Profiel Adam Driver

Acteur Adam Driver: de man van contrasten en ongerijmd imago

Adam Driver. Beeld Geordie Wood / The New York Times

Acteur Adam Driver is een man vol tegenstellingen, zowel in zijn films als in zijn verschijning. En bepaald geen straf om naar te kijken. Deze maand bewonderen we hem in twee nieuwe films.

Het lijkt een onwaarschijnlijke combinatie: het theater en de marine. Maar bij acteur Adam Driver aanvaard je het meteen: natúúrlijk diende Driver twee jaar bij het US Marine Corps voordat hij werd aangenomen op de New Yorkse podiumkunstopleiding Juilliard. En hoewel hij nu volleerd poseert op rode lopers, zegt hij het altijd te hebben betreurd dat hij eervol werd ontslagen na een fietsongeluk, vlak voordat zijn eenheid werd uitgezonden naar Irak. Bekijk zijn Ted Talk uit 2016 en zie dat hij het meent: Driver schiet nog vol als hij spreekt over het schuldgevoel dat hij ervoer toen zijn vrienden daar vochten, terwijl hij in een klaslokaal zijn eigen geboorte naspeelde.

Driver (35) excelleert in zulke tegenstellingen, in zijn films en zijn verschijning. Hij is intimiderend en zachtmoedig, robuust en geraffineerd, zelfverzekerd en ongemakkelijk. Met als opvallendste kenmerk misschien wel die air van kunstzinnig intellect gepaard aan de bouw van een dokwerker.

Aan de basis van dit ongerijmde imago staat de rol van Adam Sackler in de tv-serie Girls (2012-2017): het knipperlichtvriendje van Lena Dunham. Sackler is een aspirerend kunstenaar die een passabel machismo paart aan een dynamisch gevoelsleven waar hij verrassend eloquent over communiceert. Ondanks een licht vulkanisch temperament bleek de eigenaardige Adam uiteindelijk vaak onverwacht redelijk. De serie bombardeerde Driver tot millennial-idool. Ironisch nerdy cool lijkt hem op het lijf geschreven, ook al omdat hij het type nog twee keer speelde: in Frances Ha (2013) en While We’re Young (2014).

Vanzelfsprekend is dat allerminst; Driver is van eenvoudige komaf (hij groeide op als kind van baptisten in Indiana) en werd per ongeluk gegrepen door de kunst. Zoals hij het zelf samenvat: vreugdeloos provinciestadje, een jeugd van fikkie stoken, Fight Club naspelen en slechte cijfers halen op Mishawaka High School. Dan in godsnaam maar bij het schooltoneel.

Adam Driver in het theaterstuk ‘Burn This’, in New York, 2019. Hij is genomineerd voor een Tony Award voor beste performance als hoofdrolspeler in een theatervoorstelling. Beeld Hollandse Hoogte / The New York Times Syndication

Na de marine wilde hij naar Juilliard, de beste podiumkunstopleiding ter wereld. Auditie deed hij met de beroemde monoloog van Gloucester uit Richard III. Stel je hem voor: lijf als een rotsblok, de training van een elitemilitair. En dan die taal van Shakespeare, met dat klokkenbronzen stemgeluid dat diep uit zijn buik lijkt te komen: ‘Now is the winter of our discontent’. Hij werd aangenomen. Natuurlijk.

In zijn derde schooljaar wekte Driver met de rol van de explosieve restaurantmanager Pale in het stuk Burn This de interesse van een agentschap. Van daar ging het van kleine rollen in series als Law & Order via het succes van Girls rap door naar mooie arthousefilms van respectabele regisseurs als Jim Jarmusch, Noah Baumbach en Terry Gilliam. In jezuïtenepos Silence (2016) van Martin Scorsese speelde Driver de fraai getergde pater Garupe. En toen kwam Star Wars. Ooit handig met anti-tankwapen en machinegeweer, hanteert hij als sinistere kruisvaarder Kylo Ren nu een intergalactisch lichtzwaard.

‘Kylo Ren’ in Star Wars. Beeld Filmbeeld

Wendbaar talent 

Van ongemakkelijke hipster tot buitenaardse snoodaard, het tekent de wendbaarheid van zijn talent, terwijl hij ook in elke rol dezelfde lijkt. Driver is wat ze in Hollywood een ‘personality actor’ noemen, hij transformeert niet zozeer, maar kneedt het personage naar zijn eigen vorm. Kylo Ren wordt Adam Driver, in plaats van andersom.

Die vorm is een wonderlijke: een boomstronk met karakterkop. Driver is niet belachelijk lang – 1 meter 90, en toch krimpt iedereen in zijn buurt tot kaboutergrootte. Zijn maten lijken uit verhouding, met die herculische schouderpartij (zie de foto van Annie Leibovitz waar hij er een volwassen ram op torst; het zal de militaire training zijn) en die buitensporig lange armen en benen. Zijn grote handen hebben meerdere fanaccounts op Instagram.

Driver speelt Adam Sackler in Girls. Beeld Filmbeeld

Dezelfde uitvergroting geldt zijn markante gelaatstrekken: zeiloren, langgerekt profiel, buitenproportionele neus en een brede mond met volle lippen – een gezicht alsof het werd gekleid door een kind. Wel een begaafd kind, want Driver is onmiskenbaar knap. Hij is, zoals een collega het omschreef, een scheve Keanu Reeves. Zijn diepliggende, amandelvormige ogen geven zijn gezicht iets onbestemd exotisch.

In het begin van zijn carrière zie je dat hij stevig leunt op de humor die huist in zijn ongewone fysionomie. Laat Driver een kamer vol mensen binnenlopen en dat is bijna vanzelf al grappig. Achteloos combineert hij zijn formidabele fysiek met een schutterige motoriek en een vaak net niet sociaal wenselijk optreden. Met zijn onderkoelde voorkomen en droogkomische timing is Driver de belichaming van ‘awkward’.

Beeld uit Marriage story. Beeld Filmbeeld
BlacKkKlansman, Driver en mede-speler John David Washington. Beeld Filmbeeld

Nieuwe kanten

Maar de laatste jaren laat hij verrassende nieuwe kanten van zichzelf zien. In het integere Paterson (2016), over de dichtende buschauffeur, blijft hij weg van de ironie en omarmt hij liefdevol de ernst. In Silence (2016) onthulde hij een talent voor tragedie en in The Man Who Killed Don Quixote (2018) mocht hij onbeschaamd seksistisch zijn. Met zijn flegmatieke doch betrokken spel in de furieuze satire BlacKkKlansman (2018) verdiende Driver zijn eerste Oscarnominatie.

Beeld uit Paterson, waar Driver een dichtende buschauffeur speelt. Beeld Filmbeeld

Deze maand is hij te bewonderen in twee uiteenlopende hoofdrollen. In The Report (vanaf 7 november) speelt hij de stugge ambtenaar Daniel Jones die zes jaar werkt aan een explosief rapport over de ‘aangescherpte verhoortechnieken’ (lees: martelmethodes) van de CIA na 9/11. Indrukwekkend, hoe Driver de fletse Jones en diens taaie emplooi steeds fascinerend weet te houden. Je ziet hem denken, en broeden, en zoeken, immer bijzonder beheerst, tot al dat monomane fanatisme wel moet culmineren in een groot emotioneel crescendo.

Vervolgens mogen in Marriage Story (vanaf 28 november) alle remmen los. De nieuwste film van Noah Baumbach gaat over de scheiding van Charlie (Driver) en Nicole (Scarlett Johansson). Als Charlie is Driver warm, geestig en liefdevol, maar ook egoïstisch en dodelijk gekwetst. In een even technische als emotioneel geraffineerde vertolking moduleert hij moeiteloos de melodie van zijn personage, van warm naar koud, van hard naar zacht, van lachen naar huilen en terug. Tederheid slaat om in testosteron, liefde leidt tot razernij. Het is een sensatie om de flegmatieke Driver hier te zien als bermbom van emoties. Want dat is hij óók.

The Report, te zien vanaf 7 november. Beeld Filmbeeld

Afgelopen zomer debuteerde Driver op Broadway, met de hem bekende rol van Pale in Burn This. Zijn vertolking kreeg juichende kritieken. The New York Times omschreef hem als een natuurkracht; een ‘zonnestelsel van zichzelf.’ De recensent schrijft: ‘Zo’n beestachtig goed Broadway-debuut zag ik dertig jaar geleden voor het laatst, met in dezelfde rol toen een aanstormend talent genaamd John Malkovich.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden