‘Als je extremisten zoekt, moet je dan bij de bakker zijn?’

Over:..

Spuugzat zijn de inwoners van Molenbeek de berichtgeving over hun Brusselse wijk, ook wel aangeduid in de media als Klein-Marokko. Vorig jaar demonstreerden ze zelfs: ‘Molenbeek vraagt informatie’ stond er op een spandoek, gevolgd door een is-niet-teken en een doorgekrast woord ‘sensatie’. En helemaal bloedirritant is het als een jonge Marokkaanse vrouw alle cliché’s nog eens opschrijft in een krant en een boek. Zoals Hind Fraihi, journaliste van Het Nieuwsblad en auteur van Undercover in Klein-Marokko.

De foto’s staan op de site van indymedia.be bij een twistgesprek van Hind Fraihi met vier jonge moslima’s uit Molenbeek. Haar boek, een bewerking van reportages in haar krant, verscheen begin dit jaar. Het boek en de reeks interviews die daaruit voortvloeiden (zie de Volkskrant van 24 maart) deden de controverse oplaaien.

Op indymedia.be – de Belgische tak van de onafhankelijke media van de linkse tegenbeweging – reageerde in april al de ‘Nederlandstalige Belg en Brusselaar, van West-Vlaamse origine’ Lieven Soete. Zijn kinderen en kleinkinderen wonen in hartje Molenbeek, gaan er gewoon naar de buurtschool en de buurtbieb, zijn vrouw speelt in een amateurgezelschap en al met al hebben ze het enorm naar hun zin. Klein-Marokko is een onzin-term. ‘Alleen in onze straat wonen buren met roots in meer dan 30 verschillende landen. Als dit een ‘getto’ is.’

In een lang epistel verwijt hij Fraihi dat zij in haar zoektocht naar moslimextremisten radicalen op een hoop veegt met gewone, brave moslimburgers, de grote meerderheid. Ze speelt zo extreemrechts van het Vlaams Belang in de kaart, vindt hij. Kijk maar op het internet: Vlaams Belangers zijn dol op haar.

De reden daarvoor is dat Fraihi aan het slot van haar boek schrijft over teleurgestelde ‘progressieve moslims’, die vinden dat niemand iets doet aan de radicalisering die hun moslimgemeenschap verkankert en die zich daarom in arren moede tot het Vlaams Belang wenden. Zelf is ze in de eerste plaats fel tegen de ‘integratiesector’, die ‘pamperaars’ van beroep. Tegen de Standaard zei ze het zo: ‘Voor mij is het simpel. Wie niet wil integreren hoort hier niet thuis, en daar moeten we dus ook geen geld in investeren. Integratie is een overbodig woord.’

In het gesprek met de drie Molenbeekse moslima’s zegt Fraihi (die zelf niet woont in Molenbeek maar er twee maanden ‘undercover’ als ‘sociologie-studente’ verbleef) daarover: ‘Het VB heeft zich gelukkig koest gehouden na de publicatie van mijn boek. Na publicatie van de artikels was ik bijna een soort mascotte geworden. Ze juichten al dat ze hun eigen Ayaan Hirsi Ali hadden. Maar dat is zeker niet mijn bedoeling.’

Haar bedoeling was zicht te krijgen op het schimmige wereldje van extremisten, maar het lukte haar alleen de omstreden Syrische imam Bassam Ayachi te spreken. Die bezwoer haar dat hij geen geweld predikt en dat zijn moslim-padvinders een gezelligheidsclub vormen. Omdat ze de geheimzinnige huiskamermoskeeën niet binnenkwam, ging ze maar over het dagelijks leven schrijven, zegt Touria: ‘Maar als je moslimextremisten zoekt, moet je dan bij de bakker of de apotheker zijn?’

Laila, Saddie, Touria en Keltoum (alleen hun voornamen staan vermeld) herkennen zich bovendien niet in die beschrijvingen. Saddie: ‘Dit boek gaat niet over de gewone man of vrouw in Molenbeek. Het gaat in de eerste plaats over jou en hoe jij dingen ervaart.’ Hind: ‘Ja, dat is ook zo.’

Saddie, iets later: ‘Jij ontdekt niets nieuws, jij bevestigt enkel de heersende vooroordelen.’ Hind repliceert dat ze voor haar schokkende ervaringen heeft genoteerd, zoals: ‘Als je een moskee binnenstapt en er meteen een vrouwonvriendelijk pamflet in de handen geduwd krijgt.’

Touria herinnert haar eraan dat ze in Humo zei dat héél Oud-Molenbeek radicaal is. Hind: ‘Zo heb ik het ook ervaren.’ Maar, vervolgt ze: ‘Journalisten slagen er altijd in om een hype te creëren. Zo is het ook gelopen met mijn boek. Het is op een heel verkeerde manier aangekondigd in de krant met titels als ‘‘Woont Osama bin Laden in je straat?’’ Ik was daar vrij pissed over.’

Maar daar nemen de anderen geen genoegen mee. Niemand in de wijk heeft het over Klein-Marokko en als Hind vertelt dat die benaming op de redactie van het Nieuwsblad is bedacht, zegt Touria: ‘Het is niet enkel de titel. In heel het boek schuw je het sensationele taalgebruik niet. De manier waarop je over moskeeën achter gesloten deuren en gevels schrijft, suggereert gevaar, geheimen*. Dat speelt in op de verbeelding van mensen. Maar deuren zijn meestal gesloten en ieder gebouw heeft een gevel.’

Hind repliceert: ‘Sommige moskeeën hadden wel degelijk iets geheimzinnigs. In islamitische landen ga je af op een minaret. Je komt binnen en ziet meteen de gebedsruimte. Alles is open en transparant. In Molenbeek moet je echt zoeken naar moskeeën.’

Hind is geschrokken van de taal van jongeren, gewelddadig, anti-westers. Die, omdat ze alleen naar Arabische zenders via de satelliet kijken, het idee hebben dat ze in de Palestijnse gebieden of Irak leven. Die worden geïndoctrineerd door kwalijke imams. Maar als je tussen die jongens woont, word je minder bang voor ze, zeggen de Molenbeeksen. Touria zegt: ‘Ik loop ook zonder hoofddoek in Molenbeek en word daarop aangesproken door jongeren. Zijn die jongeren allemaal extreem? Nee, die weten gewoon niet beter. Het is juist mijn taak om uit te leggen waarom ik er zo bijloop.’

Hind pleit in haar boek daarentegen voor aanpassen aan België. ‘Touria (lacht): aanpassen of opkrassen.’ Hind: ‘Ik geef concrete voorbeelden. Ik heb problemen met iemand die tijdens een sollicitatie geen hand wil schudden.’ Keltoum: ‘Een vrouw met een burqa. Terugsturen?’ Hind: ‘Ja, ik vind dat je consequent moet zijn.’ Touria: ‘Naar waar moet die dan terugkeren?’ Hind: ‘Naar een land waar het wel mag.’ Laila: ‘Het zijn vaak bekeerde Vlamingen die een burqa dragen. Waar ga je die dan naartoe sturen?’

De vrouwen komen er niet uit, maar toch is hier opeens op die website een fascinerende discussie in een debat dat verder zo is vastgelopen in beschimpingen over en weer via de media en in betogingen. Dapper van Hind Fraihi. Verzoek aan indymedia.be: de volgende keer graag ook een paar medestandsters van haar aan de discussietafel.

Wim Bossema

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden