'Wim, jij geeft je seksleven een 1. Wil je even het podium op komen?'

Zij redden hun relatie voor het oog van vierduizend mensen

Relatietherapie met vierduizend man tegelijk, kan dat? Ianthe Sahadat was erbij en keek ernaar.

Foto Johan Kleinjan

'Wim, jij geeft je seksleven een 1. Wil je even het podium opkomen?' Daar staat Wim dan, op het podium voor een menigte van bijna vierduizend man in de Afas Live (voorheen Heineken Music Hall) in Amsterdam.

Presentator David de Kock ('toegewijd om jou te helpen meer uit het leven te halen en de beste versie van jezelf te worden') roept Wims vrouw Renske ook het podium op. 'Gaf jij je seksleven ook een 1?' Ze knikt, giechelt en plukt aan haar sjaaltje.

Familieopstelling

De Kock begint een dubbelverhoor. 'Twee kinderen, maar je bent niet de biologische vader, Wim? Wanneer hadden jullie voor het laatst seks? Vier maanden geleden? Dringt-ie vaak aan Renske? Nee, hij is lief, ik begrijp het.' Renske wil gewoon stevig genomen worden, grapt De Kock. 'Zagen jullie hoe haar blik veranderde toen ik dat zei?'

Dan volgt een scène die meestal plaatsvindt in de beslotenheid van de kamer van een therapeut, maar die dit weekend meermaals publiekelijk wordt opgevoerd voor de bezoekers van het Superrelatieweekend - een seminar 'over het krijgen en houden van een geweldige relatie' van 'succescoaches' Arjan Vergeer en David de Kock. Beiden zijn bekend van het zelfhulpplatform 365 Dagen Succesvol (boeken, video's, workshops en een jaarprogramma).

Met vrijwilligers uit het publiek ('jij staat voor de afwezige vader van Wim, hoe voelt het om tussen hem en zijn vrouw in te staan?') maakt De Kock een zogeheten familieopstelling: een soort psychotherapeutisch tableau vivant dat de hoofdpersoon inzicht kan geven in het eigen gedrag en de herkomst ervan.

Foto Johan Kleinjan

Geen echtgenoot

Wim ziet in dat hij zich niet als een man opstelt tegenover Renske. Hij is wel een vader, maar geen echtgenoot. Komt door zijn afwezige eigen vader met een alcoholprobleem, in een notendop.

Toeschouwers ('ben je vandaag een toeschouwer of een deelnemer?') tot in de nok van de zaal worden bediend: de liveshow is op grote schermen boven het podium tot in detail te volgen.

'Doorsnee'

De bezoeker van het evenement laat zich lastig omschrijven. Woorden die opkomen zijn 'gewoon' en 'doorsnee', zonder badinerende connotatie. Het publiek is hoofdzakelijk wit, vrouwen zijn iets in de meerderheid (vandaar mogelijk de milde associatie met de Libelle Zomerweek die het gezelschap oproept), leeftijden lopen uiteen van pakweg 25 tot 75.

Op verzoek van De Kock doet Wim een oerbrul ('wraaaaaaaaaah') in de microfoon ('dat is goed voor je testosteron man'). De zaal applaudisseert staand, mensen pinken tranen weg. 'Steek je hand op en zeg ja als wat je net hebt gezien ook iets voor jou betekende.' Duizenden handen gaan omhoog en uit de kelen klinkt een eensgezind bevestigend geluid.

Overtuiging

Een massabijeenkomst om aan je relatie te werken, het doet massapsycholoog Tom Postmes (Rijksuniversiteit Groningen) denken aan een scène uit de Monthy Python-film Life of Brian. 'You are all individuals', roept Brian tegen een wachtende menigte onder zijn raam. 'Yes, we are all individuals', scanderen ze terug.

Toch, zegt Postmes, het lijkt misschien volkomen absurd, lekker aan jezelf werken in de massa, dat is het niet. 'Probeer het maar eens in je eentje op de hei, knettergek word je dan. Eenzame opsluiting is voor de meesten van ons een ware martelgang.'

Goed, mensen hebben andere mensen nodig om te reflecteren op zichzelf. Maar dat kan ook een op een bij een therapeut. Waarom toch kiezen voor een massabijeenkomst? Omdat de massa een extra element van overtuiging en intensiteit toevoegt, legt Postmes uit. Het beeld van hoe je moet zijn en handelen om een perfect leven of de ideale relatie te krijgen, wordt niet alleen collectief vastgesteld op zo'n samenkomst, het wordt ook nog eens ten overstaan van een grote groep bekrachtigd. Het lijkt als het ware 'nog meer waar' te zijn.

Postmes is na jaren van onderzoek 'nog altijd verbluft' over de mate van invloed die een groep kan hebben op het individu. 'Dat had de kerk al vroeg begrepen. Maar je zag het recentelijk ook bij politieke bijeenkomsten als die van Jesse Klaver of Donald Trump.'

David en Arjan

Ondernemers David de Kock (1977, studeerde maatschappelijk werk) en Arjan Vergeer (1982, studeerde filmwetenschappen) richtten het platform 365 Dagen Succesvol in 2012 op. Ze geven (online)masterclasses en seminars, schrijven boeken (van 365 Dagen Succesvol en Het Relatieboek zijn ruim 70 duizend exemplaren verkocht) en hebben een wekelijkse column in het Algemeen Dagblad. Met 236 duizend leden is hun Facebook-community een van de grootste in Nederland op het gebied van persoonlijke ontwikkeling.

Gedeelde emoties

Hoewel zijn eerste reactie ('grote god, is het uitverkocht, surreëel') anders doet vermoeden, verbaast het Postmes niet helemaal dat een massaseminar zoals het Superrelatieweekend van de mannen van 365 Dagen Succesvol zo populair kan worden.

Als massapsycholoog observeert hij in de samenleving een hunkering naar het beleven van gedeelde emoties of gedeelde politieke sentimenten. 'Voor de meeste mensen is een massale bijeenkomst heerlijk. Of dat nu een rouwstoet, een politieke bijeenkomst of, tsja inderdaad, een superrelatieweekend is. Het is aangenaam in iets mee te gaan, om het moment intens te beleven. Daarom kan het ook transformerend voelen.' Zaken die op de bijeenkomst worden uitgesproken en bekrachtigd door de groep kunnen ineens tot een helder (zelf)inzicht leiden, zegt Postmes. 'En ja, die eendracht en overtuiging kunnen een aanzet geven tot gedragsverandering.'

Entertainment

Geluksgoeroes, succescoaches en zelfhulpsprekers zijn in het vacuüm van de dominee gestapt. De wijsheid die de kerkvoorganger kon bieden is voor de meeste mensen niet meer van deze tijd. Postmes: 'Ik ken deze jongens niet, maar ik stel me voor dat ze leveren wat mensen denken nodig te hebben.'

Hoogleraar ontwikkelingspsychologie Jaap Denissen (universiteit van Tilburg) is sceptischer. De meeste zelfhulpaanbieders doen niet aan wetenschap maar aan entertainment, zegt hij. Vooral in de VS zijn dit soort grootschalige zelfhulpseminars populair. 'Slimme jongens die veel geld verdienen', zegt Denissen. Niet dat zo'n seminar niets doet, overigens. 'Bijna elke bezoeker gaat door een soort emotionele achtbaan. Dat je bijvoorbeeld naar je buurman moet kijken en iets aardigs tegen hem moet zeggen. Dat kan binnenkomen. Interessant, maar vergelijk het effect met dat van een strovuur: het laait hoog op, en het is snel voorbij. Na een paar dagen merk je daar niets meer van en blijvend veranderd ben je zeker niet.'

'We fucking did it'

Op zondagochtend keren Wim en Renske terug op het podium. Renske heeft geen sjaaltje meer om. Ze straalt. 'Je straalt', zegt De Kock. Elke deelnemer van het Superrelatieweekend wil maar een ding weten. Het echtpaar ging de vorige dag met een opdracht naar huis. De Kock: 'J-F-D, noemen de Amerikanen dat, just fucking do it.'

Wim, die zoals pakweg de helft van de bezoekers van het seminar ook deelnemer is van het jaarprogramma van 365 Dagen Succesvol (gericht op de vier gebieden die volgens Vergeer en De Kock onze geluksbeleving het meest beïnvloeden: gezondheid, geld, relaties en zingeving), is gegroeid in zijn rol als podiumbeest.

Met zijn handen in de lucht loopt hij naar de microfoon om er vervolgens 'We fucking did it' in te schreeuwen. Gevolgd door een oerbrul.

Mijn weekend kon niet meer stuk, vertelt een vrouw later in de pauze. Ze heet Marjon, wat ook op haar rood-witte naambordje staat, met een achternaam, maar die hoeft niet in de krant. 'Tranen met tuiten' huilde ze toen Wim en Renske op het podium stonden. 'Dat is de ontlading.'

Marjon (49, hoogblond, bloemenjurk) is recentelijk gescheiden ('die relatie was als een gevangenis, maar we hebben kinderen hè') en wil het in de toekomst graag beter doen ('ik ben een pleaser, dan vergeet je jezelf hè'), daarom is ze hier. Als vrijgezelle deelnemer van het relatie-evenement ('ben je happy single, ook dan is dit weekend voor jou') draagt ze een rood lichtgevend hartje.

Emotie-entertainment

Voor de onwetende observator heeft het weekend veel weg van emotie-entertainment. Medium Jomanda, maar dan met cognitieve gedragstherapie, zoals deelnemer Sallie (32, en mee op uitnodiging van een vriendin) het omschrijft. 'Het zit zonder meer goed in elkaar. Je zit continu op het puntje van je stoel. De mensen voelen ook allemaal zo eager, ze komen hier met een missie. Het is niet zomaar een groep mensen die uit de Albert Heijn zijn getrokken en in een zaal zijn gedumpt - dat voel je wel. Ik zit de helft van de tijd te janken, maar ik ben er nog niet uit of ik het nu vreselijk of geweldig vind.'

Om de vierduizend bezoekers actief bij de massaworkshop te betrekken, halen Vergeer en De Kock van alles uit de kast. Zo begint elk onderdeel met een 'leuk dat je er bent, neehee, goed dat jíj er bent'-gesprekje met je buren in de zaal. Inclusief omhelzing ('wel op de goede manier, mensen, hart-op-hart'). Al stoelendansend reizen deelnemers gedurende het weekend de hele zaal door. Geliefden of vrienden die samen zijn gekomen worden uit elkaar gehaald.

Behalve tot omhelzen, worden de deelnemers geregeld tot een 'steek je hand op en zeg ja' uitgenodigd. Deelnemers van het jaarprogramma kennen het trucje al, maar ook de rest van de aanwezigen gaat er vrij snel vol in.

David de Kock.

Oprecht

De praatjes van Vergeer en De Kock (over typen relaties, relatiegebieden en hoe je een magneet kunt worden) worden afgewisseld met opdrachten ('schrijf je kernwaarden op', 'vergelijk ze met die van je partner', 'geef jezelf eens een cijfer'), een groepsmeditatie of een dansmoment met Roel van Velzen of The Black Eyed Peas (I gotta feeling).

Tussendoor gaat er steeds een 'speakbox', een soort slappe microfoon, rond. 'Hoe heet je en waarom ben je hier?' Maria (69) rouwt na veertig jaar nog steeds om haar overleden echtgenoot. Gert (25) kan zich niet binden. Renate (34) wil 'onderzoeken' of ze een relatie wil. Soms zegt De Kock: 'Kom je even op het podium?'

Mensen zijn uit alle uithoeken van Nederland (en Vlaanderen) afgereisd om bij het seminar te zijn. Veel gehoord: 'Ik ken David en Arjan van hun filmpjes op YouTube en Facebook, die vind ik zo inspirerend dat ik een keer een liveshow wilde meemaken.' Dat geldt bijvoorbeeld voor Frits, een 47-jarige consultant uit Etten-Leur. Frits nam zich enige jaren terug voor om vaker op zelfhulpcursus te gaan. Volgens hem de manier om 'jezelf te blijven ontwikkelen'. Dus bezoekt hij een keer of acht per jaar een seminar, lezing of andersoortig evenement waar een verkondiger van 'persoonlijke groei', 'optimisme', 'levensgeluk' of 'relatiesucces' het podium betreedt. 'Ze zijn niet allemaal zo goed als Arjan en David, hoor', voegt hij eraan toe. 'Weet je wat het is. Het maakt niet eens zoveel uit wat de boodschap is, als ik de boodschapper maar geloof. Arjan en David voelen oprecht, ik geloof echt dat ze op missie zijn om de wereld mooier te maken.'

Boost

Tila Pronk, onderzoeker en universitair docent psychologie van relaties (Tilburg University), neemt met nieuwsgierigheid en verbazing kennis van het fenomeen relatie-evenement, al wordt ze direct 'kriegel' van de wervende tekst op de site: 'ontdek in twee dagen het bewezen concept voor een geweldige relatie'.

Pronk: 'Ik mag wel beweren dat ik iets van dit onderwerp weet en het is natuurlijk jammer, maar hét ultieme recept voor een geslaagde relatie bestaat niet, het verschilt enorm van persoon tot persoon wat werkt en wat niet.'

Valt er dan niets algemeens te leren? Heus wel. Pronk noemt enkele wetenschappelijk onderbouwde tips zoals blijf intiem ('dan bedoel ik niet persé seks, hoewel mensen die regelmatig seks hebben gemiddeld gelukkiger zijn in hun relatie'), deel dingen met elkaar ('en dan niet alleen klagen en zeuren, ook de fijne en goede dingen' - sowieso een opsteker voor je levenstevredenheid) en neem op cruciale momenten de juiste beslissing (wel/niet vreemdgaan, wel/niet nare en beschadigende dingen roepen tijdens een ruzie).

Pronk denkt zelfs dat je deze zaken kunt leren in een concerthal met een paar duizend man. 'Als je thuis verdergaat met de opdrachtjes die je daar krijgt, tenminste.' Hoe lang het effect van een evenement of cursus aanhoudt, weet ze niet, maar 'het kan je relatie zeker een boost geven'.

Geluksland

'Het leven kan anders', dat is de missie van de relatieverbeteraars David en Arjan. Ze willen van Nederland 'het gelukkigste land' ter wereld maken'. Op hun site presenteren ze zich als doorsneemensen. 'Ook wij hebben jarenlang hard gewerkt en veel stress gehad. Soms zelfs met pijnlijke consequenties: een verdrietige scheiding, een aanslag op onze gezondheid en weinig voldoening van alles wat we deden. We waren moe, gefrustreerd en allesbehalve gelukkig.' Nu weten ze beter en bieden een 'onlinetraining voor een leuker leven' aan. Met korting.

Relatietherapie

Niet onbelangrijk daarin is het placebo-effect. 'Tijd en geld in je relatie steken door aan zoiets mee te doen, is op zichzelf al een positieve investering. Dat benadrukken de sprekers ook slim op hun site', zegt Pronk.

Zo is het ook met relatietherapie, legt Pronk uit. 'Het gegeven dat je er samen voor wil gaan, is vaak al genoeg. Al zullen relatietherapeuten vinden dat zij ook een rol spelen.' Dat relatietherapie niet altijd goed uitpakt, komt volgens Pronk vooral doordat mensen vaak te laat gaan. 'Zoals het cliché luidt: fix the roof while the sun is still shining.'

Dat vindt Pronk 'misschien wel het allerslimste' aan het 365 Dagen Succesvol-evenement. 'Ze richten zich ook op mensen die best happy zijn in hun relatie. Ik denk dat een bezoek vooral voor deze mensen lonend kan zijn.'

Toch zou de hoogleraar mensen eerder aanraden naar een relatietherapeut te gaan. 'Het blijven twee charismatische marketingjongens die net zoveel van liefde weten als jij en ik, of nou ja misschien minder dan ik, maar niet meer dan de mensen die daar komen.'

Een bezoek aan het Superrelatieweekend sluit therapie overigens niet uit, zo blijkt. Alle deelnemers die zich voor de zaal uitspreken per microfoon of op het podium worden 'bijgestaan door het zorgteam', meldt Vergeer de zaal - die na de eerste familieopstelling wat verbouwereerd achterblijft.

Zorgteam

GZ-psycholoog Myke Tesselaar vormt samen met een huisarts dat zorgteam. Als zij maar enigszins twijfelen of een deelnemer het wel aankan wat er los komt tijdens de sessies, raden ze hulpverlening aan. 'We zijn namelijk geen organisatie die therapie biedt, het is zelfhulp. Dat is iets anders.'

Sommige bezoekers hebben al een ggz-verleden, zegt Tesselaar, die als vrouw van Arjan Vergeer vanaf het begin nauw betrokken was bij 365 Dagen Succesvol. Dat geldt ook voor de deelnemers van het jaarprogramma. Ziet ze iemand wankelen, dan adviseert ze onmiddellijk: stop ermee, ga naar de huisarts of terug in therapie. 'Therapie gaat boven het jaarprogramma.'

Positieve reacties

Tesselaar begrijpt wel dat de familieopstellingen die coach De Kock op het podium met deelnemers uitvoert enige verbazing oogsten. 'Ik moest er enorm aan wennen in het begin. Ik dacht: is het wel verstandig en verantwoord?' Inmiddels is ze om. 'Ik vind dat hij het knap doet. Hij is getraind, maar geen therapeut en dat pretendeert hij ook niet. Hij heeft zijn eigen draai eraan gegeven. Wat hij doet, is iemand inzicht geven in het eigen gedrag door te laten zien waar het vandaan komt. Meestal lukt het mensen milder naar zichzelf te laten kijken.

'Het klinkt gek, maar ik denk juist dat het groepselement een bijdrage levert', zegt Tesselaar. De mensen die op het podium staan krijgen veel positieve reacties - ik herken dit, het had mijn verhaal kunnen zijn, ik leer hier zoveel van, wat dapper van je. Tesselaar: 'Dat heb je niet als je in therapie bent. Daar schamen mensen zich vaak zelfs een beetje voor, zo van: ik heb iets geks en daarom zit ik een uurtje per week met iemand in een kamertje achter gesloten deuren te praten.'

Natuurlijk los je iets waar mensen hun halve leven al mee worstelen niet in een keer op het podium op, zegt Tesselaar. 'Maar ik moet bekennen dat deze bijeenkomsten me wel anders hebben laten kijken naar mijn eigen vak. Een hoop van mijn oude cliënten zouden baat gehad hebben bij het jaarprogramma.'

Arjan Vergeer.

Intiem en veilig

Met zicht op de Arena prikt Monique buiten in de pauze met een plastic vorkje in een salade. Man Sjaak bijt in een wit bolletje met worst. Het echtpaar uit Obdam (beiden 50) is al dertig jaar samen. Zij was niet gelukkig en ging op ontdekkingstocht op Facebook. Zo kwam ze 'bij Arjan en David'. Ga je met me mee op relatieweekend, vroeg ze Sjaak. 'Is het zo erg?', was zijn antwoord.

Sjaak vond het idee maar niks, maar hij is een 'hele open jongen' en hij houdt van Monique, dus hij ging mee. En toen 'de jongens' (Sjaak is slager) vroegen wat hij dit weekend ging doen, hield hij wijselijk zijn mond. Tevoren zagen ze op tegen het formaat van het gezelschap, maar zegt Monique: 'Het voelt helemaal niet massaal, maar juist intiem en veilig'. Ze zijn onder de indruk. 'Mensen zijn zó openhartig...', zegt Monique. Dat heeft ook een effect op je eigen gedrag, zegt Sjaak. Nee ik ga echt niet knuffelen, had hij nog gezegd in de auto onderweg naar Amsterdam. En ja hoor, binnen een half uur stond-ie al met een wildvreemde kerel te huggen.

Nawoord

Zo'n vier weken na het evenement geven Wim en Renske hun seksleven een 7. Ze lachen erbij, het antwoord komt in koor. Ook in koor: 'We doen het weer.' Renske: 'Niet elke dag hoor.'

Het Superrelatieweekend heeft hun relatie gered, zeggen ze. Dat had Renske niet voorzien ('ik ging met mijn hakken in het zand mee naar het seminar en wilde in de grond verdwijnen toen Wim op het podium verscheen'). Wim wel - hij had het gehoopt althans.

Samen waren ze blijven doormodderen in de routine van non-existente seks, zeggen ze. Omdat ze er niet over spraken, niet met elkaar en niet met anderen.

Waarom dan wel voor een zaal met duizenden mensen? 'Ach, dat heb je niet eens door als je daar staat', zegt Renske. Vele honderden reacties kregen ze naderhand. Herkenning, het prijzen van hun moed en meer herkenning. Live en digitaal. Daar denk je niet aan, als je je afvraagt hoe je toch in een seksloze relatie beland bent. Dan denk je dat iedereen de vogels van de daken wipt. Nu weten ze beter en zijn ze opener. 'Hallo, wij doen het weer. Dankzij David.' Ja, ook familie en vrienden weten ervan. Al was het maar vanwege die blije selfie op Facebook. Subscript 'we did it'. Box74

De namen Renske, Wim en Sallie zijn op verzoek gefingeerd.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.