Bedevaarten zijn opnieuw populair

Op de Westfriese Dijk in Keinse staat een pastoor uit Canada met een fototoestel. Jan Appelman (65) uit Wogmeer, al 26 jaar werkzaam in Prescott, heeft gehoord van de kleine Mariakapel in het Noord-Hollandse gehucht en hij wil er graag de handen vouwen....

Buurtbewoonster Gré Praat, die de kapel onderhoudt, bestelt jaarlijks duizenden kaarsen bij de parochie in Schagen. Onlangs nog werden twee nieuwe kaarsenstandaards bijgeplaatst. Steeds meer gelovigen weten 'het heilig weggetje' te vinden.

Jean Jonkhout uit het Limburgse Geulle ontvangt dagelijks grote groepen bedevaartgangers. In april 1993 zou hij samen met zijn dochter verschijningen van Maria hebben gehad en sindsdien runnen ze in het achterhuis een kleine devotieruimte. Jonkhout doet aan handopleggingen, soms met succes.

Uit het gastenboek blijkt dat genezing is verkregen voor onder meer slapeloosheid, kalknagels, spataderen en kanker. Ook een herdershond die moest worden afgemaakt, zou zijn hersteld.

Bedevaartstochten zijn weer populair. Decennia lang was de interesse voor devoties minimaal, maar nu bezoeken jaarlijks honderdduizenden Nederlanders een of meer heilige plaatsen. Het Amsterdamse Meertens Instituut besteedde de afgelopen zeven jaar aan het in kaart brengen van de Nederlandse bedevaartcultuur. Vrijdag werd het omvangrijke project afgerond met de presentatie van het derde boek, over Limburg.

Onder leiding van bedevaartspecialist P.J. Margry traceerden ruim honderd historici, etnologen, antropologen, theologen en archivarissen 641 plaatsen van religieuze beleving. Ze deden historisch onderzoek, zochten devotioneel beeldmateriaal en spraken ter plekke met geestelijken en bezoekers. Het resultaat: drieduizend pagina's wetenschappelijk pelgrimageonderzoek.

De bedevaartsplaatsen hoefden niet per se te beschikken over een 'kerkelijk keurmerk', aldus Margry. Juist die niet-erkende locaties zeggen veel over de dynamiek van de moderne bedevaartcultuur, vindt hij. Daarom staat ook Jomanda erin en de wenende Madonna's uit Brunssum en Volendam en particuliere huisheiligdommen in Haaksbergen en Klimmen.

Ook daar brengen bezoekers immers eerbetoon aan God en zoeken ze heil en genezing die ze elders niet vinden.

Een groot deel van de geïnventariseerde plaatsen kent allang geen bedevaartactiviteiten meer. Na de Tweede Wereldoorlog maakten de modernisering en de ontkerkelijking een einde aan het Rijke Roomse Leven. Beschermheiligen voor mens en dier bleken niet meer zo nodig. Donderheilige Donatus en veepatroon Cornelius werden getroffen door de schadeverzekeringsmaatschappijen en de mechanisatie van de landbouw, schrijft Margry in de inleiding.

De toenemende behoefte aan spiritualiteit en rituelen, die in de jaren tachtig ontstond, betekende echter voor veel wegkwijnende bedevaartsplaatsen een nieuwe stimulans. De recente zalig- en heiligverklaringen van Titus Brandsma en Edith Stein hebben de belangstelling verder aangewakkerd.

Keinse kreeg in 1956 een nieuwe kapel, vier eeuwen nadat tijdens de Reformatie het oorspronkelijke bouwwerk en het houten Mariabeeld werden verwoest. Er kwam een klein altaar met een keramisch beeld en acht zit- en knielbankjes. De pastoor vroeg Niek en Gré Praat voor het onderhoud. Vorige maand zijn ze samen met een busreis naar Lourdes geweest, een geschenk van de parochie voor veertig jaar trouwe dienst.

Zij brengt 's morgens vroeg nieuwe kaarsen en zet een emmer putwater neer; hij doet de avondronde en houdt de buitenboel bij. Iedere avond ziet hij aan het aantal kaarsstompjes hoe druk het die dag weer is geweest. 'Ik heb Marietje even goeiedag gezegd', bromt de bejaarde fietser uit Anna-Paulowna tegen pastoor Appelman. Mevrouw Praat zegt: 'De mensen komen hier tot rust. Er zijn zoveel verdrietjes en dankbaarheden.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden