Opinie

'Algemeen karakter Nationale Herdenking past juist goed in tijdgeest'

Uiteraard mag de Holocaust nooit worden vergeten, schrijft Martijn Dekker. Maar dat is geen reden om de Nationale Dodenherdenking aan te passen.

De Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam in 2012. Beeld null
De Nationale Herdenking op de Dam in Amsterdam in 2012.

Dat het 'algemene karakter' van de Nationale Herdenking op 4 mei kwetsend is voor de Joodse gemeenschap in Nederland, zoals Hans Vuijsje betoogt, is heel vervelend, maar mag geen reden zijn tot aanpassing.

Net zoals Bevrijdingsdag steeds minder in het teken van de Tweede Wereldoorlog is komen te staan, maar veel meer een dag is geworden waarop we stilstaan bij de vrijheid die we in Nederland hebben, past het ook in de tijdgeest dat we tijdens de Nationale Herdenking de gevallenen tijdens de Tweede Wereldoorlog, maar ook alle Nederlandse militairen die sindsdien zijn omgekomen herdenken.

Het is niet zozeer een gevolg van de toegenomen discriminatie of secularisatie, maar veel meer een blijk van humanisme.

Het eerste argument van Vuijsje, dat de Joodse gemeenschap 'het gevoel heeft' dat antisemitisme in Nederland toeneemt, is hier dan ook niet op zijn plaats. Volgens onderzoek van het CIDI neemt het aantal antisemitische incidenten al een paar jaar af. Natuurlijk is ieder incident er één teveel, maar het rechtvaardigt het 'gevoel' niet. Een deel van het probleem schuilt waarschijnlijk in de toenemende kritiek op de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden, die, bijvoorbeeld door Leon de Winter, nogal simplistisch gelijk wordt gesteld aan antisemitisme. Hoewel dit in sommige gevallen niet onterecht zal zijn, moeten we ervoor waken dat kritiek op de politiek van een land verward wordt met discriminatie van een religieuze groep mensen.

Kritiek
Ten tweede zullen het eerder andere religieuze groepen zijn - met name islamitische - die kritisch tegenover het jodendom staan dan de atheïstische fundamentalisten in ons land. Er zijn genoeg mensen die de traditionele gebruiken van Joden, zoals inderdaad de besnijdenis, barbaars vinden, maar dit staat niet gelijk aan discriminatie van Joden als zodanig. Bovendien, veel Joden zullen de goddeloze levensstijl van ons niet-religieuzen ook weinig benijdenswaardig achten. Het staat ons allemaal vrij om kritiek te hebben.

Het derde en laatste argument, dat de aandacht voor de Jodenvervolging afneemt, lijkt mij een terechte constatering. Vuijsje stelt vast dat de oorlogsgeneratie bijna is verdwenen en dat andere thema's een grotere rol zijn gaan spelen in de publieke opinie. Hoewel ik mij afvraag of de Holocaust een abstract begrip is geworden, zoals hij stelt, ben ik het zonder meer met Vuijsje eens dat de herinnering aan die gruwelen en de nauwelijks voor te stellen omvang ervan, niet mag verwateren - zeker niet, en we weten allemaal waarom, in Nederland.

Holocaustherdenking
Het gevoel 'er alleen voor te staan', dat de Joodse gemeenschap in Nederland heeft, is misschien niet gebaseerd op feiten, maar moet uiteraard wel serieus genomen worden. Er is gelukkig een manier om aan zowel deze gevoelens als aan het in toenemende mate humanistische karakter van de Nationale Herdenking tegemoet te komen. De jaarlijkse Holocaustherdenking, op de laatste zondag in januari, zou meer statuur mogen krijgen en, wat mij betreft, zelfs een landelijke herdenking mogen worden met voldoende aandacht van de publieke omroep.

Het 'algemene karakter' van 4 mei is volkomen op zijn plaats, past in de tijdgeest en is bovendien moeilijk omkeerbaar, maar de Holocaust mag nooit vergeten worden en we moeten met zijn allen ons uiterste best doen om ervoor te zorgen dat niemand - wie dan ook - het gevoel heeft alleen te staan in de samenleving. Ook dat is geheel in de geest van het humanisme.

Martijn Dekker is politiek antropoloog en docent aan de Universiteit van Amsterdam

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden