'Alleen de armste asielzoekers blijven vaak in Oostende achter'

'Wat we laatst aantroffen, is onvoorstelbaar. Een heel gezin: vader, moeder en twee kinderen. Ze zaten op de assen van een vrachtwagen, onder een container....

Van onze correspondent

Geert-Jan Bogaerts

OOSTENDE

Rudy Goes, in rustiger tijden verkoper bij reder Sally Freight in Oostende, is gelegenheidsgids voor de talloze belangstellenden die op de mediacampagne van Sally zijn afgekomen. De rederij sloeg eind vorige week alarm omdat de toestroom van asielzoekers niet meer te verwerken was. Honderden Kosovaren hebben in de laatste maanden de nieuwste ontsnappingsroute naar Engeland benut: in containers, onderaan vrachtwagens, in kofferbakken proberen deze vluchtelingen uit Kosovo de haven uit te komen. Zijn ze eenmaal aan boord, dan zijn ze veilig: dan halen ze Engeland wel, waar ze asiel kunnen aanvragen en een behandeling krijgen die asielzoekers op het continent vrijwel nergens meer toekomt.

Dit jaar heeft de vreemdelingendienst van Oostende al bijna vijftienhonderd mensen gesnapt. Sally heeft in 1998 bijna 200 mensen het Kanaal overgezet. Dat heeft de reder zo'n miljoen pond (3 miljoen gulden) gekost, vertelt directeur Magnus Sillen. De boetes die de Britse immigratiedienst aan de eigenaars van de veerboten oplegt, zijn niet mals: 2000 pond per persoon. Daarnaast draait de reder ook op voor de kosten van het levensonderhoud van de mensen die hij heeft overgezet. 'Een gemiddelde verstekeling die asiel aanvraagt, kost ons al gauw vijfduizend pond', aldus Sillen.

Vandaar dat hij de vluchtroute wil dichtstoppen: sinds anderhalve maand heeft hij een beveiligingsfirma in de armen genomen, die patrouilleert op het uitgestrekte parkeerterrein van Sally. Want het is met name daar dat de asielzoekers een plek proberen te vinden. Eenmaal in een container en langs de douane, is de kans klein dat je nog gesnapt wordt.

Dit parkeerterrein, aan de Stapelhuisstraat, is echter moeilijk te beveiligen. Het is een paar honderd meter lang, en het hek zit vol gaten. 'Kijk, je kunt zo zien waar ze eronder door kruipen', wijst Goes. De andere lange zijde van de parkeerplaats wordt begrensd door het goederen-emplacement van het station. Aan de overzijde van de rails schimmert door de regen het groen van het Maria-Hendrikapark, waar de asielzoekers zich overdag ophouden.

'En zelfs als we dit terrein dicht maken, zijn er nog genoeg andere mogelijkheden', zegt Goes. De route van het parkeerterrein naar de laadbrug van de veerboten voert onder een viaduct en langs een hoger gelegen weg. 'Vaak springen de mensen hier naar beneden, of mikken ze op het dak van een vrachtwagen. Dit punt biedt het voordeel dat de trucks de douane al gepasseerd zijn.'

Net voor de laadbrug is het platform aan alle kanten afgezet met hoge hekken en prikkeldraad, soms met scheermesjes eraan vast. 'Het is geen prettig gezicht', beaamt Sillen. 'Maar het is nodig, en in de toekomst wordt het misschien nog erger. Dan wordt het hier echt een kamp.'

Het haventerrein is moeilijk te beveiligen: overal staan verlaten en half vervallen pakhuizen, waarin de asielzoekers zich schuilhouden tot zij de tijd rijp achten om een vrachtwagen uit te zoeken. Hier en daar steekt een grijze homp beton uit de grond omhoog: het zijn bunkers, overblijfselen uit de Tweede Wereldoorlog, die van de gemeente Oostende niet afgebroken mogen worden. 'Plaats genoeg om je te verstoppen', zegt Goes.

De situatie in de havenstad is niet uniek: 'Alle kustplaatsen in België, Frankrijk, en waarschijnlijk ook bij jullie in Nederland, hebben met hetzelfde probleem te kampen', zegt Sillen. 'Er moet iets gebeuren. Nu onze controle verscherpt is, worden de mensen ook steeds agressiever. Een paar dagen geleden stonden ze met stenen te gooien naar onze werknemers.'

Goes vertelt hoe dat ging: 'Het waren twee knapen die zich opzettelijk hadden laten betrappen. Zo wilden zij een familie die een eindje verderop zat, in bescherming nemen. Dat lukte niet, dat gezin werd toch gevonden. Toen werden die jongens boos.' Hij begrijpt het wel: 'Die mensen zijn echt wanhopig. Ze hebben niets te verliezen. Mijn collega's hebben het er ook moeilijk mee. Dan vinden ze zo'n haveloze en armoedige familie, en dan krijgen ze nog geld aangeboden ook om de ontdekking stil te houden en de familie te laten gaan.'

De politie kan weinig doen. Er is vaak geen reden om de verstekelingen vast te houden, dus na een paar uur staan ze weer op straat. 'En dan proberen ze het opnieuw, en opnieuw en opnieuw. Totdat ze een keer geluk hebben', zegt Sillen. Afgelopen weekend bezocht de Britse ambassadeur de haven van Oostende. David Colvin was vol lof voor de aanpak van politie en rederijen: ze doen alles wat mogelijk is, liet hij weten.

Sillen is ervan overtuigd dat de huidige toestroom geen toeval is. 'Natuurlijk heeft het te maken met de oorlog in Kosovo, maar ik weet zeker dat de georganiseerde misdaad hier ook achter zit. Het gaat op zo'n grote schaal. Soms zijn de verzegelingen op de containerdeuren zeer professioneel hersteld als er een vluchtelingenfamilie naar binnen is geloodst. Je betrapt af en toe mensen met apparatuur om de scheur in het canvas te repareren.'

Goes: 'Deze Kosovaren betalen grif geld om in de haven te geraken. En de rijksten kunnen zich nog meer veroorloven: die betalen ook nog voor de overtocht. Het zijn de armsten die vaak hier in de haven blijven steken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden