Interview Noël van Bemmel

‘Laat de bekende highlights eens zitten en ga naar die andere waterval of tempel’

Reisredacteur Noël van Bemmel (51) bezoekt voor Volkskrant Magazine originele plekken die een alternatief zijn voor de gangbare vakantiebestemmingen. Hij volgt hiermee de trend van detourism: ‘Als we toerisme verspreiden is dat minder belastend, het verdeelt de toeristendollars en het is beter voor jezelf. Anders eindig je op het Rokin en ik kan me niet voorstellen dat je daar een leuke tijd hebt.’

Noël van Bemmel in Segera Retreat in Kenia Beeld Marlena Waldthausen

Iedereen is natuurlijk jaloers op jouw baan. Maar nu ga je vast vertellen hoe zwaar het is.
‘Ik heb inderdaad de leukste baan van Nederland. Als journalist reis ik heel anders dan als toerist. Als ik door een dorpje loop en ergens muziek hoor, dan kan het zomaar zijn dat ik even later een Bretonse dans leer van buschauffeur Pierre. In Kirgizië interview ik herders over hun leven. In musea sta ik nooit in een rij en krijg ik vaak een kijkje achter de schermen van een curator.’

Klinkt niet echt zwaar.
‘Je staat altijd onder druk om met een goed verhaal terug te komen. Ik heb een strak schema en maak me de hele dag zorgen: heb ik wel de juiste plekken gekozen, heb ik wel genoeg bewoners gesproken, halen we het vliegtuig nog, zouden we wel goed weer krijgen?

‘Soms moeten we terug voor een betere foto of voor een extra interview. Vaak staan we om 5 uur op voor mooi ochtendlicht en hebben we afspraken tot laat in de avond. Op de laatste dag hebben we meestal de productie wel rond en dan wil ik echt graag naar huis.’

Wat maakt een goed reisverhaal?
‘Dat het echt een verhaal is, met een aanleiding en een invalshoek. Reisjournalistiek is een onderschat genre. Je moet veel uitzoeken, organiseren en een berg informatie presenteren op zo’n manier dat ook een lezer die niet morgen naar die bestemming vertrekt, het interessant vindt. Dan hebben we het dus niet over een lijstje met 11 leuke dingen om te doen op Java, dat kan een verkeersbureau ook maken.

Reisredacteur Noël van Bemmel Beeld Simon Lenskens

‘Een goed verhaal moet een realistisch beeld geven. Veel bloggers bewijzen hun volgers geen dienst. Zo’n Instagram-foto van een meisje in de ochtendmist op een vulkaantop of naast een roze meer is vaak nep. Het lijkt of ze een bijzonder spiritueel moment beleven. Maar wat je niet ziet, zijn die andere duizend bezoekers, die voor de foto even opzij zijn gestapt.

‘Sommige bloggers verdienen duizenden euro’s voor het aanprijzen van een bestemming. Daarom is een onafhankelijke reisredactie zo belangrijk. De Volkskrant wordt niet geleid door commercie.’

Jouw reizen worden soms gesponsord, toch?
‘Dat klopt. Mijn budget is niet genoeg om alle tickets en hotels te betalen. Maar ik bedenk altijd eerst een verhaal waarmee ik de lezer een plezier denk te doen. Daarna ga ik op zoek naar andermans budget. Daar ben ik dan heel eerlijk over: ‘Dit is mijn plan, kunnen jullie twee tickets sponsoren?’ In ruil daarvoor krijgen sponsors een vermelding in het informatiekader.’

Wat als de reis tegenvalt, moet je dan toch een verhaal maken?
‘Dat is wel de bedoeling en met fantasieloze persreizen komt dat wel eens voor. Hoewel je altijd later nog iets kunt researchen, of ’s avonds je eigen programma kunt maken en mensen spreken die er wonen. Maar eigenlijk had ik dan niet mee moeten gaan.’

De Volkskrant besteedt veel aandacht aan de gevolgen van massatoerisme. Is het dan niet gek om wekelijks een reisreportage te publiceren?
‘Het is niet realistisch om lezers op te dragen thuis te blijven. Reizen is een basisbehoefte van de mens. Het beste dat wij als journalist kunnen doen, is een slimmere manier van reizen aanbevelen. Als we toerismestromen verspreiden, is dat minder belastend voor bewoners, leidt het tot een eerlijkere verdeling van inkomsten en levert het een betere reiservaring op.

‘Detourism, noemen deskundigen deze trend. De Volkskrant gaat daar komende tijd flink de nadruk op leggen. Geen ingewikkelde en kostbare reizen, maar slimme alternatieven die toch makkelijk bereikbaar zijn. Bijvoorbeeld Georgië als alternatief voor de Alpen, of de Japanse kustplaats Kanazawa als alternatief voor Kyoto. We laten met grafieken ook het aantal toeristen per bestemming zien.

‘Spreiding van toeristen is overigens niet beter voor het milieu, soms zelfs slechter. Grote buitenlandse resorts zijn vaak groener dan dat authentieke bamboehutje op het strand. Ik adviseer: pak de trein als dat kan of blijf na een lange vlucht langer hangen op die locatie, zodat de milieubelasting per dag zakt.’

Maar zijn de minder drukke plekken niet gewoon de B-locaties?
‘Dat hoor ik vaak: je wilt de bekende highlights toch zien? Maar als je schouder aan schouder langs koelkastmagneetverkopers loopt richting een tempel, dan pakt het saldo van deze reiservaring negatief uit. Huur liever een fiets bij het Cambodjaanse Angkor Wat en ga op zoek naar andere overwoekerde tempels in de buurt. Dat levert een veel leukere dag op.

‘Of laat de Victoria Falls in Zimbabwe zitten en ga naar de verlaten Eastern Highlands waar ze ook een hele hoge waterval hebben. Ga in Turks Antalya niet naar het strand, maar draai je om en wandel de bergen in.

‘Wat ook helpt: doe net iets meer moeite dan andere toeristen. Huur een bootje of een kayak en je bereikt verlaten stranden, met sneeuwschoenen wandel je vaak als enige door een winterwonderland, neem een slaapzak mee en blijf een keer achter als de meute weer richting parkeerplaats loopt.’

Maar ik ga maar een paar keer per jaar op vakantie, dan wil ik geen risico’s nemen.
‘Dat is juist een reden om je goed voor te bereiden en verhalen te lezen. We hebben onlangs het project Lezen op Locatie gelanceerd, met auteur Jet Steinz. Die selecteerde de beste boeken uit de wereldliteratuur, handig gerangschikt per locatie. We hopen dat onze lezers beter voorbereid op reis gaan. Dat levert meer voorpret op en een betere reiservaring.

‘Sommige mensen koesteren het romantische idee dat een reiziger zich het beste door toeval kan laten leiden. Daar ben ik het helemaal niet mee eens. Je moet een goed plan hebben, waar je altijd nog van kan afwijken als zich iets beters aandient. Als je je niet voorbereidt, eindig je op het Rokin en bij Madame Tussauds.

‘Als ik toeristen in Amsterdam op een kaart zie kijken, vraag ik vaak of ik kan helpen. Dan schrikken ze zich een hoedje. Geen idee of ze mijn advies opvolgen om naar de Waterkant te gaan, een terras onder een parkeergarage, in plaats van naar het Hard Rock Café. Maar ik kan me niet voorstellen dat je een leuke tijd hebt als je blijft rondhangen op het Rokin.’

Noël van Bemmel staat boven op de camper langs de Carretera Austral in Chili. Beeld Hilde Harshagen

In je verhalen speel je vaak zelf een rol. Waarom is dat?
‘Hiervoor was ik correspondent in Afghanistan en daar vond ik dat de soldaten en dorpelingen het enige onderwerp waren. Ik ben klassiek getraind; journalisten houden zichzelf buiten het verhaal. Maar daar kom ik nu wat van terug, een persoonlijk verhaal leest soms prettiger.

‘Je kunt bijvoorbeeld makkelijker een spanningsboog aanbrengen. Zo zocht ik deze zomer met wetenschappers en toeristen naar sneeuwluipaarden in de bergen van Kirgizië, met een waterdichte slaapzak in de sneeuw op vierduizend meter hoogte. Zal dat lukken of niet?’

En, is het gelukt?
‘Dat staat binnenkort in Volkskrant Magazine.’

Waar gaat de volgende reis heen?
‘Ik ga kijken wat Rwanda nog meer te bieden heeft dan berggorilla’s. Verder werken we hard aan de bouw van een reiswebsite waar lezers per bestemming kunnen opzoeken wat we daar de afgelopen jaren over geschreven hebben.

‘Als je nu op de website van de Volkskrant Parijs intikt, vind je verhalen over politiek en terrorisme, maar niet dat geweldige stuk van Nell Westerlaken over de beste eettenten voor een snelle hap. We hebben een schat aan informatie die we beter vindbaar willen maken. Zo’n service wil ik al heel lang bieden.’


In Volkskrant Magazine vindt u elke week een alternatieve reisbestemming. Zoals Georgië, een slim alternatief voor de Alpen. Noël van Bemmel kampeerde er en ging er paardrijden. Lees ook zijn essay over slimmer reizen: ‘Hoe exotischer de bestemming en hoe intenser de ervaring, hoe euforischer onze stemming.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.