‘Moslims vragen: waarom verdedig je Israël?’

Land van afkomst: Naeeda Aurangzeb

Welke rol speelt afkomst in Nederland? Dat onderzoekt de Volkskrant in een reeks interviews. Presentatrice Naeeda Aurangzeb (44): ‘De Koran is een kopie van het Oude Testament.’

Naeeda Aurangzeb Beeld Casper Kofi

Een paar weken geleden sprak de vader van Naeeda Aurangzeb zijn kleindochter toe: ze mocht geen grote mond opzetten tegen hem. ‘Hij begon te zeggen: je weet toch dat Allah – en toen onderbrak ik hem. Ik zei: wíj hebben hier een gesprek en Allah doet vandaag niet mee.’

Ze moet er iets van zeggen. Iedere keer. ‘Wanneer ik met Arabische ­Marokkaanse vrienden ben, weet ik dat het een kwestie van tijd is tot ze beginnen over Marokkaanse Berbers. Bij linkse witte mensen: na een paar wijntjes praten ze over joden. Ze denken: Naeeda is moslim, dus ze zal wel een antisemiet zijn, tegen haar kan ik het zeggen.

‘Ik kan mijn mond niet houden. Mijn voelsprieten zijn zo ontwikkeld, omdat ik zelf steeds word beoordeeld op wie ik ben: vrouw, moslim, ­migrant, westers, oosters. Hoe mijn familie in Pakistan spreekt over ­Afghaanse vluchtelingen, die daar al veertig jaar wonen. Met een Marokkaanse vriendin ging ik in Amsterdam eten in de Hummus Bistro. Na afloop stuurde ze me een bericht, dat het toch best leuk was geweest in dat joodse restaurant. In Israël logeerde ik bij een joodse vriend. Zijn moeder waste mijn kleren en vond in mijn broek een kaartje van een kleermaker uit Hebron, met Arabische letters. Ze vroeg aan die vriend: wat als het een IS-kaartje is? Ik kies ervoor dan iets te zeggen. Maar hoe doe je dat iedere keer zonder ook zelf te vinden dat je een vervelend mens bent geworden?’

Hoe doe je het in Hilversum?

‘Daar zie je hetzelfde mechanisme als bij mijn vader. In Hilversum zeggen ze: dit is onze democratie, zo doen wij het hier in dit land. Daarna is de discussie gesloten. Zoals een moslim die roept: in de Koran staat dat Allah het heeft gezegd, discussie gesloten. Wie zegt mij dat de democratie zoals wij die nu kennen het beste systeem is? Het is maar een vorm, die vrij nieuw is. Over vijfhonderd jaar kan pas worden beoordeeld of het heeft gewerkt. In Nederland bepaalt een kleine seculiere elite wat er gebeurt. Daar heb ik weleens moeite mee.

‘Ik heb niets met instituties, ik ga niet naar de moskee en ik vast wanneer ik dat wil. Maar ik heb geen zin meer in een discours waarin religies worden weggezet als achterlijk en achterhaald en voor mensen die zelf niet kunnen nadenken. Ook dat lijkt weer op hoe ik ben opgegroeid. Wij leerden dat mensen zonder religie minder waren dan gelovigen. Zonder dat iemand het uitsprak, wist ik: trouwen met een niet-moslim behoort niet tot de mogelijkheden.

‘In Hilversum denken ze dat gelovigen minder waard zijn en zich door hun God laten vertellen wat ze moeten doen. Dat alle ellende in de wereld wordt veroorzaakt door religie. Maar alle yogaklasjes zitten vol en van heel Amsterdam-Zuid ben ik de enige die de mantra’s daar kan verstaan.

‘Wat ik op redacties veel zag: mensen die de hele wereld over hadden gereisd, maar nog steeds niet uit hun eigen witte bubbel waren gekomen. Bereisd en belezen zijn, is iets anders dan begrijpen. Ze gedroegen zich ook nog betweterig, want ze waren overal geweest en hadden alles gelezen: weet je wel wat die en die daarover heeft geschreven?’

Begin dit jaar was Naeeda Aurangzeb op vakantie in Israël toen ze werd gevraagd voor De Nieuwe Maan, een tv-programma dat ze eerder presenteerde. ‘Mijn ziel hoort in Israël, ik wil daar gaan wonen. Het is de enige plek waar mijn westerse en oosterse kant allebei thuis zijn. In alle kleur en ingewikkeldheid is dat land wie ik ben. Het zit in simpele dingen. In Nederland vragen ze: waarom moeten jullie meebetalen aan het huwelijk van je nichtje in Pakistan? Het is altijd: waarom moeten jullie – en dan volgt een vraag. In Israël vraagt niemand dat. Ze begrijpen het.

‘Moslims vragen: waarom verdedig je Israël? Ik verdedig helemaal niemand. Het land is op dit moment schizofreen omdat er een bezetting gaande is. Al mijn linkse vrienden die er woonden, zijn verhuisd naar Engeland of Amerika. Ik zie het zo: juist als ergens veel slechteriken zijn, heb je ook goeieriken nodig. In Israël voel ik heel sterk dat de tijd groter is dan wij. Badguys en goodguys wisselen elkaar af, maar dat land is zoveel meer dan de tachtig jaar dat ik toevallig op deze aarde rondloop.

‘De Koran is een kopie van het Oude Testament. Ik heb niet de illusie dat er geen God bestond voordat Mohammed verscheen. Hij was een profeet die voortging op de keten van joodse aartsvaders als Abraham en Ismaël. In een iets andere vorm, met iets ­andere figuren, staan in de Koran ­dezelfde verhalen als in het Oude ­Testament.

‘Ik merk dat ik er plezier in heb mensen op het verkeerde been te zetten. Op mijn 16de ben ik een hoofddoek gaan dragen. Een hoofddoek zoals ik die in Nederland zag, die echt je hoofd bedekte. Mijn moeder draagt een Benazir-sjaal, een doorzichtige. In Pakistan droeg iedereen die, ze dachten dat ik gek was geworden. Nu, bijna dertig jaar later, bedekken mijn nichtjes in Pakistan hun hoofd. Dat is de invloed van Saudi-Arabië, hoewel mijn nichtjes niet eens weten waar dat land ligt. Als consument weet je dat niet. Waarom luistert iedereen over de hele wereld naar Amerikaanse muziek en gaan we naar ­Starbucks en McDonald’s?

‘Mijn vader was een hippie met lang haar. In Pakistan had zijn vader land voor hem achtergelaten, maar hij zag het verschil niet tussen een koe en een geit. Hij wilde naar Europa. Ik kwam hier toen ik 3 was. Mijn eerste herinnering is van een jaar later. In Rotterdam liep ik met mijn vader naar de kapper en ik zag een gebroken man. Zijn tante was overleden, de volgende dag gingen we naar Pakistan voor de begrafenis. Mijn vader zei: we zullen altijd te laat zijn voor de doden. We waren migranten, afgesneden van de familie. Dat gevoel is me mijn hele leven bijgebleven. Waar sta ik? Het antwoord verschuift steeds.’

Nederlands

‘Op reis.’

Pakistaans

‘Als de ­Taliban daar weer honderden doden veroorzaakt.’

Eten

‘Baba ­ganoush.’

Partner

‘Mijn droompartner is een Israëlische joodse soefi.’

Nederlandse joods-­christelijke cultuur

‘Wat mij ­tegenstaat, is niet dat moslims hierdoor worden buitengesloten. Ik stoor me aan de ontkenning van hoe joden in dit land altijd zijn behandeld. Waar was deze cultuur tussen 1940 en 1945?’

Naeeda ­Aurangzeb

(Pakistan, 1974) werkte onder meer voor Radio 5 en ­Radio 1, als presentator van ­Bureau Buitenland. Tot 12/5 presenteert ze iedere zaterdagmiddag op NPO2 het tv-programma De Nieuwe Maan, door de NTR omschreven als ‘een wekelijkse actuele talkshow met een scherp oog voor ontwikkelingen in de multiculturele samen­leving’. 

In gesprek

Schrijver Robert Vuijsje (Alleen maar nette ­mensen, Beste vriend) interviewt voor de Volkskrant Nederlanders over de rol die afkomst speelt in hun leven. Hij spreekt onder anderen nog met Evgeniy Levchenko (Oekraïens) en schrijver Murat Isik (Turks).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.