Postuum Hannie van Leeuwen (1926-2018)

‘Straaljager Hannie’ bleef het CDA altijd trouw

De woensdag op 92-jarige leeftijd overleden Hannie van Leeuwen schrok niet terug voor kritiek op haar eigen partij, maar op moeilijke momenten bleef ze altijd loyaal aan het CDA. Zeker tijdens de samenwerking met de PVV was dat niet altijd makkelijk.

Hannie van Leeuwen in 2013 Beeld Arie Kievit

Ook op hoge leeftijd kon Hannie van Leeuwen nog genieten van de politiek. Ze was bij de laatste verkiezingen lijstduwer voor het CDA, op plek vijftig. Het was de partij geraden ook om haar nog in te zetten. In 2012 mopperde Van Leeuwen verongelijkt dat het CDA haar te weinig had gebruikt tijdens de verkiezingscampagne. En dat terwijl ze nog zo graag langs de zaaltjes in het land trok. Ze was toen 86 jaar.

Hannie van Leeuwen, die tussen 1995 en 2007 Eerste Kamerlid was voor het CDA, werd gezien als ‘moeder van de partij’ en soms ook wel ‘het geweten van het CDA’. Toch was ze aanvankelijk als lid van de Anti-Revolutionaire Partij (ARP) juist luidruchtig tegenstander van de fusie met CHU en KVP tot CDA in 1980. Het was tekenend voor Hannie van Leeuwen: ze kon eigenzinnig en kritisch zijn, maar uiteindelijk bleef ze altijd loyaal.

Tweede vrouw

Van Leeuwen maakte haar entree op het Binnenhof in 1966. Ze was de tweede vrouw die namens de ARP in de Tweede Kamer kwam. Ze gaf later toe dat ze aanvankelijk gebukt ging onder een minderwaardigheidscomplex, omdat ze niet aan de universiteit had gestudeerd. Van Leeuwen was na de mulo opgeleid tot maatschappelijk werkster. Tijdens de oorlog had de dochter van een Delfts lerarengezin gewerkt als koerier voor de militaire spionagegroep Albrecht Hollands Glorie. Ze kreeg er later het Verzetsherdenkingskruis voor.

Van Leeuwen kwam er in Den Haag al snel achter dat het politieke handwerk haar minstens zo goed afging als menig hooggeleerd collega. Ze werd gewaardeerd om haar kordaatheid en heldere taalgebruik. Als expert op het gebied van Defensie kreeg ze van CPN-leider Marcus Bakker de bijnaam ‘Straaljager Hannie’ omdat ze vurig voorstander was van de aankoop van de F16’s.

Van Leeuwen stapte in 1978 uit de Tweede Kamer uit onvrede over haar partijgenoot Willem Aantjes, die aanstuurde op een coalitie met de PvdA. Dat vond ze niet loyaal ten opzichte van Dries van Agt, die uiteindelijk in zee ging met de VVD.

Linkervleugel

Toch hoorde Van Leeuwen, die later wethouder werd in Zoetermeer en waarnemend burgemeester in onder andere Nootdorp, onmiskenbaar tot de linkervleugel van het CDA. Ze keerde zich in 2010 als bestuurslid tegen de samenwerking met de PVV van Geert Wilders. Van Leeuwen had principiële bezwaren. Ze stapte uit het partijbestuur, maar overwoog nooit om het CDA vaarwel te zeggen. 

In 2012 zei ze tegen Trouw: ‘Als je zoveel aan je partij te danken hebt, dan zeg je niet: jongens, ik maak er nu een eind aan. Ik heb gezegd: ik blijf, en ik ga van binnenuit reformeren.’

Daar slaagde ze niet helemaal in. Van Leeuwen vond dat het CDA te veel naar rechts opschoof onder leiding van Sybrand Buma. Ze meende ook dat het christelijke karakter van de partij onvoldoende naar voren kwam. Als partijcoryfee schrok ze er niet voor terug om haar bezwaren ook kenbaar te maken.

Buma noemde het overlijden van Van Leeuwen donderdag ‘een groot verlies voor de partij’. ‘Gedreven, kordaat en strijdbaar. Dat zijn de woorden die het leven van Hannie van Leeuwen karakteriseren, in het verzet en in de politiek.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.