Baarmoeder is bron van eierstokkanker

Nijmeegse onderzoekers vermoeden dat eierstokkanker niet ontstaat in de eierstokken, maar in het baarmoederweefsel. Die ontdekking zou veel levens kunnen sparen.

Een onderzoeker. © ANP

Onderzoekers van het UMC St Radboud in Nijmegen hebben sterke aanwijzingen gevonden dat eierstokkanker al in de baarmoeder ontstaat. In weefsel uit de baarmoeder van patiënten ontdekten ze verdachte cellen waarin ze dezelfde mutaties vonden als in de tumor.

Die bevindingen kunnen van groot belang zijn voor een vroegtijdige ontdekking van de ziekte en voor de behandeling van vrouwen met een groot risico op dat type kanker. Daarom zijn de onderzoeksresultaten online gepubliceerd door het International Journal of Gynecological Cancer.

Silent ladu killer
Eierstokkanker wordt ook wel de silent lady killer genoemd, vertelt Leon Massuger, hoogleraar gynaecologische oncologie in Nijmegen. 'Het is een van de meest sluipende en meest agressieve vormen van kanker. Er zijn nauwelijks voortekenen en als we het ontdekken, zijn we bijna altijd te laat.' Jaarlijks krijgen elfhonderd vrouwen eierstokkanker van wie er duizend overlijden. Als de kanker eerder zou worden ontdekt, zou na vijf jaar meer dan 90 procent nog in leven zijn, aldus Massuger.

Veertig jaar geleden toonde een Egyptische gynaecoloog aan dat zwangerschappen de kans op eierstokkanker verkleinen. Sindsdien is de gangbare theorie dat eierstokkanker ontstaat door toenemende schade aan de eierstokken door de maandelijkse eisprongen. Massuger zegt dat hij daaraan altijd heeft getwijfeld. Screening van vrouwen die door een genetische aanleg een hoog risico hebben op eierstokkanker, levert namelijk niets op: of hun eierstokken nu wel of niet regelmatig worden gecontroleerd op afwijkingen, ze krijgen even vaak kanker. Bovendien is tot nu toe alleen in de eileiders een voorstadium van kanker aangetroffen, nooit in de eierstokken zelf.

Elders ontstaan
Onderzoeker Thijs Roelofsen ontdekte dat een tumor in de eierstokken weleens elders zou kunnen ontstaan. Hij gebruikte daarvoor informatie over een zeldzame tumor in de baarmoeder die vijftien jaar geleden door internationale wetenschappers werd ontdekt. Die tumor had grote overeenkomsten met eierstokkanker.

Ook van het voorstadium van die tumor zijn indertijd cellen onderzocht. Voor zijn promotieonderzoek vergeleek Roelofsen baarmoederweefsel van vrouwen met eierstokkanker met de kenmerken van dat voorstadium. Bij 10 procent van de vrouwen vond hij grote overeenkomsten in het celtype. In het tumorweefsel van de vrouwen ontdekte hij dezelfde mutaties als in de verdachte cellen uit de baarmoeder.

Het idee is dat cellen uit de baarmoederwand loskomen en worden versleept richting eileiders en eierstokken, legt Massuger uit. Dat gesleep is een natuurlijk proces. Zaadcellen worden vanuit de baarmoeder naar de eileiders gedirigeerd.

Niet geprepareerd
Roelofsen had voor zijn onderzoek weinig weefsel beschikbaar en dat was bovendien niet geprepareerd voor zijn onderzoek. Daarom wordt de komende jaren van alle Nijmeegse patiënten met eierstokkanker het baarmoederweefsel onderzocht.

Als de oorsprong van eierstokkanker inderdaad in de baarmoeder ligt, wordt duidelijk waarom gesteriliseerde vrouwen minder vaak eierstokkanker krijgen, zegt Massuger. Bij hen worden de eileiders afgesloten, waardoor cellen niet meer kunnen worden versleept. Het zou ook verklaren waarom screening op afwijkingen in de eierstokken niet effectief is. Bij vrouwen met een hoog risico op eierstokkanker worden nu de eierstokken weggehaald. Als blijkt dat de eierstokken geen rol spelen bij het ontstaan van de ziekte, kunnen zij anders worden behandeld.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden