Opinie

'Twintigers van nu klagen niet graag, terwijl ze toch genoeg te klagen hebben'

Het negatieve beeld van twintigers berust op een misvatting, betogen Thijs Launspach en Aik Kramer. 'Ze starten liever een computercursus voor kinderen in Senegal dan dat ze meelopen in een protestmars tegen bezuinigingen.'

Archieffoto 2009: Twintigers en dertigers die nieuwe mensen willen ontmoeten, komen naar het Vondelpark in Amsterdam. De website nieuwemensenlerenkennen.nl organiseert daar een wereldrecord picknicken. Foto anp

Eerder deze maand kwamen zowel de Groene Amsterdammer als HP/De Tijd met een special over twintigers en de generatiekloof. In die tijdschriften en in verschillende recente documentaires worden twintigers van nu neergezet als 'narcistisch', 'egocentrisch' en 'geobsedeerd met zichzelf'. Sterker nog: het is in de media inmiddels de trend om je juist te distantiëren van je 'navelstaarderige leeftijdsgenoten'. Je zou het echter ook anders kunnen zien: twintigers van nu zijn op zoek naar hun plek in de wereld - en daar hebben ze alle reden toe.

Twintigers van nu klagen niet graag, althans niet publiekelijk, en dat terwijl twintigers toch genoeg te klagen hebben. Als student gaan ze straks hun studie volledig zelf bekostigen, terwijl die studie niet automatisch aansluit op de arbeidsmarkt. Omdat velen van hen niet direct aan de bak komen, is een 'onbetaalde arbeidservaringsplek' vaak het enige haalbare. Hebben ze eenmaal een betaalde baan gevonden, dan is dat doorgaans een tijdelijk contract met de bestaansonzekerheid die daarbij hoort. Om in hun onderhoud te voorzien, combineren ze dan maar verschillende banen en werken desnoods onder hun (opleidings)niveau - 'drs. Bordenwasser', kopte de Groene.

Een eigen huis lijkt voor hen een droom en een kinderwens leidt meer dan ooit tot financiële dilemma's. 'Weet je wel hoe duur dat is?'. Over hun pensioen maken de meeste twintigers van nu zich geen illusies: volgens de laatste pensioenplannen worden de 25-jarigen van nu het hardst getroffen door versobering. Ze zullen voor hun pensioen tot hun 71ste moeten doorwerken, en krijgen dan 13 - 33 procent minder pensioen dan de huidige pensionado's.

Niet voor hun eigen belang de straat op
En toch gaan deze twintigers - die de klappen van de economische crisis blijkbaar mogen opvangen - niet voor hun eigen belang de straat op. Daar zijn een aantal redenen voor.

Ten eerste geloven twintigers over het algemeen niet dat 'de overheid' of 'de politiek' hun problemen gaat oplossen. Je eigen situatie is je eigen verantwoordelijkheid, en het is not done om naar anderen te kijken om je problemen op te lossen. Succes heb je immers aan jezelf te danken, en falen is dus je eigen schuld. De meeste twintigers gruwelen van het idee dat ze een uitkering zouden moeten aanvragen. Dat is immers voor mensen met 'echte problemen'.

Ten tweede: deze groep twintigers is zich als geen ander bewust van het feit dat alles wat je in de publieke sfeer zegt door iedereen kan worden beluisterd of gelezen. Anders gezegd: niet alleen Obama's NSA luistert mee, maar ook je toekomstige werkgever. En dan wil je niet als 'loser' worden gezien.

Ten derde hebben ze zich niet georganiseerd. Twintigers hebben geen omroep of politieke partij om hun belangen te behartigen. Ze hebben geen Marcel van Dam of Henk Krol als spreekbuis. Ze zouden het niet in hun hoofd halen om partij 30Min op te richten, die zou benadrukken hoe zwaar jongeren het toch hebben.

En dus houden twintigers hun mond of vertellen desgevraagd hoe vre-se-lijk goed het met ze gaat, wat voor 'leuke dingen' ze allemaal doen. Waarop anderen, zoals het Sociaal Cultureel Planbureau in een recent rapport, weer concluderen dat die maffe twintigers ondanks de crisis hartstikke optimistisch zijn. Tegelijk is alles onzeker geworden en wordt het sociale vangnet steeds kleiner. Optimistisch? Heeft het SCP überhaupt een jongvolwassene gesproken voor dit onderzoek?

Beschaamd
Twintigers van nu zien zich geconfronteerd met een veranderende wereld en zitten met de vraag wat hun rol daarin gaat worden. Enigszins beschaamd zoeken ze in discussie-avonden dus maar naar hun 'collectieve identiteit', bevreesd dat ze - wanneer ze iets over hún belang zeggen - neergezet worden als '[de] generatie Achterbank, [...] die niets [doet] behalve met zichzelf bezig zijn' (aldus een NRC-lezer).

Dit negatieve beeld van twintigers berust op een misvatting. Als iets de huidige twintigers kenmerkt is het wel het verlangen een rol van betekenis te spelen en iets voor de wereld terug te doen. Dit doen zij echter niet door met z'n allen achter een spandoek door de straten te marcheren, maar door de manier waarop ze hun eigen leven vormgeven en de keuzes die ze als individuen maken. Zij zijn de belichaming van het adagium dat een betere wereld bij jezelf begint. Ze starten liever een computercursus voor kinderen in Senegal dan dat ze meelopen in een protestmars tegen bezuinigingen.

De huidige twintigers moeten de regels van het spel opnieuw uitvinden - niet omdat ze dat zo graag willen, maar uit bittere noodzaak. In tegenstelling tot de generaties voor hen doen twintigers van nu er daarom langer over volwassen te worden. Twintigers van nu hebben geen korte adolescentie maar een lange quarterlife, een levensfase waarin ze een eigen plek in de wereld zoeken door verschillende dingen uit te proberen. Daarom onderwerpen twintigers zichzelf ook aan uitgebreid zelfonderzoek, zowel in de media als op discussie-avonden. Niet zozeer omdat deze 'grenzeloze generatie' zo met zichzelf geobsedeerd is, maar omdat ze zich op de toekomst willen voorbereiden. Een toekomst waarin veel te vrezen is maar waar ze het beste van hopen.

Thijs Launspach en Aik Kramer schreven eerder het boek 'Quarterlife: kansen, kopzorgen en keuzes van de twintigers van nu' (2012, Bert Bakker)

 
Optimistisch? Heeft het SCP überhaupt een jongvolwassene gesproken voor dit onderzoek?