Al half mei werden er in België besmette eieren gevonden

De Belgische voedsel- en warenautoriteit wist al op 2 juni dat er fipronil in eieren kon zitten, maar sloeg pas anderhalve maand later alarm op Europees niveau. Daardoor hebben er in de buurlanden Nederland en Duitsland, maar ook in Frankrijk, Scandinavië en Zwitserland langer vergiftigde eieren in de winkel gelegen dan nodig was geweest.

Beeld afp

Europese regels schrijven voor dat landen onmiddellijk alarm slaan als er een probleem is met de voedselveiligheid, opdat andere landen snel adequate maatregelen kunnen nemen. Het Belgische Federaal Agentschap voor de Veiligheid van de Voedselketen (FAVV) plaatste pas op 20 juli - ruim anderhalve maand na de ontdekking van de fipronil-besmetting in België - een bericht op het Europese voedselveiligheidsplatform, het Rapid Alert System for Food and Feed (RASFF). Pas toen werd de Nederlandse voedsel- en warenautoriteit NVWA zich bewust van een mogelijk probleem met fipronil, en begon het pluimveebedrijven en eieren te controleren.

(tekst gaat verder onder de afbeelding)

Testuitslagen van RASFF.Beeld RASFF

Onder tafel schuiven

De Belgische europarlementariër Bart Staes (Groen) stelt dat België in gebreke is gebleven door zo laat te waarschuwen. Een Belgisch privébedrijf uit de pluimveesector liet op 15 mei verschillende eierstalen op de aanwezigheid van het insecticide fipronil onderzoeken. De monsters bleken tot 1,2 milligram fipronil per kilogram ei te bevatten, ver boven de Europese gezondheidsnorm. Die resultaten werden op 2 juni bij de FAVV gemeld, dat meteen een eigen onderzoek instelde en de Belgische justitie inlichtte.

België ligt al een paar dagen onder vuur vanwege de trage melding aan de Europese Unie en de buurlanden. Onder andere de Duitse minister van Landbouw Christian Schmidt en de voorzitter van de consumentencommissie in de Duitse Bondsdag Renate Künast bekritiseerden het Belgische voedselagentschap. 'Het probleem is dat het voedselagentschap onder het ministerie van Landbouw valt en niet onder het ministerie van Volksgezondheid', aldus Staes. 'Waarschijnlijk heeft men vanwege economische belangen dingen onder tafel proberen te schuiven.' Vandaag geeft het FAVV tekst en uitleg in een spoedzitting van de bevoegde parlementscommissies.

NVWA controleert ook kippenvlees

De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) controleert nu ook of er fipronil in kippenvlees terecht is gekomen. Dat maakte de toezichthouder dinsdag bekend. De NVWA voert proefslachtingen uit bij enkele pluimveehouders die zowel leghennen als vleeskippen houden en die volgens de administratie van Chickfriend klant waren bij dat bedrijf. Een NVWA-woordvoerder benadrukt dat dit uit voorzorg gebeurt. ‘De kans dat we fipronil in het vlees aantreffen is klein, maar we onderzoeken het toch, omdat we zeker willen weten dat vlees dat bedoeld is voor consumenten in orde is.’ Mocht er toch fipronil in de vleeskippen zitten, dan is dat volgens de NVWA geen reden een nieuwe gezondheidswaarschuwing af te geven. ‘Het gaat om vlees van geblokkeerde pluimveehouders,’ aldus de woordvoerder. ‘Dat vlees mag niet in omloop worden gebracht en is dus niet in de voedselketen terechtgekomen.’

Joris van Venrooij

(De Duitse minister van Landbouw Christian Schmidt (CSU) wil Duitse ambtenaren naar België sturen (overigens ook naar Nederland), om beter en sneller geïnformeerd te worden over de voortgang van het onderzoek.)

De Belgische pluimveesector is hard getroffen door het eierschandaal, maar minder hard dan de Nederlandse. In België zijn 86 pluimveebedrijven tijdelijk geblokkeerd, meestal omdat ze klant waren van het Nederlandse stallenontsmetttingsbedrijf Chickfriend of de Belgische toeleverancier Poultry-Vision, die het verboden fipronil door hun bloedluisbestrijdingsmiddel mengden.

Maandag waren er van die 86 pluimveebedrijven al 35 weer vrijgegeven omdat er geen fipronil werd aangetroffen. In België zijn ook minder eieren vernietigd of uit de handel gehaald, omdat het met fipronil vermengde bestrijdingsmiddel daar vooral in leghennenopfokbedrijven is gebruikt. Die jonge kippen leggen nog geen eieren.

Fipronil in andere landen

Duitsland: Eind vorige week kondigde supermarktketen Aldi aan alle eieren uit zijn bijna 4000 Duitse winkels te halen, omdat ze mogelijk besmet waren met fipronil. Volgens de minister van Landbouw van de deelstaat Nedersaksen zijn er mogelijk 10 miljoen besmette eieren in Duitsland verkocht. Ook Aldi-concurrent Lidl heeft alle eieren uit de winkels verwijderd.

Frankrijk
: De krant Le Parisien berichtte dit weekeinde dat een leghennenbedrijf in Noord-Frankrijk de autoriteiten heeft gewaarschuwd dat er mogelijk fipronil in het bedrijf is gebruikt. Dat bedrijf is geblokkeerd en de eieren worden onderzocht. Maandag maakte het Franse ministerie van Landbouw bekend dat er in juli dertien ladingen besmette eierproducten uit Nederland aan Frankrijk zijn geleverd. De Franse autoriteiten onderzoeken nog of die 30 duizend eieren en 200 ton eierproducten in Franse winkels terecht zijn gekomen.

Verenigd Koninkrijk: De Britse voedseltoezichthouder FSA maakte maandag bekend dat 'een zeer klein aantal' Nederlandse fipronil-eieren op de Britse markt zijn beland. Tussen maart en juni zijn ongeveer 21 duizend verdachte eieren naar het Verenigd Koninkrijk verscheept. De FSA heeft geen aanwijzingen dat die eieren nu nog in Britse winkels te koop zijn.

Zweden: Een kleine hoeveelheid Nederlandse fipronil-eieren is naar Zweden geëxporteerd. De Zweedse levensmiddelentoezichthouder heeft die eieren vrijdag uit de handel gehaald.

Zwitserland
: de BLV, de Zwitserse toezichthouder die de voedselveiligheid in de gaten houdt, maakte vrijdag bekend fipronil in eieren uit Nederland te hebben aangetroffen. Volgens de BLV zijn al die eieren uit de Zwitserse winkels gehaald.

Lees meer Volkskrant-artikelen over de 'gifeieren'

Mogelijk worden er in Nederland al meer dan een jaar eieren verkocht die te hoge doses van het giftige fipronil bevatten. Een pluimveehouderij in Drenthe kreeg namelijk al in juni 2016 bloedluisbestrijders van Chickfriend over de vloer.

Amper is de pluimveesector bekomen van de vogelgriep of de volgende crisis dient zich aan: kippen en eieren van tientallen bedrijven zijn besmet met een verboden bestrijdingsmiddel. Hoe de fipronil-ramp zich in drie weken voltrok (+).

Meerdere pluimveehouders moeten eieren vernietigen en kippen ruimen en willen die kosten op Chickfriend verhalen. Het is echter de vraag of er wat bij de bloedluisbestrijder te halen valt.

Drie hoogleraren nuanceren in dit stuk de gevaren van de 'gifeieren': 'In Sri Lanka zijn er zeven gevallen van mensen die probeerden zelfmoord te plegen met fipronil. Die dronken een heel flesje leeg en kregen miljoenen keren de dosis binnen die in de eieren zit. Zij werden beroerd, maar mochten tussen de twee en vier dagen later het ziekenhuis alweer verlaten'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden