‘Als je ons niet helpt, moet je niet zeuren over onveiligheid’

In een tv-spotje over geweld tegen ambtenaren vraagt de overheid haar burgers zelf actie te ondernemen. ‘Vraag anderen om hulp en spreek samen de dader aan....

Dat gaat ver, vindt zelfs de politie. Niet eerder werd burgers aangeraden eerst zelf op te treden, en pas daarna de politie te bellen. De overheid verlangt meer zelfredzaamheid van de burger. Die is overigens niet verplicht om in te grijpen, meldt het ministerie van Justitie. Wel bestaat een meldingsplicht bij ernstige vormen van criminaliteit, zoals ontvoering en moord.

De overheid vindt echter in toenemende mate dat de burger een morele plicht heeft de politie te helpen.

‘We geloven heilig in de hulp van de burger’, meldt bijvoorbeeld het Korps Flevoland. Tientallen zaken worden jaarlijks opgelost, zegt de woordvoerder, dankzij een opsporingsprogramma op Omroep Flevoland en de inzet van sms-alert. Het korps vindt dat je die inzet ook van burger mag verwachten.

‘Wij stellen: als je ons niet helpt, moet je ook niet zeuren dat het zo onveilig is in je buurt’, zegt een woordvoerder. Als voorbeeld noemt hij een geval van huiselijk geweld, waarbij een bewoner werd neergestoken. De buurman verklaarde dat iedereen wist dat het een keer mis moest gaan, maar ‘dat de politie toch niks doet’. De woordvoerder: ‘Dan worden wij dus boos op de buurman. Het is zijn taak om zoiets te melden.’

De tiplijn Meld Misdaad Anoniem ontvangt jaarlijks 14 duizend meldingen. Volgens directeur Guus Wesselink hanteert iedereen daarbij zijn eigen grens. ‘Iemand roept bijvoorbeeld dat hij nooit zal bellen voor een illegale wietplantage, maar wel als iemand met zijn vingers aan kinderen zit.’ Tips over belastingontduikers en verzekeringsfraude komen vaak binnen, omdat de beller vreest dat zijn eigen premies daardoor stijgen.

Wesselink signaleert dat het enthousiasme toeneemt om de politie te helpen. ‘De mensen hebben de pest aan het gevoel van onveiligheid. Ze pikken het niet meer.’ De directeur van ’s lands grootste tiplijn vindt ook dat burgers een morele plicht hebben om te helpen.

Emeritus hoogleraar Kees van der Vijver, jarenlang verbonden aan de Stichting Maatschappij, Veiligheid en Politie, pleit voor meer sociale zelfredzaamheid van burgers. Hij vindt de moderne instrumenten voor burgerparticipatie interessant, maar wijst erop dat opsporing al het einde van een traject is. ‘Je kunt burgers ook leren hoe zij tijdig onderlinge conflicten kunnen oplossen.’

Maatschappij, Veiligheid en Politie onderzoekt waarom sommige mensen niet ingrijpen als zij een misstand zien. De uitkomsten kunnen een rol spelen bij het stimuleren van burgerparticipatie. Van der Vijver: ‘Zelfs als iemand een hartaanval krijgt, blijven veel omstanders passief.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.