Amerikanen speculeren nog steeds over dood M.L. King

Bijna dertig jaar geleden werd Martin Luther King doodgeschoten in Memphis. Toen al werd gespeculeerd over een complot en over betrokkenheid van FBI en CIA....

Van onze medewerker

Tim Overdiek

NEW YORK

Met de dertigste sterfdag van Martin Luther King in aantocht, blijven onthullingen over diens dood de Amerikanen bezighouden. Een gepensioneerde FBI-agent zegt over papieren te beschikken die onomstotelijk bewijzen dat de man die voor de moord op King vastzit, James Earl Ray, niet alleen opereerde.

De zeventigjarige Ray lijdt aan een ernstige leverziekte en heeft niet lang meer te leven. De familie King gelooft dat Ray niet alleen handelde, of zelfs onschuldig is. Kings weduwe en kinderen streven al jaren naar heropening van de zaak om in een nieuw proces de werkelijke motieven voor de aanslag op de zwarte leider te achterhalen.

Deze week riep weduwe Coretta Scott King wederom op tot een gerechtelijk onderzoek. Dat gebeurde nadat voormalig FBI-agent Donald Wilson had verklaard dat hij in 1968 twee documenten had verdonkeremaand, die hij zes dagen na de aanslag op King in de auto van verdachte Ray zou hebben aangetroffen.

Op de papieren zou de naam 'Raul' zijn vermeld, plus een lijst met betalingen aan diverse mensen en instanties. Al jaren beweert Ray dat hij door een Raul in de val is gelokt, maar de identiteit van de geheimzinnige opdrachtgever is nimmer boven water gekomen.

James Earl Ray legde in 1969 een bekentenis af, maar trok die drie dagen later weer in. Desondanks werd hij tot een gevangenisstraf van 99 jaar veroordeeld. Een proces vond nooit plaats, en bewijsmateriaal bleef geheim. Ook de dossiers van een onderzoekscommissie die in 1978 vaststelde dat Ray het dodelijke schot had afgevuurd, blijven nog veertig jaar ontoegankelijk.

Zowel Ray als de familie King verlangt al jaren heropening van de zaak. Kings zoon Dexter verklaarde vorig jaar zelfs overtuigd te zijn van Ray's onschuld. Woensdag noemde hij het nieuwe bewijsmateriaal 'belangwekkend genoeg om nu eindelijk eens naar de waarheid te zoeken'.

De FBI reageerde donderdag echter met een vernietigende verklaring. Wilson was slechts zijdelings betrokken geweest bij het onderzoek naar de moord op King, en zou nooit Ray's auto hebben doorzocht. 'Deze zogenaamde nieuwe bewijslast is volledig uit de duim gezogen', aldus een FBI-woordvoerder.

Eerder deze week overlegden Ray's advocaat William Pepper en Wilson de mysterieuze documenten aan officier van justitie Paul Howard in Atlanta. Die beloofde ernaar te kijken. Wilson zou pas nu hebben gehandeld, omdat de kans op een nieuw proces voor Ray steeds kleiner werd. Angst voor represailles van de FBI was een andere reden.

Een meerderheid van de Amerikaanse bevolking is ervan overtuigd dat het complot achter de moord op King nog altijd niet is ontsluierd. Theorieën over vermeende samenzweringen variëren van maffia-betrokkenheid tot de FBI als rechtstreekse opdrachtgever. Dat Ray op 4 april 1968 op eigen houtje heeft gehandeld, wordt door velen in twijfel getrokken.

Uitentreure is in diverse boeken gespeculeerd, en regisseur Oliver Stone bereidt de film MLK voor. Stone gaf eerder in JFK een licht fictieve draai aan de moord op de voormalige president Kennedy in 1963.

Op de documenten die deze week vrijkwamen, is een telefoonnummer vermeld dat toebehoorde aan Jack Ruby. Deze man bracht Kennedy's moordenaar Lee Harvey Oswald om het leven.

Kortom, speculaties en complottheorieën strijden dezer dagen weer om de voorrang in de Verenigde Staten. Naar de waarheid blijft het gissen. Gerald Posner, schrijver van het nog te verschijnen boek Killing the Dream, dat over de aanslag gaat, zei afgelopen week dat het de hoogste tijd is om overheidsdossiers openbaar te maken.

In 1992 bepaalde het Congres dat bepaalde documenten inzake de moord op Kennedy uit de FBI-archieven mochten worden opgediept. 'In plaats van een beschamende campagne van de familie King om James Earl Ray vrij te krijgen, kan zij haar energie en tijd beter aanwenden om het Congres onder druk te zetten', aldus Posner.

Dexter King vroeg justitie onlangs om clementie voor Ray, die regelmatig op het randje van de dood zweeft. Twee weken geleden lag Ray enkele dagen in coma. 'Ray verdient het om in de directe nabijheid van zijn familie zijn laatste levensmaanden door te brengen', aldus King.

Volgens de gevangenisdirectie kan Ray op medische gronden worden vrijgelaten. Er is één voorwaarde: hij moet schuld bekennen. Ray vertikt het. 'Ik ben onschuldig.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden