROTTERDAM

Gisteren promoveerde ze aan de Erasmus Universiteit Rotterdam op haar onderzoek Werken en zorgen: de moeite waard. Door diepgaande bestudering van het leven van 74 vrouwen uit Rotterdam en omgeving is haar gebleken dat het 'welbevinden' van buitenshuis werkende moeders zeer uiteenloopt.

Groenendijk is haar onderzoek gaan doen uit onvrede over het terugkerende sombere beeld in de media over werkende moeders. 'Telkens las ik over overbelaste, uitgeputte moeders die lijden onder schuldgevoelens. Dat leek me overdreven en ik vroeg me bovendien af: is dat onderzocht?'

Na Groenendijks gespit in menig vrouwenleven, blijkt de werkelijkheid aanmerkelijk genuanceerder. En positiever. Neem de leerkracht die in een zware decembermaand begripvol wordt opgevangen door haar man. 'Ik heb nooit het gevoel dat als ik thuiskom, ik helemaal overspannen doorren. Ik kom thuis en er staat een glaasje wijn op tafel. Eerst even zitten en dan gaan we pas eten.' Of neem de secretaresse, wier man zegt: 'Ga maar een uurtje liggen. Als de kleine op bed ligt, maak ik je wel wakker.'

Volgens de indeling van Groenendijk valt het welbevinden van deze werkende moeders in de categorie 'positief bestaan'. Zij hebben lol in hun werk en genieten van het thuis-zijn. Anderen mopperen niet, maar de combinatie van taken verloopt iets minder soepel. Hun bestaan wordt omschreven als 'pittig'.

In een derde groep is de balans vaker zoek, wat samengevat neerkomt op een 'zorgelijk bestaan'. Ten slotte is er de groep waar de media vooral aan refereren: degenen met een ronduit 'zwaar bestaan'.

'Bij de interviews met vrouwen uit de laatste groep, droop het cynisme van de band', aldus Groenendijk. ''Vrije tijd, welke vrije tijd'', sneerden ze bijvoorbeeld als ik vroeg naar de tijd die ze voor zichzelf hadden.' Andere vrouwen waren diep ontevreden over het gedrag van hun man, maar maakten geen heilloze ruzies meer. 'Dan ben ik over een jaar gescheiden en daar heb ik geen zin in, dus ik pik het gewoon', aldus een fysiotherapeute met drie kinderen.

Volgens Groenendijk zit er systeem in de factoren die ertoe bijdragen dat een vrouw een vooral bevredigend of overwegend moeizaam bestaan leidt. De houding van de partner is bijvoorbeeld belangrijk.

'Je merkt dat bij de vrouwen met een positief bestaan alles in een spiraal omhooggaat. Ze hebben lol in hun werk, ze zien het als een verrijking van hun leven als huisvrouw. En als hun man z'n best doet zijn werktijd zo te plooien dat zij aan de slag kan, is zij enorm blij.'

Bij vrouwen met een zwaar bestaan, waar de mannen niet thuis geven, gaat de spiraal van het welbevinden daarentegen loodrecht naar beneden. 'Die vrouwen voelen zich opgejaagd, zijn boos, hebben het gevoel geen greep meer op hun leven te hebben. Tijd voor elkaar is er al helemaal niet meer bij.'

Zeker zo belangrijk is dat vrouwen over enige autonomie beschikken in hun werk. 'Als er wat flexibiliteit is in de begin- en eindtijden van hun baan, scheelt dat enorm', aldus Groenendijk.

De houding van vrouwen zelf is ten slotte zeer bepalend voor positieve of negatieve gevoelens. 'Je hebt vrouwen die kunnen relativeren, accepteren en goed kunnen onderscheiden wat op een moment het belangrijkste is. Vrouwen die alles perfect willen doen en zich ergeren aan alles wat niet lukt, hebben het zwaar.'

Toch blijkt nog een factor het verschil in welbevinden te bepalen. De tevreden vrouwen hebben over het algemeen banen op uitvoerend niveau; ze werken zelden langer dan dertig uur per week. De ontevreden vrouwen zijn hoger opgeleid en hebben banen met meer verantwoordelijkheid.

De vrouwen met een positief bestaan zijn blij dat ze naast hun taak als moeder en huisvrouw een andere interessante activiteit hebben. De vrouwen met een zwaar bestaan hebben veeleer een 'mannelijke' houding jegens het werk en beschouwen zichzelf niet primair als huisvrouw. Een geënquêteerde vrouw: 'Ik zou geen identiteit hebben zonder baan.'

Groenendijk: 'Bij deze vrouwen is werk meer een heilig moeten. Daarbij willen ze zowel op hun werk als thuis perfect zijn. En hun mannen zijn meestal druk met een carrière.' Zoals een arts, wier man hooguit wel eens pizza's haalt, zegt: 'Je bent niet zo'n aardige partner. Je bent niet altijd de moeder die je wilt zijn en je bent niet altijd de arts die je wilt zijn. Je knibbelt van al je rollen wat af.'

Toch vindt Groenendijk het onterecht dat deze laatste groep vrouwen het beeld domineert. 'De meeste mensen hebben gewone banen. De suggestie dat Nederland wordt bevolkt door fulltime carrièregezinnen met een BMW-cabriolet voor de deur, is onzin.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden