Autokapingen nachtmerrie voor Zuid-Afrikanen

Piet Venter werd in een buitenwijk van Johannesburg ingehaald, maar in plaats van te passeren bleef de andere auto naast hem rijden....

Van onze correspondent

Hans Moleman

JOHANNESBURG

Zelf had hij inmiddels de auto in de achteruit gegooid. Zo wist hij veilig een garage te bereiken, die meteen de politie waarschuwde. Toen hij de schade aan zijn auto bekeek, bleken er zeven kogelgaten in te zitten. Een kogel was afgeketst op de GSM-telefoon aan zijn broekriem.

Wat Piet Venter overkwam, is de nachtmerrie van iedere Zuid-Afrikaanse automobilist. De autokaping: elke dag overkomt het een paar mensen, en soms gaat de beroving gepaard met grof geweld, tot het doodschieten van de bestuurder. Wie een pistool voor zijn neus krijgt en alleen de sleuteltjes hoeft in te leveren, weet zich een gelukkig mens.

Johannesburg en directe omgeving, de stadsprovincie Gauteng, gelden als het epicentrum van de autokaapbendes, die opereren vanuit de slechte wijken van de zwarte townships. Deze tak van misdaad is inmiddels een serieuze bedrijfstak geworden met duidelijke doelstellingen.

Een goede autokaper werkt op bestelling. Hij zoekt de auto uit die zijn criminele clientele wenst. Dat schijnt ver te gaan, tot de kleur van de lederen bekleding toe, aldus de Zuid-Afrikaanse politie. Snelle middenklassers van BMW en Audi zijn het meest in trek, en ook luxe vierwielaangedreven terreinwagens en bakkies doen het goed.

Vrachtwagens met kostbare lading zijn ook gewild. Oliemaatschappij BP raakte vorig jaar elf tankwagens kwijt, waarbij in twee gevallen de chauffeurs werden neergeschoten.

De groei van het aantal kapingen heeft een bloeiende beveiligingsindustrie doen ontstaan. Veel bedrijven hebben hun wagenpark laten voorzien van verborgen zenders, waardoor een geroofde wagen per satelliet snel kan worden gelokaliseerd. BP heeft sinds de tankwagens met zenders zijn uitgerust en dit ook met grote letters op de wagens staat, geen enkele kaping meer te verduren gehad.

Netstar, de grootste sattellietopsporingsfirma van Zuid-Afrika, waakt over ruim 40 duizend voertuigen ter waarde van twee miljard gulden. Het bedrijf heeft speciale reactie-teams, die ter land en in de lucht in beweging komen als een wagen met een Netstar-zender is gekaapt. Sinds 1994, toen het bedrijf begon, zijn auto's met een waarde van 150 miljoen gulden weer opgespoord. De gemiddelde opsporingstijd is minder dan een uur, meldt de firma trots.

Ook de gewone automobilist kan een beroep doen op Netstar en een zendertje in zijn vervoermiddel later monteren. Een abonnement kost ruim vijftig gulden per maand, maar het levert een flinke korting op op de extreem hoge verzekeringspremie die inwoners van Johannesburg en omgeving tegenwoordig kwijt zijn als ze hun statussymbool all-risk willen verzekeren.

Maar ondanks de technologische snufjes blijft de bestuurder de kwestbaarste schakel. Voor de automobilist die zich ook geestelijk wil prepareren op de kans dat hij het slachtoffer wordt van een kaping zijn er cursussen.

De voornaamste lessen luiden: kalm blijven, de meestal hypernerveuze kaper vriendelijk bejegenen, vooral niet tegenspartelen en geen onverhoedse bewegingen maken als je uit de auto stapt, dan heb je de beste kans om een autokaping ongeschonden te doorstaan.

Er is nog een andere, statistische les die positief zou moeten werken op de gemoedsrust van de licht paranoide Zuid-Afrikaanse luxe-rijder. De angst, vooral in de betere blanke buurten, voor een autokaping mag groot zijn, de kans dat het je werkelijk overkomt is zeer klein.

Vorig jaar werden in het centrum van Johannesburg 587 auto's gekaapt. Dat zijn er honderd minder dan het jaar ervoor. De kans op een eenvoudige beroving - 1830 keer in 1997 - of een autodiefstal van de parkeerplaats - 2524 keer - is vele malen groter. Het grootste gevaar voor lijf en leden vormt de automobilist zelf. Jaarlijks vallen in het Zuid-Afrikaanse verkeer tienduizend doden en 50 duizend gewonden, meer dan alle slachtoffers van criminaliteit bij elkaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden