'Zwitserland moet joden recht doen'

De nabestaanden van de duizenden joden die voor en tijdens de Tweede Oorlog spaarrekeningen hadden geopend bij Zwitserse banken, moeten vooruitlopend op de internationale zoektocht naar 'het nazi-goud' worden gecompenseerd....

Van onze correspondent

Oscar Garschagen

WASHINGTON

'De tijd is aangebroken dat de autoriteiten in Zwitserland een financieel gebaar van goede wil maken, zodat aan degenen die zoveel geleden hebben in eniger mate van recht wordt gedaan', aldus Edgar Bronfman. De WJC-voorzitter sprak tijdens een druk bezochte hoorzitting van het comité voor bank- en financiële diensten van het Huis van Afgevaardigden over het Amerikaanse en Zwitserse onderzoek naar de miljarden dollars aan goud, geld en levensverzekeringen van slachtoffers van de holocaust. Het geld zou in bezit zijn van Zwitserse banken.

'Alle informatie die tot nu toe is vrijgekomen, geeft aan dat de arrogante Zwitserse banken en autoriteiten die zich in de Tweede Wereldoorlog presenteerden als neutraal, actief hebben meegewerkt aan het plunderen van de financiële bezittingen van Holocaust-slachtoffers en overlevenden. Nabestaanden werd het praktisch onmogelijk hebben gemaakt hun bezittingen terug te krijgen. Een gebaar van goede wil is op zijn plaats', aldus D'Amato, in wiens staat duizenden overlevenden en nabestaanden claims hebben ingediend bij de Zwitserse regering.

D'Amato vroeg zich af of de commissie van Eminente Personen die op het ogenblik 'slapende rekeningen' onderzoekt, onafhankelijk is. De commissie staat onder leiding van Paul Volcker, voormalig voorzitter van de Amerikaanse centrale bank. D'Amato wees erop dat de commissie-Volcker geen strafrechtelijk onderzoek uitvoert, maar 'slechts een controle van de boeken'. Waar het door de nazi's geroofde goud van bijvoorbeeld de centrale banken van Nederland en België en de opbrengst van de plunderingen zijn gebleven, is een vraag die de commissie-Volcker niet zal beantwoorden.

De senator zei het absurd te vinden dat het onderzoek naar de rol van de Zwitserse banken, het door nazi's geroofde goud dat in Zwitserse kluizen werd bewaard en de 'slapende rekeningen', drie tot vijf jaar moet duren. 'Vijftig jaar lang waren Zwitserse bankiers en de Zwitserse regeringen een deel van het probleem. Zij hebben meegewerkt aan een complot. Het wordt tijd dat Zwitserland beslist een deel van de oplossing te zijn.'

De Zwitserse diplomaat Thomas Boren, die een nationale werkgroep leidt die een onderzoek instelt, legde uit dat op voorspraak van de regering het parlement morgen nieuwe wetgeving zal aannemen om het bankgeheim op te heffen. Ook leggen de Zwitsers de laatste hand aan de instelling van een Onafhankelijke Commissie van Experts.

Als er in die commissie alleen maar Zwitsers zitting nemen, hebben D'Amato en Bronfman weinig vertrouwen in de uitkomst van het historische en financiële onderzoek. Boren heeft de Amerikaanse regering om een aantal kandidaten gevraagd voor de Zwitserse commissie.

D'Amato overhandigde het Huis van Afgevaardigden tot slot de documenten waaruit blijkt dat KLM en Swissair na de oorlog verdachte Duitsers naar Argentinië hebben vervoerd. In deze uit februari 1948 daterende telegrammen staat dat de toenmalige Amerikaanse ambassadeur in Den Haag, Thomas Baruch, van KLM-onderdirecteur Slotemaker te horen kreeg dat het stopzetten van dit 'illegale reizigersverkeer' niet in het belang van KLM was.

Volgens een van die telegrammen zochten KLM-vertegenwoordigers in Zuid-Amerika actief naar Duitsers met kennissen en familie in Duitsland die ook naar Argentinië wilden. Uit de correspondentie blijkt dat de KLM na enig aandringen bereid was de passagierslijsten aan de autoriteiten te geven en bereid was mee te werken aan verscherpte identiteitscontroles.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.