Afstammelingen vechten om Louis XVII's hart

Afgelopen vrijdag stonden er, zoals elk jaar op 21 januari, weer een paar honderd demonstranten op het Place de la Concorde....

De kern van het Franse monarchisme is te vinden in de treurige Parijse voorstad Saint Denis. Wie er niet woont heeft er weinig te zoeken, maar de kathedraal is wel degelijk de reis waard. Daar, onder het groen uitgeslagen bronzen dak, liggen pakweg dertig generaties Franse koningen en aanverwanten in hun sarcofagen.

De meeste tombes zijn tijdens de Franse Revolutie stukgeslagen. Toen men na de troebelen weer de juiste tombes bij de verspreide koninklijke resten zocht, was de moeite wel eens tevergeefs. Een van de dode koningen was in zijn tombe al vóór de Revolutie compleet vloeibaar geworden en bleek, toen er weer een passende kist was gevonden, letterlijk weggelopen.

Deze week kwamen er opnieuw koninklijke resten in het nieuws: het hart van Louis XVII, dat normaliter wordt bewaard in de crypte van de kathedraal, ondergaat een onderzoek aan de universiteit van Leuven. Louis XVII was de zoon van Louis XVI en koningin Marie-Antoinette. Ook de koningin ontliep de guillotine niet.

De tienjarige zoon was opgesloten in de Tour du Temple en stierf daar als gevolg van tbc. Zijn hart werd weggenomen door de arts die autopsie verrichte, om vervolgens na wilde avonturen terecht te komen bij de Spaanse tak van de Bourbons - die twee eeuwen nadien nog altijd aanspraak maakt op de Franse troon.

De Bourbons gaven het orgaan in 1975 in bruikleen aan de kathedraal. Honderd jaar stond het kroonsprinselijke hart op sterk water, een tweede eeuw stond het vervolgens droog, zodat er in Leuven een flinke zaag aan te pas moest komen om een monster te nemen.

Hart of geen hart, hardnekkige royalisten hebben nooit genoegen genomen met de dood van de jonge Louis XVII, die eigenlijk Louis-Charles heette. Deze stroming in het veelvertakte net van koningsgezinden heet 'survivantistes' - 'overlevisten' . Al snel na de dood van Louis-Charles gingen er geruchten dat de kroonprins niet was overleden maar ontsnapt, waarna een hele rij 'faux dauphins' opstond.

De bekendste in Nederland was zonder twijfel Willem Naundorff, omdat die door koning Willem II werd erkend als de ware Louis XVII, vooral om de Fransen een hak te zetten. Het enige probleem was dat Naundorff, een Duitse horlogemaker, amper Frans sprak. Een DNA-test die een ruime eeuw later van zijn fossiele resten werd gemaakt, hielp zijn zaak niet verder.

En nu is er weer een hart uit de kast gehaald, voor weer een koninklijk bewijs. De affaire begon als grap, nadat de schrijver Philippe Delorme een boek over de kwestie-Louis XVII publiceerde . Volgens Delorme dromen veel Fransen 'over de kleine prins in ons allen'. Maar het werd bittere ernst toen de twee belangrijkste royalistische kampen, de Bourbons en de Orléans, elkaar over het hart in de haren vlogen.

Officieel is het hart eigendom van de hertog van Beauffremont, een degelijke Bourbon-aanhanger. De Bourbons zijn directe nazaten van Louis XIV. Een deel van hen hangt de overlevingsthese aan, die overigens maar bescheiden bijdraagt aan hun argumenten om de Franse troon op te eisen. Zij hebben toegestemd in de vergelijking van het DNA-materiaal van het hart met de haren van Marie-Antoinette .

De Orléans stammen af van de burger-koning Louis-Philippe (1830-1848). De Orléans gaan óók terug op Lodewijk XIV, maar via een zijlijn. Een zwakkere uitgangspositie om de kroon op te eisen. Daar staat tegenover dat de Bourbons de Spaanse kroon hebben geaccepteerd, hetgeen volgens de Orléans impliceert dat ze van de Franse troon afzien.

De huidige graaf van Parijs en troonpretendent, Henri d'Orléans, heeft geprobeerd de DNA-test tegen te houden. 'Omdat het niet anders is dan het bevredigen van de morbide en sensationele smaak van het publiek'. De Orléans-tak eist het hart nu op en heeft daartoe een advocaat in de arm genomen.

De uitslag van de DNA-test wordt eind februari verwacht. De hertog van Beauffremont had de resultaten dolgraag op 21 januari gehad, maar de raderen van de wetenschap gaan nu eenmaal niet sneller.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.