Onze gids deze weekKristin Scott Thomas

Actrice Kristin Scott Thomas: ‘Er kwam heel veel respons op die scène in Fleabag’

Beeld Getty Images

Actrice Kristin Scott Thomas woont na veertig jaar Frankrijk weer in Engeland. Ook dit jaar wil ze dolgraag het toneel weer op en leerde ze zingen voor de film The Singing Club.

Actrice Kristin Scott Thomas (60) zit kaarsrecht op de gebloemde fauteuil van een Londense hotelsuite, waar ze de promotie doet voor haar nieuwe film The Singing Club. Het gesprek vond al in februari plaats, maar bleef maar op de plank liggen tot de film in première zou gaan. Dat is nu eindelijk het geval.

De actrice is precies zo intimiderend, chic en welbespraakt als je op basis van haar filmrollen verwacht. Moeiteloos paart ze klassieke Franse elegantie aan typisch Britse onderkoelde humor, met haar adellijke gelaatstrekken, melancholieke oogopslag en een bloedroodgestifte, superieure glimlach. In interviews heeft Scott Thomas meermaals verklaard dat ze het grappig vindt om jongere vrouwen een beetje bang te maken, maar daarvan is tijdens dit gesprek gelukkig weinig te merken. Ze veert op als ze hoort dat de verslaggever uit Nederland komt. ‘Wat leuk! Ik was laatst nog in Aint-ho-fan.’ Eindhoven? Jazeker, want daar studeert haar jongste zoon aan de Design Academy.

Zelf is de Engelse actrice recent weer naar Londen verhuisd, na veertig jaar in Frankrijk te hebben gewoond. In 2005 scheidde ze van haar Franse echtgenoot en inmiddels zijn hun drie kinderen zelfstandig.

Op haar 19de trok ze naar Parijs als au pair. Scott Thomas, geboren in Cornwall en opgegroeid in Dorset, wilde net als haar moeder drama studeren. Aanvankelijk koos ze voor een opleiding tot theaterdocent aan de Royal Central School of Speech and Drama in Londen. Maar toen ze na een jaar wilde overstappen naar de acteursopleiding, werd haar dat geweigerd: de docenten zagen in haar geen actrice. In Parijs studeerde ze daarentegen succesvol af aan de École nationale supérieure des arts et techniques du théâtre. Daarna maakte Scott Thomas zowel carrière in Groot-Brittanië als op het Europese vasteland, en bovendien (kortstondig) in Hollywood, hetgeen haar maar matig beviel.

In 2003 herontdekte Kristin Scott Thomas haar liefde voor theater.Beeld Getty Images

In 1986 scoorde ze als onbekende nieuwkomer een rol in het dubieuze Prince-vehikel Under the Cherry Moon. Haar echte doorbraak, twee jaar later, was in A Handful of Dust (1988). Maar het grote publiek leerde haar kennen in Four Weddings and a Funeral (1994) als de sarcastische Fiona, beste vriendin van Hugh Grant, op wie ze ‘al eeuwen’ verliefd is (‘You, Charlie!’). Voor die rake bijrol won Scott Thomas haar eerste Bafta. Kortstondige Hollywoodroem volgde daarna dankzij onder meer The English Patient (1996).

Na een filmcarrière van bijna twee decennia herontdekte ze in 2003 haar liefde voor het theater, en sindsdien speelt ze elke paar jaar een grote toneelrol. In 2008 ontving ze de prestigieuze Olivier Award voor haar rol als diva Arkadina in Tsjechovs De meeuw. Op de planning staat nog de hoofdrol in Phèdre, in regie van regisseur Simon Stone, die ook bij Internationaal Theater Amsterdam werkt. Maar eerst komt nu dus The Singing Club uit, naar een waargebeurd verhaal over de vrouwen van soldaten op militaire missie, die samen een koor vormen om de tijd te doden en de angst te bezweren. Scott Thomas speelt de stijve echtgenote van de generaal, het type dat de moed erin houdt en de emoties eronder – tot dat niet meer gaat.

Activiteit

Zingen

Samen zingen in deze film was fantastisch. Ik ben dol op zingen in een koor, dat brengt een mens zo veel plezier en ontspanning. Ik heb vaker professionele zangtraining gehad, en ik heb eigenlijk ook altijd gedacht dat ik er best goed in was. Tot me tijdens de opnamen opviel dat de andere actrices veel beter toon konden houden dan ik. Ik heb speciaal voor deze film opnieuw les gekregen van een zangdocent. Een héél geduldige.

Maar het blijft zo leuk. Dankbaar aan zingen is dat je goed merkt dat je vooruitgaat. Regisseur Peter Cattaneo heeft doelbewust onze zang in verschillende fasen van het opnameproces vastgelegd, van best wel slecht tot steeds een beetje beter. De vooruitgang die de personages boeken is dus echt. Het liefst wilden we de hele tijd zingen, maar dat mocht niet van Peter, want we mochten niet té goed worden.’

Muziek

Angèle en alle Franse popmuziek van de jaren zestig en zeventig

De Belgische zangers Angèle.Beeld Corbis via Getty Images

‘Mijn eigen muzieksmaak verschilt nogal van de nummers die we zingen in de film. Op dit moment luister ik veel naar Angèle, een jonge Belgische die hippe Franstalige elektropop maakt. Dankzij mijn kinderen blijf ik een beetje op de hoogte van de hedendaagse popmuziek.

Gek genoeg merk ik dat ik sinds mijn verhuizing weer opvallend veel naar Franstalige popmuziek luister. Aznavour, Gainsbourg, alles uit de jaren zestig en zeventig. En Jacques Brel, ook een Belg. Ik hou van zijn expressie en theatraliteit; er zit drama in zijn chansons.

De jaren zestig en zeventig waren de beste tijd voor Franse popmuziek. Een gouden tijdperk, voor de popmuziek überhaupt. Ik kan ook erg van hedendaagse muziek genieten, maar echte vernieuwing lijkt niet meer mogelijk te zijn. Hoewel mijn kinderen het hier natuurlijk volstrekt mee oneens zouden zijn. Hoe dan ook: ik vind muziek uit die tijd troostrijk.’

Boek

The Sea Change van Elizabeth Jane Howard

Misschien schuilt er überhaupt wel iets van een nostalgicus in mij. Zo ben ik ook dol op de Franse belle époque, de periode tussen 1871 en 1914. Daar lees ik nu een boek over, van Julian Barnes, The Man in the Red Coat, prachtig. Maar mijn favoriete roman is The Sea Change van Elizabeth Jane Howard uit 1959. Het gaat over vier mensen: een toneelschrijver, zijn jongere vrouw, zijn secretaresse, en een jonge mannelijke bewonderaar. Ik las het voor het eerst toen ik 17 was, en later nog eens op mijn 40ste, en toen had ik een compleet andere ervaring – fascinerend.

Ik was ooit van plan om het zelf te verfilmen. Ik zou dolgraag eens een film regisseren, en ik denk ook dat ik het goed zou kunnen, met mijn intussen decennialange ervaring op filmsets. Ik houd van het ambacht, van het technische maakproces.

Helaas is dat plan mislukt. Nee, ik vertel liever niet waarom. Maar regisseren staat nog bovenaan mijn to-dolijst.’

Toneelstuk

Elektra van Sofokles

‘Toneel was mijn eerste liefde, maar toen mijn filmcarrière een vlucht nam, had ik er een aantal jaar geen tijd meer voor. Tot ik in 1997 op Broadway een uitvoering zag van Elektra van Sofokles, met de fenomenale Zoë Wanamaker in de titelrol. Mijn god, dat was alsof ik daar in die zaal een elektrische schok kreeg.

Wat mij aan de toneelkunst fascineert is het gegeven van catharsis. Het fenomeen dat je door een hel moet gaan om je aan het einde van het stuk beter te voelen. De Oude Grieken zijn daar meesters in. Elektra is een geniaal stuk, niet voor niets spelen we het al tweeduizend jaar.

Elektra gaat over een dochter die haar moeder doodt om haar vader te wreken. Mijn vader stierf toen ik 5 jaar was, en daarna verloor ik op mijn 11de ook mijn stiefvader. Ik herken zo goed de woede van het kind naar de overgebleven ouder.’ Ze zucht. ‘God, mijn arme moeder!’

Toen ik later zelf Elektra speelde doorleefde ik al die gevoelens opnieuw. Dat was heilzaam, therapeutisch zelfs. Het spelen van die rol heeft me geholpen dat verdriet te verwerken.’

Toneelschrijver

Harold Pinter

Beeld Getty Images

‘Ik ken lang niet alle toneelschrijvers, maar met het mes op de keel zou ik zeggen: Harold Pinter is de beste. Vanwege het sublieme ritme in zijn teksten. Pinter schrijft heel intiem; je hebt het gevoel dat hij in je hoofd kruipt. Pauzes en interpunctie zijn bij hem heel bewust en betekenisvol. Toeschouwers vinden dat soms moeilijk of intimiderend, maar ik vind het geweldig. Heerlijk. Het ademt. Zijn teksten zijn muzikaal en heel intelligent.

Tsjechov is een andere favoriet. Die heeft weer een enorme emotionele diepgang, een loepzuiver gevoel voor de menselijke psyche en intermenselijke relaties. Maar ik lees geen toneelstukken voor mijn plezier, ben je gek, dat is vreselijk. Behalve misschien een Beckett af en toe, die zijn lekker kort. Beckett vind ik ook erg geestig. Ik speel meestal in klassieke drama’s, maar ik zou dolgraag een keer een komedie doen. Met zo’n lekkere, messcherpe timing – pats, teng, pang! Dat lijkt me heerlijk.’

Scenarist

Phoebe Waller-Bridge

‘Phoebe is nu natuurlijk de koningin van Britse tragikomedie. Ik mocht een gastrol spelen in het tweede seizoen van Fleabag en ze schreef voor mij een verbijsterend wijze, bezonken monoloog over de menopauze. En ze is 34, hè? In die monoloog zeg ik: ‘Vrouwen worden geboren met een ingebouwde pijn. Het is ons fysieke lot – menstruatiepijn, pijnlijke borsten, kinderen baren. We verdragen die pijn ons hele leven.’ En dan, verkondig ik vrolijk, komt de menopauze, en het is ‘The most wonderful fucking thing in the world. Want dan ben je vrij. Geen slaaf meer, geen machine. Maar gewoon, een persoon.’ Wat een geweldige tekst. En zo waar.

Op die speech kwam enorm veel respons, ongelofelijk. Phoebe heeft het gesprek over de overgang opengebroken. Dat was dapper, en hoognodig. Want de overgang is iets waar we liever niet over praten, het laatste taboe. We willen niet praten over het einde van onze jeugd, want als je jeugd voorbij is betekent dat je dichter bij het einde van je leven ben. Angst voor de dood, dat is het. En daar willen we het niet over hebben. Maar het is belangrijk om dat wel te doen.’

Personage

Mrs. Danvers, uit Rebecca van Daphne du Maurier

Schrijver Daphne du Maurier (1907-1989) is iemand die in een andere tijd al heel fascinerende, gelaagde vrouwelijke personages wist te creëren. Ik ben dol op haar werk, op hoe ze het duistere met het kleurrijke durft te mengen. Er zit altijd een donkere, mysterieuze onderstroom in haar werk. In de nieuwe film Rebecca, naar het boek van Du Maurier, die nu op Netflix te zien is, speel ik de huishoudster Mrs. Danvers. Rebecca gaat over een jonge vrouw, die trouwt met een rijke weduwnaar. Maar iedereen in dat spookachtige huishouden is geobsedeerd door zijn eerste vrouw Rebecca. Vooral de griezelige Mrs. Danvers. O, dat was zo’n heerlijke rol. Mrs. Danvers is ècht eng; soms schrok ik van mezelf.’

Ontwerper

Valentino

Beeld FilmMagic

Tevreden zwaait ze even met de zwierige rok van haar elegante zwarte Valentino-jurk. ‘Valentino is een grote favoriet. Vrouwelijk, beschaafd, krachtig, smaakvol. Ja, ik ben gezegend dat ik geregeld zijn ontwerpen mag dragen – ik verkeer in de luxe positie dat mij vaak de prachtigste kleren worden geleend. Maar zo kleed ik me alleen als ik publiekelijk moet optreden hoor.’ ‘On display’ zijn, noemt ze dat spottend. ‘Als ik niet ‘on display’ ben, kleed ik me eigenlijk heel gewoontjes. Gewoon een trui met een spijkerbroek en laarzen. Ik ben dol op laarzen.

Maar als je er netjes uit moet zien, heb ik één belangrijke stelregel: koop een goede jas. Mijn vaste overtuiging is: met een beetje goede jas komt alles in orde.’

The Singing Club draait vanaf 5/11 in de bioscoop. Rebecca is nu te zien op Netflix.

CV Kristin Scott Thomas

24 mei 1960 Geboren in Cornwall, Engeland.

1978 Central School of Speech and Drama, Londen.

1979 École Nationale supérieure des arts et techniques du théâtre, Parijs.

1985 Eerste grote filmrol als Mary Sharon in Under the Cherry Moon.

1988 Doorbraak met Evelyn Waugh’s A Handful of Dust.

1994 Four Weddings and a Funeral, wint een Bafta Award.

1996–1999 Katherine Clifton in The English Patient, wint een Golden Globe. Oscarnominatie. Korte periode in Hollywood: The Horse Whisperer, Random Hearts.

2001–nu Keert terug naar Europa, en naar het toneel, met onder meer rollen in The Seagull, Betrayal en Electra op West End. Rollen in circa veertig (Europese) films.

2005 Ridder in het Franse legioen van Eer.

2008 Il y a longtemps que je t’aime, Golden Globe- en Bafta- nominatie.

2015 Dame Commandeur in de Orde van het Britse Rijk. Mag de titel ‘Dame Kristin’ gebruiken.

2019 Gastrol in Fleabag, genomineerd voor een Emmy.

2020 Rebecca, The Singing Club.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden