HET EEUWIGE LEVENArthur Rörsch (1933-2020)

Arthur Rörsch was een vooraanstaand wetenschapsman en scepticus

Arthur Rörsch was hoogleraar, bestuursvoorzitter van TNO en een klimaatscepticus. Wetenschappelijke inzichten moesten continu ter discussie worden gesteld, en dat deed hij. Ivo de Wijs typeerde hem als wetenschappelijk diagnost, provocateur, showman, morsig type en beminnelijk mens. 

Arthur RörschBeeld Uit een foto van Hielco Kuipers

Arthur Rörsch twijfelde zelfs aan de oorzaak van zijn eigen dood. ‘Er waren vlekjes op zijn lever ontdekt. Maar hij dacht niet dat het kanker was’, zegt zijn dochter Vivien Rörsch. Haar vader noemde ‘twijfel in de wetenschap de noodzakelijke grondhouding’. ‘Zijn de zaken echt zoals ze lijken?’

Hij stelde continu heersende wetenschappelijke inzichten ter discussie met drie grondvragen: Hoe weten we iets? Waarom geloven we het? Waar is het bewijs? Hij vond dat veel wetenschappelijke standpunten in feite politiek waren gemotiveerd.

Hij rebelleerde door zowel de van plagiaat beschuldigde René Diekstra te verdedigen als de in diskrediet geraakte Deense klimaatscepticus Bjorn Lomborg. Zelf stelde hij dat de opwarming van de aarde in toom zou worden gehouden door de stabiliserende werking van wolken, wind en waterdamp. ‘Waterdamp heeft een thermostaatfunctie en zorgt ervoor dat de gemiddelde temperatuur van onze planeet binnen nauwe grenzen blijft.’

Fabeltje

Veel klimaatdeskundigen vonden dat een fabeltje. Maar omdat Rörsch een grote reputatie had als wetenschapper, kregen zijn inzichten veel weerklank. Vijftien jaar lang was hij bestuurslid van TNO geweest. Daarnaast was hij een vooraanstaand hoogleraar aan de Leidse Universiteit. Bij zijn afscheid van TNO pelde cabaretier Ivo de Wijs op humoristische wijze de vele lagen van Arthur Rörsch af: wetenschappelijk diagnost, provocateur, showman, morsig type en beminnelijk mens.

De laatste jaren kreeg hij veel fysieke problemen. ‘Maar geestelijk is hij tot op de laatste dag helder gebleven. Toen hebben we nog discussies gevoerd over het klimaatbeleid en de gevoeligheidstheorie.’ Hij overleed 14 juli op een zelfgekozen tijdstip, nadat hij zijn aandeel in het manuscript van een nieuw boek had voltooid en zijn afscheid in de Pieterskerk met hem was doorgesproken. Rörsch had twee kinderen met zijn eerste vrouw Truus Schalekamp. Met zijn vrouw Kiki Douwes kreeg Arthur een dochter Vivien, die cassatie-advocaat is en docent in Leiden.

Rörsch werd geboren in een binnenvaartmilieu in Rotterdam. Hij was enig kind. Na de oorlog zou hij gaan studeren aan de Technische Hogeschool van Delft. Hij combineerde daarna promotie-onderzoek met werk bij laboratoria.

Fundamenteel onderzoek

In 1966, vier jaar na zijn promotie, werd hij benoemd tot hoogleraar moleculaire genetica in Leiden. Later zou hij hoogleraar biochemie worden, wat hij tot 1992 zou blijven. Vanaf 1979 realiseerde hij als vicevoorzitter van de Raad van Bestuur van TNO diverse vernieuwende onderzoeksprojecten, zoals een samenwerking tussen Heineken en Carlsberg voor een fundamenteel onderzoek naar gerst. In 1984 publiceerde hij het boek Science friction, over de organisatie en desorganisatie van het wetenschapsbedrijf’ dat in 2016 een vervolg kreeg. Een ander controversieel boek was Klimaatverandering op een waterplaneet, uit 2005.

Rörsch leidde een kleurrijk leven. Zo was hij voorzitter van de Leidse 3 October Vereeniging. Daarnaast nodigde hij vijf dagen per week studenten van allerlei richtingen thuis bij hem uit om te eten en met hem te debatteren.

Op zijn uitvaart prees ir Guus Berkhout, voorzitter van Clintel (Climate Intelligence), hem als iemand die een breed wetenschappelijk terrein kon overzien.

‘En dat is noodzakelijk voor grote en complexe wetenschappelijke vraagstukken, zoals klimaatverandering. Rörsch zag heel goed dat er nu al veel bruikbare puzzelstukjes aanwezig zijn, maar dat er nog heel veel gedaan moet worden om van al die stukjes een totaal coherent plaatje te maken.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden