Aafke Romeijn: 'Ik was liever wat zorgzamer geweest'

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? In een reeks interviews stelt de Volkskrant die kwestie aan de orde. Popartiest en schrijver Aafke Romeijn (30): 'Ik heb jongens en meisjes lange tijd allebei onbegrijpelijk gevonden.'

Aafke Romeijn. Beeld Imke Panhuijzen

Singer-songwriter, journalist en schrijver Aafke Romeijn is een paradox in persoon. Vrouwelijk en mannelijk, beschouwend en radicaal, cerebraal en sensitief. Haar gezin heeft haar rustiger gemaakt, zegt ze, maar haar dadendrang is des te groter. Onlangs verscheen haar nieuwe ep, Versplintering op rechts.

Wat heb je van je moeder geleerd?

'Zappen als vrouwen in reclames de afwas doen. Zij is een typische jarentachtigfeminist. Vrouwen in haar familie hebben generaties lang gefrustreerd op Brabantse boerderijen gezeten. Zij wilde dat patroon doorbreken, maar als orkestdirigent had ze aanvankelijk moeite om haar weg te vinden. Orkesten wilden geen vrouw.'

Je had nog twee zusjes. Welke rol had jouw vader?

'Hij was net zo feministisch als mijn moeder, speelde klarinet en had naast hetero- ook homoseksuele vrienden. Ik ben opgevoed met het idee: je kunt verliefd worden op een jongen óf op een meisje.'

Zag jij geen verschil?

'Ik heb jongens en meisjes lange tijd allebei onbegrijpelijk gevonden. Sociaal zijn is voor mij geen vanzelfsprekendheid. Toen ik zag dat meisjes hoge hakken gingen dragen en bij jongens op schoot gingen zitten, voelde ik afgunst. Ik dacht: volgens mij hebben jullie lol in het leven. Maar ik vond het ook irritant en onecht. Die manier van vrouw zijn paste niet bij mij. Ik had kort haar, geen tieten, geen heupen, was mager en klein. Pas rond mijn 19de, toen ik mijn haar liet groeien, merkte ik ineens dat jongens mij leuk vonden. Vooral als ik mijn haar los deed.'

En toen?

'Merkte ik dat ik macht had over mannen. Ik vond het leuk om dat spel te spelen, vooral op intellectueel niveau. Hun sterke en hun zwakke kanten leren kennen, gesprekken voeren. Hun beste vriend worden, maar intussen weten dat ze mij een lekker wijf vonden.'

Wat was daar leuk aan?

'Cru gezegd: dat ik mijzelf een doel kon stellen. Kijken hoe ver ze bereid waren om voor mij te gaan. Dat was ver. Als mannen getrouwd waren, gingen ze vreemd. Eigenlijk was alles mogelijk, het werd haast een hobby. Op het gymnasium waar ik Nederlands doceerde, gaf het problemen. Ik heb op die school nog steeds goede vrienden, maar op het laatst moest ik in de pauze echt uitkijken bij wie ik wel en bij wie ik niet kon zitten. Ik wist zelf ook niet waar het eindigde, maar het was moeilijk om ermee te stoppen.'

Was je niet bang voor de consequenties?

'Het was: yolo, na mij de zondvloed. In die periode dronk ik veel en als ik dat doe, krijg ik iets mannelijks. Dan is alles voor Bassie. Zo van: en nu wil ik hém. Ik kan daar heel lomp in zijn. Keihard.'

Gaf het voldoening?

'Uiteindelijk niet. Dan was er weer een relatie kapot, iedereen ongelukkig en waarom? Om mijn ego te strelen. Ik schrok daar zelf van. Je kunt van alles kapot maken, iets opbouwen is moeilijker. Daarvoor moet je juist kwetsbaar zijn. Dat is waar je macht ophoudt.'

Vrouwelijke macht is destructief?

'Die kan dat zijn. De keerzijde was dat ik ook juist over mij heen liet lopen. In die tijd werd ik min of meer gedwongen tot seks met een man van wie ik dacht dat hij een vriend was. Dan deed hij de deur op slot en dreigde dat hij zichzelf wat aandeed als ik niet toegaf. Ik vond het walgelijk, maar ging toch steeds terug. Hij was iemand aan wie ik alles kon vertellen, een soort biechtvader. Ik had een laag zelfbeeld, dat misbruikte hij. Het was een van de donkerste perioden uit mijn leven.'

Iemand die je tot seks dwingt, is dat verkrachting?

'Ik had het zelf laten gebeuren, dus nee. Ik ben wel naar de politie gegaan toen hij me bleef lastigvallen nadat ik het beëindigd had. Maar de seks had ik zelf moeten stoppen.'

Was dit een keerpunt?

'Ik ben op zoek gegaan naar iemand die me hieruit kon trekken. En die vond ik. Ik dacht: met jou wil ik huisje, boompje, beestje. Vanaf toen werd alles ineens heel rustig.'

De titel van een van je liedjes is: Ik zou weleens een jongen willen zijn.

'Van kinds af aan heb ik dat verlangen. Niet dat ik mijn lichaam om wil laten bouwen, maar ik heb wel het gevoel dat mijn vrouwzijn een toeval is. Ik heb veel testosteron, harde humor, een groot libido en ik bouw snel spieren op. Ik heb ook wel eens lesbische flings gehad. Dat werkte net zo prima.'

Wat is het verschil?

'Met een vrouw vorm je een bondje, een soort kleine sekte tegen de wereld. Aan een man moet je uitleggen hoe je in elkaar zit. Mijn man is vrouwelijk, geëmancipeerd en soft. Hij kleedt zich vrouwelijk, heeft een vrouwelijk lichaam en schaamt zich daar niet voor. Dat hybridische vind ik fantastisch. In onze relatie ben ik de harde kerel die er met haar haren bijgesleept moet worden als de afwas gedaan moet.'

Is die rolverdeling goed?

'Misschien zijn wij een beetje doorgeslagen naar het ouderwetse patroon in omgekeerde vorm. Ik was liever wat zorgzamer geweest. Mijn man werkt voor mij als muzikant in mijn band, dus ik ben ook nog zijn baas. Mijn beroep is onvoorspelbaar en mijn prioriteiten zijn keihard, maar ik probeer het gelijkwaardiger te maken, zodat ik niet die man uit 1950 ben. Nu ik een baby heb, merk ik dat ik ook met haar wil zijn, niet een paar uurtjes, maar gewoon een dag. Dat is een vreemd gevoel en vergt planning. Moeder zijn en geld verdienen is een koorddansoefening.'

Je denkt niet: mijn bestaansrecht is wel bewezen nu ik een kind heb?

'Integendeel, ik denk juist: ik kan nu niet op mijn gat gaan zitten.'

Eerder hekelde je kunstenaars die zich niet engageren. Wat is jouw ambitie?

'Ik heb een roman geschreven over de tijd dat ik mannen versierde, maar ergerde me toen zo aan de navelstaarderij van mijn generatie, dat ik heb besloten om die niet te publiceren. Het gaat niet goed met de wereld, het klimaat staat op ontploffen. Dan ga ik toch niet over mezelf schrijven? Ik wil mensen aan het denken zetten. In- en uitzoomen, van een detail iets groters maken. Het allerfijnste aan hersens hebben is dat er lampjes aangaan. Dat je een filosofische of politieke theorie leest en denkt: hé, dit is ook van toepassing op een regenpijp. Het leggen van die verbanden is voor mij een soort crack.

'In de kunst moet je niet moraliseren, maar ik wil mensen wel anders laten kijken. De komende jaren ga ik muziek maken en mijn sciencefictionroman afmaken. Maar ik sluit niet uit dat ik nog eens de politiek in ga. Iedereen zou een flinke schop onder zijn reet moeten krijgen.'

Aafke Romeijn

1986 Geboren in Nijmegen 2004 Eindexamen gymnasium 2007 Prijs Roos van Nijmegen met haar band Mr Blue Sky. 2007 Bachelor compositie 2008 Bachelor Nederlands 2009 Docent Nederlands 2011 Debuutalbum als zangeres Stella must die!. 2011 Master Literatuur en Cultuurkritiek. 2013 Album Chin.Ind.Spec. rest 2016 Album Je doet je best maar (2016). Romeijn werkt freelance voor Vrij Nederland

Waarom?

'De zachte hand van de jaren negentig heeft ons in een impasse gebracht. Om te beginnen moet het ouderschapsverlof voor mannen geregeld worden. Vijf dagen is idioot. Er moeten quota voor vrouwen komen. Overal, gewoon aanpakken. Inkomens moeten radicaal gelijkgesteld. Iedereen zou drie dagen moeten werken, daar worden mannen ook gelukkiger van. Er is een tijd van thee drinken en een tijd van wetten maken. Ik zou alles wel eens helemaal om willen gooien.'

Is de hoofddoek een symbool van onderdrukking?
'Ik vind het nogal paternalistisch om andere vrouwen te vertellen hoe zij moeten emanciperen. Emancipatie betekent voor iedereen iets anders. De ene vrouw bedekt haar hoofd, de andere draagt een badpak in plaats van een bikini omdat ze zich schaamt voor haar buikvel. Ik loop ook niet in mijn blote reet door het park. Is dat een geheel eigen, onafhankelijke keuze?'

Wat als ouders zeggen: ik wil niet dat mijn dochter mee gaat met schoolzwemmen?
'Dan moet je misschien maar besluiten om die meisjes gescheiden te laten zwemmen. Je moet daar niet dogmatisch in zijn. Moslim-meisjes presteren over het algemeen goed, laten we vertrouwen op hun emancipatoire kracht.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden