'Kies ik gezond?' Deze app vertelt een ander verhaal

Het systeem zou supermarkten ertoe kunnen bewegen hun producten gezonder te maken

De goede voornemens zijn nog kraakvers, dus de komst van een nieuwe app voor gezondere keuzes in de supermarkt lijkt perfect getimed. Even de barcode scannen op je smartphone en je ziet meteen of het product past in de Schijf van Vijf. De applicatie, die dinsdag werd gelanceerd, zou zelfs 'een revolutie in de supermarkt' teweeg kunnen brengen, volgens het Voedingscentrum.

Het Voedingscentrum lanceert de gratis Kies ik gezond?-app. Hiermee scan, zoek en vergelijk je producten. Beeld Simon Lenskens

We zitten juist aan het ontbijt als we het nieuws horen op de radio. Aan een redelijk gezond ontbijt, dachten we. De nieuwe 'Kies-ik-gezond-app' vertelt een ander verhaal. We scannen het etiket van de fles vers sinaasappelsap zonder toegevoegde suiker op de ontbijttafel: te veel suiker. De pindakaas: te veel zout, te veel suiker. De kaas: te veel verzadigd vet. De muesli zonder toegevoegde suiker: nog steeds te veel suiker. De melbatoastjes die toevallig in het broodmandje liggen: te weinig vezels, te veel zout en te veel verzadigd vet. De app geeft desgevraagd wel alternatieven. Water in plaats van sap, crackers, knäckebröd of meergranenwafels in plaats van toastjes, ander merken pindakaas en muesli.

Dan verplaatsen we ons niet-representatieve onderzoek van de ontbijttafel naar de supermarkt waar we zo 'bewust' mogelijk een aantal ingrediënten bij elkaar zoeken voor chili sin carne. Bij het eerste product in een grote Albert Heijn-vestiging hebben we pech: 'vegetarisch' gehakt van het merk Garden Gourmet blijkt niet in de app te staan. Hetzelfde product van De Vegetarische Slager zou 'te veel' zout bevatten. De app beveelt twee merken aan die hier niet te koop zijn.

'Bewuste' keuze

Bij de bruine bonen grijpen we opnieuw mis. Aan die van Hak - 'uit Zeeland' - is per ons bonen 1,6 gram suiker toegevoegd: 'Helaas geen Schijf van Vijf', oordeelt de app. Onder de aanbevolen alternatieven staat het AH-huismerk - 'Hollandse' bonen. Maar als we voor de zekerheid ook dit etiket even scannen blijkt de 1 gram suiker in de AH-bonen nog steeds te veel. Verwarrend.

Op de afdeling geraspte kaas heeft het aanvankelijk gekozen 45+product te veel verzadigd vet en mogen we door met een 30+ kaas-variant. 'Bewust' kiezen we zure room in plaats de veel vettere crème fraîche, maar ook de eerste bevat te veel verzadigd vet en suiker volgens de app, al is geen suiker toegevoegd. Alternatief: halfvolle yoghurt of dito kwark. Alleen bij de bliktomaten krijgen we meteen groen licht.

Karig avondmaal

Het dreigt al met al een karig avondmaal te worden: de producten in een nabijgelegen Ekoplaza blijken niet opgenomen in de Kies-ik-gezond-app. Voor wie ruim de tijd heeft om boodschappen te doen, is het handiger thuis de mogelijkheid 'producten zoeken en vergelijken' te kiezen op de applicatie en aan de hand daarvan een winkelroute te bepalen. De app geeft een lijstje met alle varianten van één en hetzelfde product in volgorde van 'gezondheid'. Naar de Jumbo voor vegetarisch gehakt.

Naar de biowinkel voor bonen. In de loop van het jaar worden meer supermarkten toegevoegd, zegt Wieke van der Vossen van het Voedingscentrum. 'We zijn begonnen met de producten uit de grote bekende supermarkten.'

Het Voedingscentrum lanceert de gratis Kies ik gezond?-app. Hiermee scan, zoek en vergelijk je producten. Beeld Simon Lenskens

Gezonder alternatief

Maar hoeveel kwaad kan een glaasje jus d'orange bij het ontbijt? De app vertelt dat we beter hele vruchten kunnen eten dan sap, omdat we dan meer vezels binnenkrijgen. Prima, maar moet bij zo'n aanbeveling niet het hele voedingspatroon worden meegewogen? 'De applicatie is primair bedoeld om te kijken of er voor dat ene product een gezonder alternatief is', zegt Van der Vossen. 'De app zet bijvoorbeeld alle soorten tomatensoep op een rij. Je kunt dan kiezen voor een versie met het minste zout als dat voor jou een goede keuze is.' Het systeem zou supermarkten ertoe kunnen bewegen hun producten gezonder te maken, hoopt ze.

'De app kán handig zijn voor mensen die op hun gezondheid willen letten', zegt Babs van der Staak van de Consumentenbond, 'vooral omdat alternatieve producten worden aangedragen.' Toch ziet de bond niet het ei van Columbus in de applicatie. 'Het zou beter zijn als de consument in de supermarkt in één oogopslag kan zien hoeveel zout, suiker en verzadigd vet er in dat ene product zit.'

Ze geeft het verkeerslichtensysteem van Engeland als voorbeeld: een groen, oranje of rode aanduiding op het etiket. Zo kun je bijvoorbeeld uit alle soorten muesli meteen het merk kiezen met het minste suiker als je dat wilt.'

Bij wet verplicht

Wieke van der Vossen van het Voedingscentrum: 'Zo'n systeem werkt alleen als alle producenten meewerken: zij moeten namelijk de etiketten aanpassen.' En dat gebeurt alleen als zo'n aanduiding bij wet verplicht wordt gesteld.

Hoe gezond eet u eigenlijk?

Bekijk voor meer dan duizend supermarktproducten hoeveel suiker, keukenzout en verzadigd vet ze bevatten. En ontdek dat een lekker kroketje met mosterd nog lang zo slecht niet is.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.