Aanslagen Beiroet waren lessen voor Rumsfeld 5 - 10 - 15 - 20 - - 30 -40 - 50 - 60 - 70 - 75 - 80 - 90 - 100 25 JAAR

Terug naar 23 oktober 1983. Na de bloedige aanslagen op Amerikaanse en Franse militairen in Beiroet trokken de Verenigde Staten hun conclusies....

De schokgolven van de twee gigantische klappen in de vroege ochtend van 23 oktober 1983 in het door een burgeroorlog geteisterde Beiroet worden een kwart eeuw later nog in de rest van de wereld gevoeld.

Niet alleen markeerden de explosies de geboorte van de sjiitische Hezbollah-beweging, ze hebben ook invloed gehad op de Amerikaanse reactie op de aanslagen van 11 september 2001.

Het doelwit van de twee aanvallen was de multinationale strijdmacht van Amerikanen, Fransen, Italianen en Britten die in Beiroet was gestationeerd sinds de Israëlische invasie een jaar eerder.

De troepen hadden in feite hun taak al volbracht met de aftocht van de Palestijnse strijders van Yasser Arafat uit de Libanese hoofdstad. Maar ze waren langer gebleven om te helpen het centrale gezag in Libanon te herstellen.

Die beslissing was genomen in de nasleep van de moord op president Bashir Gemayel en de daaropvolgende slachting onder Palestijnse burgers in de kampen Sabra en Shatila in Beiroet.

Rond tien voor half zes op een zondagochtend werd een Mercedes vrachtwagen doorgezwaaid bij een controlepost van het Libanese leger op de weg naar het vliegveld. Even later sloeg de truck de weg in naar de basis van de Amerikaanse mariniers, die het grootste contingent vormden van de internationale troepenmacht.

De vrachtauto ploegde door barrières van prikkeldraad en zandzakken en kwam tot stilstand in de lobby van het hoofdkwartier van de mariniers, waar de chauffeur een bom met een kracht van 5.400 kilo TNT tot ontploffing bracht. Bij de explosie vonden 241 Amerikanen de dood, de hoogste tol voor de strijdkrachten sinds de Vietnamoorlog.

Nauwelijks twee minuten later ontplofte een andere vrachtwagen onder het gebouw van de Franse parachutisten aan de kust in West-Beiroet. Daarbij werden 58 Fransen gedood.

Hoe de twee auto’s zo makkelijk konden doordringen tot het hart van de multinationale strijdkracht blijft een grote vraag. In april van datzelfde jaar waren bij een soortgelijke aanval op de Amerikaanse ambassade in West-Beiroet al meer dan 60 mensen gedood.

De verantwoordelijkheid voor de aanvallen werd opgeëist door toen onbekende sjiitische groepen met namen als Islamitische Jihad en de Vrije Islamitische Revolutie. Het was vier jaar na de islamitische revolutie in Iran.

Tot op de dag van vandaag is echter niet met zekerheid te zeggen wie achter de aanvallen zat, hoewel een Amerikaanse rechter in 2003 Iran indirect verantwoordelijk achtte. In brede kring, maar zeker niet unaniem, wordt aangenomen dat groepen die enkele jaren later Hezbollah vormden, achter de explosies zaten.

De meest prominente planner zou Imad Moughniyeh zijn geweest, de Hezbollah-commandant die vorig jaar in Damascus zelf bij een explosie om het leven kwam. Sommige Amerikaanse militairen hebben dat ‘gerechtigheid’ genoemd. Hezbollah houdt Israël verantwoordelijk en heeft wraak gezworen.

Ook nauw betrokken bij de gebeurtenissen rond de aanval was Donald Rumsfeld, later Amerika's minister van Defensie en de architect van de invasie in Irak. Rumsfeld was toen de speciale afgezant van president Ronald Reagan voor het Midden-Oosten.

De les die hij zegt te hebben getrokken uit de aanval was dat de strijd altijd op het terrein van de terroristen moet worden gevoerd. ‘De aanval is de beste verdediging.’ Hij meende dat na 11 september 2001 in Afghanistan en Irak in praktijk te brengen.

Volgens velen had Rumsfeld beter een andere les ter harte kunnen nemen: dat de internationale troepen al snel door de plaatselijke facties niet meer worden gezien als vredesmacht maar als deelnemers aan de burgeroorlog.

Ondanks Amerikaanse en Franse verklaringen dat de troepen in Libanon zouden blijven, werden ze enkele maanden na de aanvallen teruggetrokken. De burgeroorlog ging door tot 1990.

Ferry Biedermann

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden