Opinie

'Laten we de mythe van gelijkaardigheid tussen man en vrouw vaarwel zeggen'

Veel keuzes die vrouwen en mannen maken zijn terug te voeren tot de biologische verschillen tussen de sekses, schrijft docent toegepaste psychologie Henk Verhoeven. 'Mannen kunnen zich wat eendimensionaler richter op competitie, ambitie en status.'

Beeld anp

De mens is geen monogame soort. Een leek kan mannelijke en vrouwelijke kraaien en zwanen amper uit elkaar houden. Dat komt omdat dit wel monogame soorten zijn. Bij extreem polygame soorten zoals de zeeolifant is het verschil tussen de geslachten nóg veel opvallender dan bij mensen. Mannetjes wegen vier tot acht keer zoveel als het gemiddelde wijfje. Eén mannetje kan een harem bezitten van twintig tot soms meer dan vijftig wijfjes, hetgeen betekent dat negenenveertig mannetjes hun kansen om zich voort te planten in rook zien opgaan. Omdat ze dit uit alle macht willen tegengaan, bestaat het leven van de haremhouders uit een voortdurende strijd met belagers die zijn positie willen overnemen. Vandaar dat de evolutie extreme omvang en vechtvermogen heeft bevoordeeld.

Mensen bevinden zich op het continuüm tussen kraaien en zeeolifanten ergens in een middenpositie; niet monogaam maar ook weer niet extreem polygaam. Vandaar ook de duidelijke, maar niet extreme, fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen. Antropologisch onderzoek laat zien dat bij veel volkeren veelwijverij een geaccepteerd verschijnsel is en een voorrecht van de meest begaafde, succesvolle, ambitieuze, bevoorrechte en agressieve mannen.

Voortplantingsstrategieën
Daarnaast hanteren mannen en vrouwen wezenlijk van elkaar verschillende voortplantingsstrategieën. De vrouw kan gemiddeld niet meer dan één kind per jaar op de wereld zetten, de man is (theoretisch) in staat elke dag een vrouw te bezwangeren. Vrouwen richten zich op kwaliteit (en beperkte kwantiteit; daar waar vrouwen emanciperen daalt het kindertal per gezin), terwijl de genen van mannen voor kwantiteit kiezen, en vanwege de voortdurende rivaliteit met seksegenoten zich ook weinig uitstel kunnen permitteren.

 
Mensen bevinden zich op het continuüm tussen kraaien en zeeolifanten ergens in een middenpositie; niet monogaam maar ook weer niet extreem polygaam. Vandaar ook de duidelijke, maar niet extreme, fysieke verschillen tussen mannen en vrouwen
Een zeeolifant Beeld anp

Agressie is daarom vooral een mannenaangelegenheid, net zoals pornografie dat is; anonieme seks, met een vrouw met een mooi lijf, zonder poespas vooraf en verplichtingen achteraf. Vrouwelijke pornografie - als dat al bestaat - is de keukenmeidenroman, waar juist sprake is van langdurige hofmakerij en de man moet tonen dat hij al zijn tijd en middelen aan die ene vrouw wil besteden. Seks wordt hier tergend langzaam naar het einde verschoven of ontbreekt geheel.

Verder vertalen deze biologische verschillen zich naar andere keuzemogelijkheden en keuzes van mannen en vrouwen. Vrouwen zitten gevangen in een dubbele agenda: welke belangen voorop stellen? Die van zichzelf (carrière en persoonlijke ontwikkeling)? Of die welke de vrouwelijke voortplantingsstrategie voorschrijft (kinderen)? Mannen kunnen zich wat eendimensionaler richter op competitie, ambitie en status.

Genen
Voorvechters van vrouwenemancipatie hebben nogal eens de vergissing gemaakt gelijkwaardigheid met gelijkaardigheid te verwarren. Mannen en vrouwen zijn nu eenmaal anders, en ook de keuzes die ze maken verschillen van elkaar, zelfs als die soms nadelige consequenties met zich meebrengen. Verschillen tussen mannen en vrouwen komen - zoals Eva Jacobs in het Twistgesprek suggereert - echt niet voort uit het feit dat jongetjes auto's en meisjes poppen krijgen om mee te spelen; de belangrijkste verschillen zitten in onze genen verankerd, of we dat nou leuk vinden of niet.

Roos Vonk laat in haar bijdrage van 7 februari zien dat deze verschillen zeker niet absoluut zijn en sommige individuele vrouwen uittorenen boven mannen op eigenschappen waar in de populatie mannen hoger op scoren. Het maximaal haalbare is dat we mannen en vrouwen gelijke kansen geven om hun potenties en talenten te realiseren, en we via wet- en regelgeving zorgen dat de consequenties van 'verkeerde' keuzes geen al te ernstige of onomkeerbare gevolgen hebben. Dit is waar het feminisme zich hard voor zou moeten maken, en tegelijk kan ze dan de mythe van de gelijkaardigheid definitief vaarwel zeggen.

Henk Verhoeven (1963) publiceerde afgelopen zomer 'Oerganisatie. De evolutie van samenwerking, van mierenhoop tot multinational' (Maven Publishing), waarin hij verschijnselen als samenwerking, moraal, economie en technologie vanuit een evolutionair perspectief benadert. En hij is werkzaam als docent Toegepaste Psychologie aan de Fontys Hogescholen.

 
Vrouwen zitten gevangen in een dubbele agenda: welke belangen voorop stellen? Die van zichzelf (carrière en persoonlijke ontwikkeling)? Of die welke de vrouwelijke voortplantingsstrategie voorschrijft (kinderen)? Mannen kunnen zich wat eendimensionaler richter op competitie, ambitie en status.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.