Aan Grunbergs hand door bijbelland

De bijbel is hot. Dat is deels verklaarbaar vanuit ontwikkelingen in de bijbelwetenschap. Die was tot het begin van de vorige eeuw het domein van dogmatici en vervolgens van historici....

Men hoeft niet langer gelovig te zijn om de bijbel tebeminnen. Geloof is zelfs geen pre meer. Want wie de bijbel alsGods Woord leest, zet een theologische bril op en ziet voorbijaan zijn tekstuele schoonheid en zeggingskracht. Luthers solascriptura (de Schrift en niets dan de Schrift) lijkt eindelijkbewaarheid.

Geen wonder dat semi-, crypto- en ongelovige schrijvers zichplotseling op de bijbel storten. Hun enthousiasme leverde tot opheden in elk geval één mooi boek op: De bijbel volgens NicolaasMatsier (2003), waarin deze ex-gereformeerde auteur opstimulerende wijze verslag doet van zijn lezing van het OudeTestament.

Maar nu is er ook een - of moeten we zeggen: 'de'? -Grunbergbijbel. Arnon Grunberg las de bijbel, selecteerde depakkendste fragmenten en componeerde ze, aldus het achterplat,tot een eigen verhaal, 'een nieuwe kijk op het beroemdste boekuit onze cultuur'. Een uitkomst voor luie lezers bovendien, voorwie de 2500 dichtbedrukte NBV-pagina's zijn teruggebracht tot eenpaperback van 290 bladzijden.

Aan Grunbergs hand door bijbelland, met als rode draad hetoffer dat daarin in allerlei varianten zo'n belangrijke rolspeelt. Een wenkend perspectief. Maar helaas voldoet Grunbergsbijbel allerminst aan die verwachting. 90 Procent bestaat uitletterlijke NBV-fragmenten, soms voorzien van summier commentaar.Ze worden voorafgegaan door een inleiding waarin de beloofdenieuwe kijk op de Schrift uitblijft.

Twee revoluties heeft hij gesignaleerd: in het Oude Testamentde stap naar het monotheïsme, in het Nieuwe Testament het geloofdat de plaatst inneemt van het wettische denken van hettraditionele jodendom. Hij vergeet een minstens zo belangrijkederde: die van Paulus, die een in oorsprong exclusief joodsestroming omsmeedt tot een wereldgodsdienst.

Ernstiger is dat Grunberg met het offer als rode draad weinigserieus omspringt. Een gemiste kans, want tussen de allereersteoffers - die van Kaïn en Abel, met de moord van de eerste op detweede als gevolg - en Jezus' kruisdood als het ultieme offer datalle offers overbodig maakt, vindt een ontwikkeling in deoffercultuur plaats die op zichzelf al een prikkelend essayverdient. Hij ziet ten minste twee van de meest geruchtmakendeofferscènes uit de bijbel zelfs over het hoofd: hethuiveringwekkende verhaal van Abraham die door God gedwongenwordt zijn enige zoon Isaak te offeren (Genesis 22), en deslachting van de profeet Elia onder 450 Baälpriesters na hetmislukte offer aan hun afgod (1 Koningen 18).

Rest de vraag wat veelschrijver Grunberg, van wie de afgelopenweken ook de bloemlezing Angst overwint alles en het verslag vanzijn ervaringen als gastschrijver aan de TU Delft verscheen,bewoog tot dit project. Daarop is maar één antwoord mogelijk,schrijft de zelfverklaarde profeet in zijn inleiding: 'ijdelheiden economisch gewin'.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden