Interview

70 jaar popmuziek vatten in 100 albums: dat is heel veel pijnlijke keuzes maken

Wie gooi je eerder uit een lijst met de 100 beste popalbums aller tijden, Queen of Bruce Springsteen? Popjournalisten Gijsbert Kamer en Robert van Gijssel moesten streng zijn, want ze wilden geen Top 2000-gevoel.

Popjournalisten Robert van Gijssel (l) en Gijsbert Kamer in Utrechtse platenzaak Plato Beeld Daniel Cohen
Popjournalisten Robert van Gijssel (l) en Gijsbert Kamer in Utrechtse platenzaak PlatoBeeld Daniel Cohen

‘We hebben gisteren Bruce Springsteen eruit gegooid’, zegt Gijsbert Kamer. Hij draait zich naar collega Robert van Gijssel naast hem, met een wat gepijnigd gezicht. ‘Daar moeten we even op terugkomen. Die wil ik er toch wel in hebben.’

Van Gijssel knikt. ‘Ik dacht hetzelfde gisteravond. We moesten flink schrappen in onze longlist dus we dachten een bold statement te maken. Springsteen eruit! Omdat het vooral een legendarische performer is en hij niet zozeer wordt geroemd om zijn albums. Om die reden hadden we Queen ook al afgestreept, en Madonna. Maar blijkbaar vonden we Bruce afstrepen allebei toch te pijnlijk.’

Eigenlijk dachten de popjournalisten dat ze op dit moment al klaar zouden zijn. Ze wilden gisteren de laatste 80 albums even snel van hun longlist strepen, om tot hun lijst van 100 popalbums te komen. Maar toen stonden ze voor een paar pijnlijke keuzes.

Queen stond niet eens op jullie longlist, zag ik.

Van Gijssel gaat verzitten. ‘Ja… Gevoelig puntje.’

Kamer: ‘Toen ik in de brugklas zat, 1975, zei een leraar op een dag: ‘Jongens, ik heb nu toch iets moois.’ Dat was het album Night at the Opera van Queen, die was net uit. Hij liet ons de hele les luisteren naar die plaat. Dat maakte indruk hoor. Onze hele klas kocht dat album. En toch, als ik het nu terug hoor… Het is niet meer mijn smaak.’

Van Gijssel: ‘Qua shows, die interactie met het publiek die Freddie Mercury had, staat Queen echt eenzaam bovenaan.’

Kamer: ‘Wat we ook te horen zullen krijgen: en ABBA dan? Maar dat vind ik echt een singles-band. Als je albums van al die artiesten in de lijst opneemt, krijg je een lijst met alleen maar grote namen.’

Van Gijssel: ‘Dat geeft een soort Top 2000-gevoel. Een plaat als Clear van Cybotron komt er dan niet in. Dat is een kleine danceplaat die een revolutie in de techno veroorzaakte. Een plaat waar je nog steeds naar kan luisteren en van denkt: wat trendsettend, vernieuwend. Je hoopt dat mensen ook muziek ontdekken, met zo’n lijst.’

Ter ere van het Volkskrantjubileum kiest de redactie deze zomer de beste culturele werken van de afgelopen eeuw in drie vakgebieden: literatuur, muziek en film. Kamer en Van Gijssel nemen de popmuziek voor hun rekening. Omdat het popalbum pas bestaat sinds eind jaren ’50, gaat het om ongeveer 70 jaar popgeschiedenis. En dan nog: eigenlijk is het onbegonnen werk, zegt Van Gijssel.

‘De moeilijkheid zit ’m deels in de vraag: wat voor lijst wil je maken? Is het een persoonlijke liefdesverklaring van Gijsbert en mij aan de popmuziek? Die liefdesverklaring moet er in zitten, maar het kan niet alléén uit onze persoonlijke voorkeuren bestaan.’

Kamer: ‘Het is bekend dat de muziek die je hoort in je tienerjaren de meeste impact op je heeft. Bij een persoonlijke lijst van mij zou daarom zo de helft van de albums uit de jaren rond 1980 komen. Voor babyboomers is het eerste album van The Doors ontzettend belangrijk, Jim Morrison was voor die mensen een soort halfgod met zijn poëtische mumbo jumbo. Maar Robert en ik hebben er allebei niets mee. Dus die valt sneller af dan bijvoorbeeld The Cure.’

Van Gijssel: ‘Goede popmuziek is altijd een reactie op de tijd waarin het wordt gemaakt. Dat zie je nu weer met de Black Lives Matter-beweging, daar gaat het hele album Untitled (Black is) van Sault over.’

Kamer: ‘Dat is toch een sensatie, Sault.’

Van Gijssel: ‘En onze meest recente plaat in de lijst.’

Ze kozen voor één album per artiest, ‘anders moet je er al minstens drie platen van The Beatles op zetten’. Verder wordt de lijst opgedeeld in verschillende popgenres: van hiphop tot metal. Mate van invloed is ook een factor. En de eeuwigheidswaarde – wordt het tegenwoordig nog gedraaid?

Frank Zappa’s Apostrophe (’) staat erop: hij was een icoon in de jaren ’70, maar Zappa hoor je tegenwoordig niet vaak, toch?

Van Gijssel: ‘Maar Zappa was echt een ijkpunt in de popmuziek, hij creëerde zijn eigen genre. We verwijzen nog heel vaak naar hem: ‘dat is een beetje Zappa-achtig’, zeg je dan.’

Kamer: ‘Het klopt wel dat je Zappa nu niet veel meer hoort. Andersom gebeurt eveneens: kijk naar What’s Going On van Marvin Gaye uit 1971. Dat album werd in Amerika en Groot-Brittannië goed ontvangen, maar bleef in Nederland compleet onder de radar. Pas in de jaren ’80 is hier het kwartje gevallen. Nu zijn er bijna geen lijstjes meer zonder die plaat. Het is een geweldig statement en de plaat blijft relevant.’

Van Gijssel: ‘Een andere artiest die onuitwisbaar is gebleken: Joni Mitchell. Haar album Blue bestond toevallig afgelopen week 50 jaar. Dat is echt zo’n album dat je na de eerste keer draaien direct nog vijftig keer wilde horen. Breekbaar en ongelooflijk krachtig tegelijk. Haar invloed hoor je in elke generatie muzikanten terug.’

Jonge mensen luisteren tegenwoordig toch eerder playlists dan albums?

Van Gijssel: ‘Vaak wel ja. Mijn zoontje zet een nieuw album wel op, maar dan kiest hij daar na één keer luisteren drie nummers uit die hij op een playlist zet. Naar de rest luistert hij nooit meer.

‘Het gekke is, wij van de muziekredactie voorspelden tien jaar geleden dat het album zou verdwijnen. Vanwege die playlists, en de invloed van de grote danceartiesten als Martin Garrix, die niet met albums werken. Maar vrijwel alle popartiesten brengen nog steeds albums uit. En het is nog altijd stervensdruk in de platenzaak. Dat blijft toch een levendige cultuur.’

Kamer: ‘Dat het blijft leven komt doordat artiesten zelf nog steeds in albums denken.’

Van Gijssel: ‘En een platenlabel wil dat een artiest een album uitbrengt, want dat kunnen ze vermarkten. Eerst het album, dan een tour, dan de festivals – een album heeft een veel langere levensduur dan één singletje kan dragen. Dat is met corona natuurlijk allemaal ingestort, maar komt allemaal weer terug, hoop ik.’

Het is dus wel een goed moment voor een ode aan popalbums.

Van Gijssel lacht. ‘Ja. Een soort steunbetuiging, in deze nare tijd.’

Volkskrant 100 jaar - de 100 beste popalbums van de afgelopen eeuw

De redactie van de Volkskrant blikt deze zomer terug op de mooiste werken die in de honderd jaar sinds haar oprichting zijn gemaakt. Met deze maand: 100 van de meest briljante albums uit de popmuziek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden