Eeuwige leven Anke de Graaf (1927-2019)

Anke de Graaf was de schuchtere koningin van de familieroman

Voor haar was er geen Boekenbal of Libris-literatuurprijs. Toch verkocht Anke de Graaf twee miljoen boeken en werd haar werk veel uitgeleend bij de bieb.

Anke de Graaf

Uit een reportage in het Brabants Dagblad bij de heropening van de bibliotheek in Waalwijk vijf jaar geleden bleek wie daar de populairste schrijver was. ‘‘Hier Riek, deze nemen we mee’, beslist Rien Duijster (85) terwijl hij zijn vrouw aanstoot. In zijn handen heeft hij een boek van Anke de Graaf, een van hun favoriete schrijvers. ‘Kijk maar’, zegt zijn vrouw Riek (80) terwijl ze een schriftje laat zien. ‘Hierin schrijven we alle auteurs en de titels die we gelezen hebben op. De pagina van Anke de Graaf is al bijna vol.’’

Anke de Graaf was niet alleen geliefd bij de bibliotheekklanten. Ze verkocht ook bijna twee miljoen boeken. Toch bleef ze bij velen volslagen onbekend. Ze werd nooit uitgenodigd voor de boekenprogramma’s op de televisie. Haar werk kreeg geen recensies in de dagbladen, laat staan dat ze ooit op een shortlist van een literaire prijs kwam te staan. ‘Erg vond ze dat niet. Ze stond niet graag in de belangstelling’, zegt haar dochter Sietske Redelaar-de Graaf.

Haar eerste meisjesboek, Twee vriendinnen in de grote stad, verscheen in 1963 bij uitgeverij Kluitman. In 2013 verscheen haar laatste en 113de boek, Onthoud die naam..., bij Zomer & Keuning. De laatste vijf jaar kon ze door gezondheidsproblemen niet meer schrijven. Ze overleed 12 februari in haar woonplaats Enkhuizen. Ze werd 91 jaar.

Monique Boltje, redacteur bij Zomer & Keuning, zegt dat haar boeken vooral gingen over familiebeslommeringen. ‘Het zijn zeker geen streekromans waarbij de dochter van de rijke boer valt voor de knappe boerenknecht. In haar boeken krijgen families te maken met tegenslagen die iedereen herkent - een moeder die overlijdt, een faillissement, een fatale ziekte, een onmogelijke liefde. Ze pakte moderne thema’s op en bleef zeker niet in het verleden hangen.’

Haar genre boeken is langzaam uit de mode geraakt. Het lezerspubliek van familieromans is vergrijsd, net als de schrijvers. ‘Er komen nauwelijks nog nieuwe schrijvers bij’, zei ze zelf in 2006.

Anke de Graaf werd in 1927 in Hoorn geboren als dochter van een sigarenmaker uit Friesland. Als klein meisje schreef ze al verhaaltjes. Maar haar ouders vonden het schrijverschap maar niets. Ze vonden dat Anke te veel in haar fantasiewereld leefde. ‘Veel fantasie, maar geen brood op de plank’, zeiden ze tegen haar. Ze trouwde in 1949 en kreeg toen te maken met haar eigen familietragiek. Haar man overleed al na na twee jaar, toen haar eerste dochter net 1jaar was.

In 1955 hertrouwde ze met een aannemer uit Enkhuizen, met wie ze nog een dochter kreeg. Tijdens de zwangerschap schreef ze een kort verhaal dat in de regionale krant werd geplaats. Dat motiveerde haar alsnog schrijver te worden, en in 1963 verscheen haar eerste meisjesboek.

Pas na tien jaar durfde ze ook familieromans voor volwassenen te maken. Haar boeken werden bestsellers. Veel lezers namen er abonnementen op, zoals de bekende Spiegelserie en Romanserie van Zomer & Keuning. Haar werk werd vele malen herdrukt en vaak opnieuw uitgebracht als pocket of opgenomen in omnibussen, samen met familieromans van andere schrijfsters zoals Nel van der Zee en Henny Thijssing-Boer.

Behalve 83 familieromans, waaronder een aantal trilogieën, schreef ze zestien meisjesboeken en veertien kinderboeken. In 2007 overleed ook haar tweede man. Haar dochter prijst haar werkdiscipline. ’s Morgens na het ontbijt trok ze zich terug op haar eigen schrijfkamertje en maakte een achturige werkdag, zoals iemand op kantoor. En de waardering kreeg ze. Van de lezers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden