Artsen tegen verplichte anticonceptie voor 'onmachtige' ouders

Artsenfederatie KNMG, waarbij ruim 59 duizend artsen en studenten geneeskunde zijn aangesloten, is tegen verplichte anticonceptie voor 'onmachtige' ouders.  'Het is onwenselijk, onhaalbaar en niet effectief', zegt Gert van Dijk, medisch ethicus bij de KNMG.

Beeld anp

Van Dijk ziet niets in het voorstel van de Rotterdamse CDA-wethouder Hugo de Jonge om ouders die vanwege hun verslaving, psychische problematiek of leefsituatie niet in staat zijn tot verantwoord ouderschap, wettelijk te verplichten voorbehoedsmiddelen te gebruiken.

Volgens hem is het ook juridisch onhaalbaar. 'Het is in strijd met fundamentele rechtsbeginselen, zoals het recht op privacy, op gezinsvorming en op onaantastbaarheid van het lichaam', aldus Van Dijk. 'Het is ook in strijd met het Internationale Verdrag voor de Rechten van de Mens. Nederland zou dat verdrag dan op moeten zeggen. Maar dat is misschien wel de minst belangrijke factor. Belangrijker is dat ze zich aan de zorg onttrekken.'

Eigen belang

Artsen mogen geen handelingen verrichten tegen de wil van een patiënt, stelt de medisch ethicus. Ze mogen dus ook niet meewerken aan verplichte anticonceptie bij een wilsbekwame vrouw, die dat absoluut niet zelf wil. 'De wethouder maakt ten onrechte de vergelijking met dwangmedicatie die wordt toegepast bij psychiatrische patiënten', vindt Van Dijk. 'Maar dat wordt gedaan in hun eigen belang: als ze wilsbekwaam waren geweest, dan zouden ze het gewild hebben om van hun psychose af te komen. Bij wilsbekwame kwetsbare vrouwen die een kind willen, is het niet in hun belang om tegen hun zin een spiraaltje of hormonaal implantaat ingebracht te krijgen.'

Hij vraagt zich ook af hoe de praktijk er dan zou uitzien: de rechter legt verplichte anticonceptie op, en dan? 'Hoe ga je een vrouw tegen haar zin een spiraaltje inbrengen?, aldus Van Dijk. 'Platspuiten en dan snel de anticonceptie toedienen. Ik moet er niet aan denken.'

Preventief

De artsenfederatie meent dat in plaats van een wettelijke verplichting er veel meer preventief moet worden gehandeld. Hij noemt het Tilburgse project Proactief aanbieden van anticonceptie aan kwetsbare vrouwen, dat nu ook in Rotterdam navolging krijgt, als succesvol voorbeeld: vrouwen bewegen om vrijwillig voorbehoedsmiddelen te gaan gebruiken.

'Je moet met kwetsbare vrouwen in gesprek gaan en in gesprek blijven', aldus Van Dijk. 'Op het gebied van preventie is nog een wereld te winnen. Er zou veel meer aandacht kunnen komen voor anticonceptie in de psychiatrie en verslavingszorg. Dat kan een stuk beter.'

Wethouder De Jonge vindt dat het tijd wordt om ook eens om het belang van het toekomstig kind te denken, dat na de geboorte vaak linea recta in een pleeggezin verdwijnt? 'Er zijn andere manieren om het kind te beschermen', meent Van Dijk. 'Natuurlijk willen we niet dat een kind meteen bij de moeder wordt weggehaald. Maar in sommige gevallen moet het. En je houdt altijd de mogelijkheid dat de moeder, als het later beter met haar gaat, weer contact krijgt met haar kind.'

Drugsverslaafden

Het is een discussie die iedere paar jaar weer opduikt, constateert Van Dijk. In 2012 stelde Pieter van Vollenhoven, oud-voorzitter van de Onderzoeksraad voor de Veiligheid, gedwongen anticonceptie bij drugsverslaafden en psychiatrische patiënten voor in de strijd tegen kindermishandeling. Een eerder rapport van de onderzoeksraad beschrijft 27 gevallen van kindermishandeling die fataal of bijna fataal afliepen.

'Deze mensen hadden geen kinderen mogen krijgen', concludeerde Van Vollenhoven. Ethicus Van Dijk: 'Het rapport was een treurigstemmende opsomming van geweld, echtscheiding, alcoholmisbruik en ouderlijke onmacht. Maar de meeste ouders waren niet bekend bij de hulpverlenende instanties toen het kind werd geboren. Dus ook in die gevallen zou verplichte anticonceptie geen oplossing zijn geweest.'

Lees ook

Ouders die vanwege hun verslaving, psychische problematiek of leefsituatie niet in staat zijn tot verantwoord ouderschap, moeten worden verplicht tijdelijk voorbehoedsmiddelen te gebruiken. Dat vindt de Rotterdamse jeugd- en zorgwethouder Hugo de Jonge (CDA). Hij gaat zich hard maken voor zo'n wettelijke maatregel. (+)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden