Die ene patiënt

‘Ze speelde ons tegen elkaar uit, maakte verpleegkundigen aan het huilen’

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: Verpleegkundige Sandra Kleefstra (39) leerde veel van een meesterlijke manipulerende patiënt.

Beeld Tzenko Stoyanov

‘Ze was opgenomen op onze afdeling omdat ze een klaplong had. Een kleine, broze vrouw met grote bruine ogen. Het is al lang geleden maar ik zie haar nog zo voor me. Zelfs haar naam weet ik nog. Ze vertelde me haar levensverhaal en dat was erg verdrietig. Ze was in haar leven de verkeerde mannen tegengekomen en die hadden haar vreselijke dingen aangedaan. Ik was erdoor geraakt, wat een sterk mens. Ik wilde graag goed voor haar zorgen.

‘Totdat er geluiden uit het team kwamen, van ervaren collega’s, die merkten dat er iets met haar aan de hand was. Ze kwam kwetsbaar over maar dat was bedrieglijk: ze bleek ons vrij geraffineerd tegen elkaar uit te spelen. Wat de een zei, gebruikte ze tegen de ander. Ze vertelde dingen door, manipuleerde, maakte verpleegkundigen aan het huilen. Ze strooide met complimentjes, maar steeds met een reden. Ze bespeelde ons om dingen voor elkaar te krijgen, maar hoe hard we ook ons best deden, ze vroeg steeds meer, en het was nooit genoeg. Dan dreigde ze klachten in te dienen. Omdat we niet wisten wat we met haar aan moesten, vroegen we een psychiatrisch verpleegkundige om met ons mee te kijken. Die drukte ons op het hart om bij deze vrouw één lijn te trekken. Ik was nog in opleiding en werd beschermd. Ik mocht niet meer naar haar toe, voor mijn eigen bestwil.

‘Langzaam werd duidelijk dat ze zichzelf dingen aandeed. Zo kreeg ze zomaar, zonder reden, een tweede klaplong, aan de andere kant. De artsen onderzochten haar zelfs op prikplekken om te achterhalen of ze daar zelf mogelijk de hand in had gehad. De medicijnen die ze moest slikken, werden ongebruikt terug gevonden in de la van haar nachtkastje. Ik weet nog hoe aangrijpend ik dat allemaal vond. Kennelijk had ze door haar vreselijke verleden zo’n ongezonde kijk op het leven gekregen dat ze meende zorg en aandacht te kunnen krijgen door zichzelf pijn te doen en ons te misleiden. Voor het eerst zag ik welke gekke sprongen de geest soms kan maken. Het is niet goed afgelopen met haar. Ze is later op een andere afdeling overleden. Door eigen toedoen, ze had te veel medicijnen ingenomen. Nog altijd vraag ik me af of de dood haar bedoeling was.

‘Wie in de zorg gaat werken, wil iets voor anderen betekenen, zich ontfermen over mensen die ziek of afhankelijk zijn. Maar er zijn patiënten die onze inzet niet waarderen, die gewoon nooit tevreden zijn. Door deze vrouw heb ik dat al heel vroeg ingezien. Ik was nog leerling, deed extra mijn best. Ik dacht dat ik emoties van anderen best goed kon inschatten maar bij haar tastte ik volkomen mis. Dat heeft grote indruk op me gemaakt. Ik had het gevoel dat ze me met mijn goede bedoelingen snoeihard om de oren sloeg.

‘Kennelijk ben ik in mijn werk toch niet helemaal onbaatzuchtig en verwacht ik iets terug van mijn patiënten. Niemand werkt in de zorg vanwege het salaris, maar ik denk dat we wel graag voldoening willen voelen over wat we doen, misschien verlangen we stiekem toch naar een beetje waardering. 

‘Nu ik docent ben en zelf verzorgenden opleid, biedt die ene patiënt uit mijn eigen opleidingstijd een wijze les. Achterhalen hoe je goede zorg biedt en ondertussen ook zelf overeind blijven, dat kan heel ingewikkeld zijn. De zorg is een geweldig vak voor wie graag anderen helpt maar er is ook een schaduwkant. Je rent, je troost, je geeft om je patiënten, gaat soms buiten werktijd nog bij ze langs maar niet iedereen is het beste af met goede bedoelingen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.