'Monogamie komt door overschot onvruchtbare vrouwen'

Mensen gaan vaste relaties aan vanwege een overschot aan onvruchtbare oudere vrouwen. Uit een simulatie van dertig denkbeeldige samenlevingen concludeerden onderzoekers dat mannen een partner 'claimen' om overeind te blijven in de heftige competitie om vruchtbare vrouwen.

Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

De menselijke voorkeur voor een vaste relatie is volgens de onderzoekers ontstaan door onze lange levensduur. De mens wordt zo oud dat een groot deel van de vrouwelijke bevolking uit onvruchtbare oudere vrouwen bestaat. Mannen blijven wel hun hele leven vruchtbaar en vormen daarmee een overtal op de partnermarkt. Als een man een vruchtbare vrouw aan de haak heeft geslagen, is het vanuit evolutionair oogpunt voordelig een vaste relatie aan te gaan en haar te beschermen tegen andere mannen, schrijven antropologe Kristen Hawkes van de Universiteit van Utah en haar collega's in het tijdschrift PNAS.

De onderzoekers schiepen dertig denkbeeldige prehistorische samenlevingen in de computer en simuleerden hoe de verhouding vruchtbare mannen en vrouwen zich over miljoenen jaren zou ontwikkelen. In samenlevingen waarin mensen ouder worden, bleek er een overtal aan vruchtbare mannen te ontstaan. De uiteindelijke verhoudingen komen volgens de onderzoekers overeen met de gegevens van echt bestaande jagers-verzamelaars, zoals de Paraguayaanse Ache-stam en de Tanzaniaanse Hazda.

Hulp bij opvoeding

Al jaren vragen biologen zich af waarom mensen vaste relaties aangaan en onze genetische naasten, zoals de chimpansee, niet. De bekendste verklaring is dat een vaste relatie evolutionair voordeel biedt omdat de man hulp kan bieden bij de opvoeding van het kroost. De theorie van Hawkes biedt een heel andere uitleg, die door de simulaties wordt ondersteund.

Verouderingswetenschapper David van Bodegom van de Leyden Academy houdt een slag om de arm. 'Bij zo'n computersimulatie bepaal je zelf welke gegevens je invoert, en wetenschappers hebben altijd de neiging bevestiging te zoeken voor hun theorie. Een test met echte gegevens, waarin het claimgedrag van mannen groter blijkt in samenlevingen met een hogere levensverwachting, zou mij meer overtuigen.'

Bovendien is het maar de vraag in hoeverre de resultaten van het onderzoek generaliseerbaar zijn, aldus Van Bodegom. 'Als in de onderzochte stammen mannen inderdaad hun vrouw beschermen vanwege de competitie, hoeft dat niet overal zo te zijn. Daarvoor zijn culturele verschillen wereldwijd veel te groot.' Zo is maar in een kwart van de bestaande culturen de mens monogaam. 'De band die partners met elkaar aangaan is overal anders. Het maakt waarschijnlijk heel veel uit welke samenleving je onderzoekt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.