interview

73 boeken om je op te verheugen in 2022, nr. 73: De jaknikker van Peter Buwalda

Net als vorig jaar belt Onno Blom met Peter Buwalda om hem te vragen of komend jaar dan toch De jaknikker, deel 2 van zijn romantryptiek, zal verschijnen.

Onno Blom
null Beeld Avalon Nuovo
Beeld Avalon Nuovo

Goedemorgen, Peter, daar ben ik weer! We zijn een jaar verder. Mag ik je vragen of De jaknikker, het langverwachte tweede deel van jouw romantriptiek, in het nieuwe jaar wél het licht zal zien?

‘Jij mag altijd alles vragen.’

Gaat het wel goed met je in deze virale tijden?

‘Het gaat uitstekend, dank je. De coronacrisis heeft me niet in de kaart gespeeld. De twee jaren die aan de publicatie van Otmars zonen vooraf gingen waren idioter dan welke quarantaine dan ook.’

Otmars zonen verscheen in maart 2019, een half jaar later dan gepland; je had het op het laatst teruggetrokken.

‘Dat was de beste beslissing van mijn leven.’

Waarom maak je het zo ingewikkeld?

‘Die boeken beheersen mij, niet andersom. Ik ben geen kluizenaar uit vrije wil, heb nooit bedacht: zo wil ik leven. ’s Nachts schrik ik soms zwetend wakker: wat ben ik in godsnaam aan het doen? Maar dan ga ik ’s ochtends zitten, en denk ik: heerlijk.’

Je hebt afgelopen jaar niet in een crisis gezeten.

‘Soms denk ik weleens: geen zin. Of: het lukt niet. Dat mag hooguit een dag duren. Ik heb zo mijn particuliere methoden om dat te overwinnen. Ik maak me er ook geen zorgen over. Behalve als jij me weer vraagt wanneer m’n boek nou eindelijk ’s af is.’

Voel je geen tijdsdruk?

‘Nauwelijks. Ik heb afgelopen jaar meer tijd ingeruimd voor tennis en lezen. Niet de gebruikelijke 35, maar wel 70 romans. Ik stond net Horace Walpole te overwegen, The Castle of Otranto.’

De eerste ‘gothic novel’, die Mary Shelley, Edgar Allan Poe en Robert Louis Stevenson heeft geïnspireerd. Die is uit 1764. Moet je daar nu aan beginnen?

‘Misschien is dit het juiste moment.’

Ben je niet bang om beïnvloed te worden door wat je leest?

‘Alleen in gunstige zin. Ik moet voortdurend bevestigd worden in de waarde van de roman als kunstvorm. Harry Mulisch dacht dat hij een betere schrijver werd door niet te lezen. Bij mij is het andersom. Zelfs troep voedt.’

Mulisch wilde de beste schrijver zijn. W.F. Hermans zelfs de enige.

‘Nou, dan spijt me dat voor allebei. Maar ach, een beetje competitie is goed. Schrijven is geen sport, hè. De literatuur is zelfs niet zo hiërarchisch als muziek. Er bestaat geen schrijvende Beethoven, en ook geen schrijvende Beatles. Er is geen beste.’

In het huis mijns Vaders zijn vele woningen.

‘De literatuur is divergerend, net als het heelal. Mooi gezegd, hè.’

Is het zwaar werk?

‘Een schrijver heeft een inspanningsverplichting. Je moet vuur maken. Inspanning leveren voor het los komt. Edoch, op een kantoor zitten is zwaarder.’

Ben je obsessief?

‘Mwoah. Ik ben ook best lui hoor, ik worstel voortdurend met de discipline. En het is een geschift plan natuurlijk: een roman fleuve van achttienhonderd bladzijden. Moet je daar obsessief voor zijn? Misschien is elke dag bloemkolen verkopen obsessiever.’

Speelt perfectionisme je parten?

‘Waarom? Ik heb geen andere taakjes. Of ik plezier aan het schrijven beleef, is niet van belang. Lezers hebben geen boodschap aan het geploeter van de schrijver. Interesseert het jou of Wolkers lol had tijdens Kort Amerikaans?

Leg je de lat niet té hoog?

‘Eerder te laag. Neem het bejubelde Crossroads van Jonathan Franzen. Dat is een erg goed boek, beter dan Purity. Maar niet goed genoeg. Franzen verneukt het op het eind. Hij is te snel tevreden geweest. Hij kan niet met droge ogen beweren dat dit even goed is als The Corrections. Dat is radicaler, minder sentimenteel. Hoe komt dat? Dacht hij onbewust: ik heb al op de cover van Time gestaan?’

Een schrijver is zijn eerste lezer. Kun je zelf wel beoordelen of het goed genoeg is om uit handen te geven? Is het boek in je hoofd niet altijd mooier dan het boek zelf?

‘Dat laatste is een cliché. Het is onmogelijk je voor te stellen hoe kristallijn een roman kan zijn. In mijn hoofd is het een wazige, vieze vlek. Als zekere elementen samenkomen is een boek juist mooier dan je je kan voorstellen. Ik denk niet dat Flannery O’Connor bevroedde hoe geweldig Wise Blood zou worden.’

En nu De jaknikker. Waar staan we precies?

‘Zoals je weet had ik, toen Otmars zonen verscheen, al vierhonderd bladzijden van De jaknikker. En dat waren niet de minste. Ik was erin op stoom. Goed van toon. Toch waren ze niet meer geldig. De proporties klopten niet meer. De hel is: herschrijven. Oude stukken opvissen en opfrissen, het kost meer moeite en is uiteindelijk zinloos. Dus ben ik helemaal opnieuw begonnen.’

En...?

‘Ik ben nu op tweederde van De jaknikker. Wederom op bladzijde 400. Ik tel vanaf hoofdstuk 111 terug naar, in het derde deel, hoofdstuk 1. En ben nu bij hoofdstuk 50.’

Hoe kan het anders! Je bent op 30 december 50 geworden. Gefeliciteerd!

‘De mal is er, ik hoef die alleen maar vol te gieten. Maar altijd geldt de wet van Hilbert van der Duim: nooit te vroeg juichen.’

De opluchting volgt pas na publicatie van deel drie, Hysteria Siberiana.

‘Dan pas? Heb ik nog geen woord van. Nu ja, alles liever dan vierhonderd vergeefse pagina’s.’

Dus, op welke dag in 2022 verschijnt De jaknikker?

‘Je weet, aan voorspellingen waag ik mij nimmer. Ik ben Gerrit Hiemstra niet.’

Peter Buwalda: De Jaknikker. De Bezige Bij, verschijnt mogelijk ergens in 2022.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden