Will Koopman: ‘Na zijn overlijden, bleef ik denken: Lex komt zo. Maar dat is voorbij. Lex komt niet meer.’

Interview Will Koopman

‘Ik heb een hartstikke leuk leven, maar ik vind er eigenlijk niks meer aan’

Will Koopman: ‘Na zijn overlijden, bleef ik denken: Lex komt zo. Maar dat is voorbij. Lex komt niet meer.’ Beeld Manon van der Zwaal

Direct na het overlijden van haar man moest Gooische Vrouwen-regisseur Will Koopman aan de bak met de romantische komedie All you need is love, over de liefde en - jawel - dood.

Terwijl Will Koopman (62) de ene na de andere film regisseerde, kluste haar man, cameraman en scenarist Lex Wertwijn, jarenlang aan hun tweede huis in Frankrijk. De badkamers maakte hij extra groot, mochten ze ooit aan een looprek moeten. Hun droom was er hun oude dag te slijten. Samen wijntjes drinken aan het door Lex gebouwde zwembad.

Maar hun Franse huis ligt er momenteel verlaten bij. Aan de muur van hun appartement in Amsterdam hangt een zwart-witfoto van hun beider rechterhanden, met de vingers in elkaar gevlochten. De foto is vorig jaar genomen, in de nacht voor hij stierf aan kanker.

Jullie liefde begon bij Joep Meloen.

‘Bij de opnamen van de film Ik ben Joep Meloen in 1981 zei de regie-assistent tegen mij: ‘Je ziet toch dat die belichter aldoor naar je kijkt?’ Na de wrap party, bij het einde van de opnamen, bracht Lex me naar huis en zei: ‘Ik moet je wat zeggen...’ ‘- Toch niet dat je verliefd op me bent hè, want daar heb ik geen trek in’, reageerde ik, en ik stapte uit de auto. Een week later was er een eindexamenfeest van de filmacademie en hij droeg zo’n T-shirtje met Baretta-mouwtjes. Ik zag zijn enorme spierballen van het lampen tillen. Ik val altijd een beetje op ordinaire types; Waldemar Torenstra heeft in de film All you need is love een matje en dan vind ik hem gelijk om op te vreten. Dus ineens had ik spijt. Ik stapte op hem af en zei: ‘Ga nou maar mee naar huis.’ ‘Ja da-haag’, zei hij. ‘Jawel’, zei ik stellig, ‘het komt allemaal goed.’ En het kwam ook goed.’

Regisseur Will Koopman groeide na de filmacademie uit tot de vrouw achter successeries en -films als Vrouwenvleugel, Divorce, Familie Kruys, Terug naar de kust, en tv-serie Gooische Vrouwen. Bij de laatste werkte ze samen met Linda de Mol. De film Gooische Vrouwen 2 werd met meer dan 2 miljoen bioscoopbezoekers Nederlands best bezochte film aller tijden. Daarnaast is Koopman creative director bij Talpa Fictie, het onderdeel van John de Mols Talpa dat drama, comedy, soaps en speelfilms produceert.

Afgelopen donderdag ging de door haar geregisseerde film All you need is love in première, geschreven door Paula van der Oest. Het verhaal speelt zich af aan de vooravond van de Kerstspecial van het gelijknamige televisieprogramma, met rollen voor Bracha van Doesburgh, Frank Lammers, Waldemar Torenstra en Fedja van Huêt, de Robert ten Brink-achtige presentator wiens grote liefde overlijdt, waarna hij de draad weer moet zien op te pakken.

‘Tien jaar lang heb ik niet gezegd dat mijn vader vuilnisman was.’ Beeld Manon van der Zwaal

Je hebt het aan actrice Tjitske Reidinga te danken dat je romantische komedies bent gaan regisseren, begreep ik.

‘Ik had al zes jaar Baantjer geregisseerd, maar moorden is heel iets anders dan de lach. Ik wist bij De Cock dat je een dooie lekker close moet filmen, maar hoe breng je humor in beeld? Dus toen ze me vroegen voor Gooische Vrouwen zei ik: ‘maar dat kan ik helemaal niet.’ ‘Waarom probeer je het niet gewoon een paar afleveringen?’, opperde Tjitske toen. Uiteindelijk heb ik ze alle 42 gedaan.’

En, gelden er andere wetten?

‘Bij moord zit je zo in het hoofd van de dader dat je geregeld close moet draaien, maar in Gooische Vrouwen zit geen enkele close-up. Want bij humor doet het hele lichaam mee en als je dan close draait, mis je de lach. Door veel naar series te kijken, ben ik daar achtergekomen.’

Hoe was het om zo kort na Lex’ overlijden een romantische film te maken?

‘Het heeft me bijna genekt en het is uiteindelijk mijn redding geweest. Ik dacht dat ik het niet aankon, maar toen ik het scenario las, merkte ik dat ik er vrolijk van werd. Het was fijn om met de liefde bezig te zijn, te merken dat ik weer de slappe lach kon hebben en dat je ondanks dat ongelooflijk grote verdriet, momenten hebt waarop je het héél even kwijt bent.’

Wat maakte Lex jouw grote liefde?

‘Hij was straight. Naast lichtman was hij cameraman, en op de set kon hij enorm tekeergaan tegen de crew. ‘Lex, ssst’, suste ik dan. Maar het bleek altijd te kloppen wat hij zei over de film. Later werd hij milder, en ik meer zoals hij. Hup, met een gestrekt been erin. Ik heb van hem geleerd dat je daar het verst mee komt. We konden ook ongelooflijk lachen met elkaar. En samenwerken, al was dat niet altijd makkelijk. Hij had bijvoorbeeld het scenario geschreven van Terug naar de kust, met Linda de Mol in de hoofdrol, en die film regisseerde ik. Maar als ik ’s avonds na het draaien thuiskwam en hij vroeg hoe het was gegaan, was dat het laatste wat ik erbij kon hebben. Ik had de hele dag al mensen om me heen die van alles vonden. ‘Weet je wat’, zei hij toen, ‘ik ga in Frankrijk zitten. Daar kan ik prima aan mijn scenario’s werken en tegelijk aan ons huis klussen.’ Hij begreep dat ik in zo’n draaiperiode ruimte nodig had, alleen wilde zijn. Ik denk dat dat het waardevolste is dat je in een relatie kunt hebben, dat je elkaar vrij kunt laten.’

Je vriendin Marja, die je sinds je 13de kent, vertelde dat Lex en jij haar Gooische Vrouwen 2 lieten zien en dat jullie beiden even gespannen waren of ze wel op de juiste momenten lachte.

‘Lex was begaan met mijn werk, hij was mijn klankbord. We facetimeden vier keer per dag. Daarin mis ik hem nu heel erg. Ook omdat ik nogal een dramaqueen kan zijn à la: ik ga weg, ik neem ontslag, ik doe het niet meer! Lex kalmeerde me dan.’

Toch zijn jullie in de 36 jaar dat jullie samen waren, ook een tijdje uit elkaar geweest.

‘Een relatie gaat op en neer, en je wordt allemaal wel eens verliefd op een ander. Lex werd dat ook. Later heb ik gezegd dat ik hem er eigenlijk dankbaar voor was. Want sindsdien weet ik dat ik het ook alleen kan. Dat sterkt mij nu. Ik mis hem elke dag, maar dankzij die eerdere ervaring kan ik het best goed aan. Dat neemt niet weg dat het verschrikkelijk is. Echt verschrikkelijk. Ik vind er eigenlijk niks meer aan. Al mag ik dat niet zeggen, want ik heb een hartstikke leuk leven, maar het is gewoon niet leuk. Ik had het heel anders bedacht. Ik had bedacht dat wij...’ Ze begint te huilen. ‘Sorry…’

Na een tijdje vervolgt ze: ‘Mijn toekomst is totaal veranderd. Daar moet ik over nadenken. Ik had gedacht dat we samen in Frankrijk, uitkijkend over de heuvels, tegen elkaar zouden zeggen: ‘Goh, wat was het ongelooflijk mooi, wat hebben we veel meegemaakt.’

Beeld Manon van der Zwaal

Omdat Lex veel in Frankrijk zat, was je gewend niet elke avond samen op de bank te zitten. Helpt dat een beetje?

‘Jazeker, ook alleen slapen was ik al gewend. Om de drie weken kwam Lex even naar huis of ging ik naar hem. Ook al wist ik daardoor wat het is om alleen te zijn, toch dacht ik kort na zijn overlijden steeds: Lex komt zo. Maar goed. Dat is voorbij. Hij komt niet meer.’

Wanneer wist je dat hij ziek was?

‘In 2016 kwam ik in Frankrijk aan en schrok ik hoe mager hij was geworden. Lex was diabeet en had net een buitenkeuken getimmerd. ‘Ik wilde het klaar hebben voordat jij kwam, dus heb ik niet goed gegeten en niet goed gespoten’, zei hij. Oké, dat kan, dacht ik. Tot onze zoon Zip langskwam en zei: ‘Ik zie een gekke waas over zijn ogen, er is iets Will.’ Lex ging pas naar de dokter na ons feest: we waren in oktober allebei 60 jaar geworden en vierden tegelijkertijd dat we 36 jaar bij elkaar waren. Daarna hoorde hij dat hij uitgezaaide nierkanker had. Toen was het over en uit.

‘Ik zie nog steeds voor me dat ik op 8 november thuiskwam en Lex zei: ‘Ik heb slecht nieuws...’ Een afschuwelijke avond. Toen besefte ik ook dat ik nooit meer terug kon naar 7 november, toen de kanker er niet was.’

Hoe was Lex zelf eronder?

‘Groots, en genereus. ‘Ik vind het zo verschrikkelijk voor jou en Zip,’ zei hij.Voor hemzelf was het goed. ‘Ik heb een moordleven gehad’, zei hij, ‘het enige wat ik wil, is dat ik waardig kan gaan.’ Ook daar was hij straight in. Toen hij hoorde dat de kanker ook in zijn lever en hersenen zat, zei hij meteen: ‘dan is het klaar.’

En hoe was het voor jou?

‘De nacht voor hij stierf, ben ik bij hem in bed gaan liggen. ‘Mag ik met je mee?’, vroeg ik. ‘Ben je gek geworden, dat kán niet Will’, zei hij. ‘Maar het lijkt me fijn om met je mee te gaan...’ Huilend: ‘want ik vind er niks meer aan hier.’ Maar hij zei: ‘Jij moet nog zo veel doen hier, dus jij gaat helemaal niet mee.’

Wat moest jij hier nog doen?

‘Ik denk mooie films maken. Het is ook niet dat ik het serieus overwoog. Dat zou ik alleen al nooit willen vanwege Zip, hij is voor mij het belangrijkst. En mijn familie, en mijn vrienden.’

Zip vertelde me dat hij voor jou wil zorgen, dat hij nu de man in huis hij.

‘Dat is lief van hem, we zijn natuurlijk heel close. Hij voelt zich als regisseur ook betrokken bij mijn werk. Hij heeft zo’n arendsoog. Vanaf jongs af aan bekeek hij al rushes met zijn vader. Elk verkeerd geluidje of zoompje merkt hij op. All you need is love wilde ik niet de bioscoop in hebben voordat Zip hem had gecheckt.’

Vier weken oud stond Zip al in zijn maxicosi op de set.

‘We waren zo’n sterke drie-eenheid.’

Waar komt die drive vandaan dat jij zo snel na zijn geboorte alweer aan het werk wilde?

‘Ik denk dat ik ongelooflijk ambitieus ben. Ik kom uit een eenvoudig milieu. Mijn vader was vuilnisman, mijn moeder was thuis. Ze hadden de oorlog meegemaakt en vonden dat wij moesten gaan studeren. Die kans hadden zij niet gehad. Ik denk dat het zaadje daar is geplant. Ik weet nog goed dat we op de lagere school het beroep van onze vaders moesten vertellen. Toen ik zei dat mijn vader vuilnisman was, werd ik uitgelachen. Daarna heb ik tien jaar lang nooit meer zijn beroep genoemd. Nu schaam ik me er niet meer voor en vind ik die schaamte onterecht, maar het heeft mijn drive gevoed, denk ik. Ik vind het ook leuk om te werken; ik kan niet koken of bakken, dat heeft er nooit ingezeten. Zeker toen ik Gooische Vrouwen ging maken en Linda de Mol tegenkwam, die ook heel ambitieus is, werd mijn ambitie verder aangewakkerd: oh, het kan nóg beter.’

Botox? Beeld Manon van der Zwaal

Van Linda is bekend dat ze cosmetische ingrepen heeft laten doen. Neig jij daardoor ook naar het botoxspuitje?

‘Ik ben altijd bloednieuwsgierig naar de crèmes van Linda, maar als je er niet mee in de zon mag of ervan gaat vervellen, is mijn geduld al op. Ik laat wel mijn ogen doen. Mijn rechteroog is een beetje gaan hangen door al dat huilen.’

Je kunt ook denken: wat is er mis mee als je ziet dat ik veel verdriet heb gehad om mijn overleden man?

‘Ja, dat kan ook. Maar ik ga het toch doen, al vind ik het supereng.’

Als Zip zegt: ‘Doe drie projecten in plaats van tien’, doe je een stap terug, maar je bent ook pissig dat hij dat zegt.

‘Heeft hij verteld over Londen? Daar zei hij ineens: ‘Jij gaat die laatste drie afleveringen van de serie die je nu draait NIET doen. Je voelt je niet goed, je bent kortaf, snibbig, dus je moet rust inbouwen. Bovendien moet je tijd nemen om te rouwen.’ Toen moest ik huilen. Ik dacht: wie bemoeit zich in godsvredesnaam met mijn leven, zeg? Een dag later besefte ik dat hij hartstikke gelijk had.’

Waarom pak jij elke keer meer projecten aan dan gezond voor je is?

‘De dood zit mij op de hielen. Ik wil zo veel mogelijk gedaan hebben voor ik de pijp uitga. Ik heb zó veel ideeën en ik ben als de dood dat ik het net niet haal.’

Wat zou het uitmaken als er een Gooische Vrouwen minder wordt gemaakt?

‘Voor de mensheid maakt het niks uit, maar voor mij wel. Wat betreft alles uit mezelf halen, heb ik mijn taks nog niet bereikt.’

Hoe lang na Lex’ overlijden ging je weer werken?

‘Twee weken erna. Keihard werken heeft me door dat eerste jaar getrokken. Met Zip, mijn schoonfamilie en mijn vrienden.’

‘Ik heb nog een therapeut bezocht. Die zei: ‘Je hebt een burn-out.’ ‘Ja,’ zei ik, ‘al tien jaar, maar ik ga niet stoppen.’ Beeld Manon van der Zwaal

Tjitske zei: ‘Als het erg koud is, gaan pinguïns om elkaar heen staan. Dat gebeurde ook toen Lex overleed.’ Je dierbaren stonden als pinguïns om je heen.

‘En nog is dat zo.’

Hoe zie jij de toekomst?

‘Ik denk dat ik nog een paar jaar blijf werken en dan toch naar Frankrijk ga. Omdat Lex daar het huis heeft gebouwd, is hij daar veel meer dan hier. Daarom wil ik daar meer zijn. Lex is gecremeerd. We hebben een boom geplant waar hij onder wil liggen. Maar hij staat nog steeds naast mijn bed.’ Geëmotioneerd: ‘Het lukt me nog niet hem in Frankrijk onder die boom te leggen.’

Je wilt hem nog even bij je houden.

‘Via Tjitske kwam ik bij een vrouw die craniosacraaltherapie deed, een holistische behandelmethode waarbij je wordt gemasseerd en ondertussen over je leven praat. Ik vertelde haar dat ik Lex’ as wilde scheiden, zodat ik wat naar Frankrijk kon nemen en ook wat in Amsterdam kon houden. Maar dat mocht niet, je mag de geest niet scheiden ofzo. Dus heb heb ik het maar niet gedaan. Want zij had ook een wonderlijke theorie die mij toch even heeft geholpen: ‘Lex is negen maanden ziek geweest voordat hij is overleden. Hij heeft er negen maanden over gedaan om geboren te worden. Hij was 18 juli jarig: 1 plus 8 is 9, en 18 gedeeld door 2 is 9. Op 3 juli hoorden wij dat de pillen niet meer werkten. Op 3 augustus hadden wij een vreselijke rit naar Nederland, nadat hij heel ziek was geworden in Frankrijk. Op 3 september is hij overleden. 3 keer 3 is 9. In de negende maand van het jaar stierf hij. Dus het was klaar’, zei zij. ‘Het is rond.’ Wat je ook van die theorie vindt, het was zo’n troost voor me. Het was klaar. Dat vond ik fijn. Want soms weet je niet waarom dingen gebeuren en word je zo verdrietig. En kwaad. Vooral op jezelf. Waarom heb ik potverdómme niet meteen gezegd dat hij bloed moest laten prikken? Je neemt jezelf kwalijk dat je dingen hebt gevoeld, maar niet uitgesproken. Door die theorie werd ik rustiger.

‘Ik heb nog een therapeut bezocht. Die zei: ‘Je hebt een burn-out.’ ‘Ja,’ zei ik, ‘al tien jaar, maar ik ga niet stoppen.’

Was het ooit gelukt te zeggen: nu ga ik met Lex aan het zwembad zitten, want ik heb alles uit mezelf gehaald? Of was dat punt steeds opgeschoven?

‘Dat zei Zip ook. ‘Je hebt altijd alles gelaten voor je werk. Je wilde verre reizen maken, maar je ging nooit, het werk ging altijd voor.’ Toen Lex en ik 36 jaar samen waren, wilden we eindelijk naar Amerika. Iedereen had op het feest een donatie gedaan. Maar ja, dat ging dus niet meer. Het eerste dat Lex zei, nadat hij had gehoord dat hij kanker had was: ‘Moeten we nou al dat geld aan iedereen teruggeven?’ Daar moest ik vreselijk om lachen. Lex verloor nooit zijn humor. Daardoor heeft hij het voor mij makkelijker gemaakt. En voor Zip. Die twee hadden een waanzinnige band. Misschien dat Zip daardoor zijn vaders rol wil overnemen. Maar het wordt tijd dat hij ook aan zichzelf gaat denken en niet alleen aan mij. Het komt wel goed met mij.’

CV Will Koopman

12 oktober, 1956
geboren in Amsterdam

1976-1980
Filmacademie

1981
Scriptgirl bij o.m. Ik ben Joep Meloen, Moord in extase en Te gek om los te lopen.

1992-1995
Regie Bureau Kruislaan

1995 
Regie Vrouwenvleugel

1996-2009
Regie van tv-series, o.m.: Unit 13, Baantjer, Grijpstra & De Gier, Gooische Vrouwen

2009
Debuut filmregie Terug naar de Kust

2011-2018
Regie diverse series o.m. Hart tegen Hard, Iedereen is gek op Jack, Villa Morero, Komt een man bij de dokter, Divorce, Danni Lowinski, Love Hurts, Ik ook van jou, Doris, Familie Kruys, Oogappels. En films als: Gooische Vrouwen 1 en 2, De Verbouwing, Assepoester: Een modern sprookje.

All you need is love is donderdag in roulatie gegaan.

Natalie Huigsloot vindt zichzelf niet heel kritisch, liever port ze een beetje rond om diegene echt te leren kennen. Het resultaat: haar interviews maken vrijwel zonder uitzondering veel los. En toch is ze er nog altijd bloednerveus voor. ‘Ik ben een onzeker type. Als ze me zouden bellen en zeggen: ‘dit was het slechtste interview ooit, wil je nooit meer in het Volkskrantgebouw komen’, dan zou ik dat heel makkelijk aannemen.’ Luister hier de podcast met Natalie Huigsloot.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.