Amerikaanse auteur van spirituele boeken heeft ook in Nederland grote aanhang Met goeroe Chopra's woorden bakt ieder zijn eigen cake

Spectaculair valt de opkomst van de goeroe niet te noemen. Haast terloops wandelt Deepak Chopra het lege podium van het Scheveningse Circustheater op, losjes bewegend, microfoon in de hand....

Van onze verslaggever

Mark van Driel

SCHEVENINGEN

Deepak Chopra (50) praat graag en gemakkelijk. En hij wordt gehoord. Zijn lezingen en workshops trekken wereldwijd duizenden luisteraars. Audio- en videocassettes met zijn lessen vliegen over de toonbank en een verschijning op televisie doet kijkers naar de boekhandel stormen. Na een optreden bij Oprah Winfrey werden in de Verenigde Staten op één dag 130 duizend exemplaren van zijn boek Leef-Tijd verkocht.

Ook in Nederland slaan de lessen van Chopra aan. De voormalige arts trad deze week voor de vierde maal op en van De zeven spirituele wetten van succes zijn tienduizenden exemplaren verkocht. Hij benadert het succes van auteurs als James Redfield (De Celestijnse Belofte) en van een motivatie-goeroe als Anthony Robbins.

Kapper C. Henderson is al enige tijd gecharmeerd van Chopra. Hij noemt zichzelf 'geen blinde volgeling', maar beschouwt de Amerikaan van Indiase afkomst als een leidsman. Vooral de vrijheid die Chopra zijn aanhangers gunt, spreekt hem aan. Henderson: 'Hij etaleert zijn kennis. Waar je wat in ziet, neem je over.'

De afgelopen twee jaar heeft Henderson talloze spirituele cursussen gevolgd ('ik heb 50 duizend gulden in mezelf geïnvesteerd') en bij Deepak voelt hij zich het meeste thuis. Deepak is opgeleid tot arts, dat schept vertrouwen. 'Het gemak waarmee hij je laat inzien dat je weinig moeite hoeft te doen om te bereiken wat je wilt, is onvoorstelbaar.'

Op het podium lijkt Chopra voor de vuist weg te spreken. Hij verbindt anekdotes uit zijn artsenpraktijk in een vloeiend betoog met natuurkundige wetten en hij lardeert zijn verhaal met citaten uit de westerse cultuurgeschiedenis. Einstein, Shakespeare, Nietzsche, Jung, Kafka: allen passeren de revue. Soms heeft hij de woorden van een beroemdheid uit eerste hand. 'Zegt Gorbatsjov tegen me: ''Jouw wet van de minste weerstand werkt. Die heb ik op George Bush toegepast''.'

Tussen de vaak amusante en prikkelende anekdotes maakt Chopra virtuoze gedachtesprongen. Zonder spoor van twijfel laat hij natuurkundige wetten uitmonden in 'wetten' die door natuurkundigen niet zijn getoetst. 'Bewustzijn is het ruwe materiaal van het universum', beweert hij. 'Verandering is de enige constante van het leven.' En: 'Het werkelijke bestaan ligt in de ruimte buiten lichaam en geest.'

De zaal luistert geboeid, op een enkeling na, die de zaal verlaat. Vaak wordt er gelachen. Bij een onnavolgbare redenering van Chopra reageren sommigen met kreetjes van ongeloof. Maar de meeste aanwezigen - veelal goedgeklede dertiger en veertigers - genieten. 'Waar maak je mee dat je drie uur lang wordt geboeid door een pratende man', zegt iemand. De toegangsprijs (vijftig tot driehonderd gulden) wordt redelijk gevonden.

Toch kan Chopra niet op onvoorwaardelijke bijval rekenen. Niet al zijn 'wetten' worden zonder meer aangenomen. Wat onbegrijpelijk is, wordt vergeten. Wat onbruikbaar is, wordt terzijde geschoven. Dat gebeurt echter wel zonder dat de goeroe aan geloofwaardigheid inboet. Een toehoorder: 'Je bakt van zijn woorden je eigen cake.'

De vrije omgang met zijn voorschriften stoort Chopra niet. Hij wil zijn wereldbeeld niet opdringen, verklaart hij na afloop van zijn lange toespraak. Zijn gezicht toont geen spoor van inspanning. 'Elk mens moet op zijn eigen bewustzijnsniveau opereren', legt hij uit. 'Wie verandering opdringt, veroorzaakt schade.'

K. Kuijlman, directeur van een drukkerij in Vlaardingen, voelt zich op zijn gemak bij de lessen van Chopra. Het traditionele geloof ontneemt de mens zijn verantwoordelijkheid, vindt hij. Dat is verkeerd. 'Je wordt geacht je leven in handen van God te leggen. De regels liggen vast waardoor je niet hoeft na te denken. Deepak Chopra zet juist aan tot denken.'

Een eenvoudige wet waarbij Kuijlman baat heeft, is deze: 'Een gebeurtenis heeft de betekenis die je eraan geeft'. Vorig jaar, voordat hij Chopra ontdekte, zou hij in paniek zijn geraakt als een werknemer zijn ontslag indiende. Nu reageert hij rustiger. Een oplossing dient zich vanzelf aan, weet hij.

Ook organisatie-adviseur B. Zwaan brengt de lessen van Chopra in praktijk. Hij is dankzij de Amerikaanse arts meer gespitst op wat hij subtiele drijfveren noemt. Het streven naar maximale winst is niet langer heilig. Hij beseft nu dat die doelstelling ten koste gaat van andere factoren die aan zijn geluk bijdragen, zoals het gezinsleven en zijn fysieke gesteldheid.

De groeiende populariteit van Chopra baart Zwaan echter zorgen. Is de man nog wel geloofwaardig nu hij boeken schrijft over de liefde en artikelen met titels als Does God have orgasms? 'Nu kom hij over als een integer man. Zijn optredens zijn zonder opsmuk. Hij gaat uit van een oecumenische, spirituele gedachte. Het boeddhisme en het christendom zijn even waardevol. Maar hij moet uitkijken dat hij geen karikatuur van zichzelf wordt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden