AIVD speurt naar spionnen op de TU’s

Technische universiteiten en de inlichtingendienst AIVD werken steeds nauwer samen om spionage door buitenlandse studenten tegen te gaan.

De geheime dienst heeft ‘regelmatig contact’ met deze instellingen, onder meer om onderzoek te doen naar ‘incidentmeldingen’. Dat blijkt uit een brief die de demissionaire ministers Rouvoet (Onderwijs) en Hirsch Ballin (Justitie) maandag naar de Tweede Kamer hebben gestuurd.

Inlichtingendiensten zijn ‘erg actief in het verzamelen van inlichtingen op wetenschappelijk gebied’ in Nederland, stelt de dienst in een rapport dat dit voorjaar is gepubliceerd. Daarom zijn universiteiten gewaarschuwd voor de risico’s die kleven aan het stimuleren van de komst van buitenlandse studenten.

Volgens de AIVD kan technologische kennis, zelfs als die formeel niet geheim is, heel waardevol zijn voor andere landen. Wie voorop loopt op het gebied van ruimtevaart- of biotechnologie, kan veel geld verdienen of kennis gebruiken voor militaire doeleinden.

Grote interesse

‘Na het einde van de Koude Oorlog is langzamerhand het besef weggezakt dat andere landen grote interesse hebben voor onze kennis’, zegt een AIVD-woordvoerster. Toch zijn in Nederland naar schatting nog net zo veel spionnen actief als 21 jaar geleden. ‘Destijds waren inlichtingendiensten vooral geïnteresseerd in militaire kennis. Nu wordt economische spionage steeds belangrijker.’

De AIVD beschikt over aanwijzingen dat studenten in Nederland ‘door inlichtingendiensten uit het land van herkomst soms worden ingezet om te spioneren’. Ze vallen nauwelijks op tussen de vele buitenlanders op universiteiten en gevoelige informatie ligt voor het grijpen. ‘Er heerst een cultuur van open kamerdeuren, open kasten en relatief eenvoudig toegankelijke computernetwerken.’

Stilzwijgen

Woordvoerders hullen zich in stilzwijgen over concrete misstanden. De AIVD wil alleen kwijt dat een buitenlandse wetenschappelijke delegatie die Nederland recent bezocht voor meer dan de helft uit inlichtingenofficieren bestond.

Universiteiten zijn alerter geworden dankzij een voorlichtingscampagne. Maar hun mogelijkheden zijn beperkt. ‘We hebben niet de middelen zelf studenten te screenen’, zegt een woordvoerder van de Universiteit Twente. ‘Wel weten we waarop we moeten letten. We bellen de AIVD als we vermoeden dat er iets mis is.’

Er zal altijd een spanningsveld zijn, stelt hij, want internationale uitwisseling van kennis is essentieel voor wetenschap. Ook is de grens tussen legitieme belangstelling en spionage soms moeilijk vast te stellen.

Het gebouw van de AIVD in Zoetermeer (ANP) Beeld ANP XTRA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden