'Ik ben heus niet alleen maar dartel'

Interview actrice Katja Herbers

Actrice Katja Herbers (34) schitterde het afgelopen jaar al in de serie 'The Americans' en ze bemachtigde een hoofdrol in de prestigieuze tv-serie Manhattan. 'Hollywood an sich interesseert me niet zo.'

Beeld foto Aisha Zeijpveld, Fotografieassistenten: Peggy Kuiper en Naomi Rothengatter, Stylisten: Babette Tielrooij en Carlos Saidel (House of Orange).

'Het afgelopen jaar heb ik vijf maanden in de woestijn van Santa Fe gewoond. In een grotwoning, zo'n Flintstones-huisje. Vijf maanden waarin ik bovendien zo weinig gespeeld heb, dat ik soms knettergek werd. Ik kon tussendoor ook niet even naar huis. Uit verveling ging ik soms maar in mijn eentje in mijn auto toneel zitten spelen. En hard meezingen met allerlei liedjes. Als ik vrij was, zat ik in mijn grot boeken te lezen, brieven te schrijven en een beetje na te denken. Af en toe ging ik bijna dood van heimwee, maar aan de andere kant wist ik ook dat dit geweldig was om mee te maken.'

Actrice Katja Herbers (34) bevond zich van mei tot oktober van dit jaar op de set van de Amerikaanse televisieserie Manhattan, die werd opgenomen in de woestijn van New Mexico. Na een lange reeks audities kreeg zij een van de hoofdrollen in deze prestigieuze tv-serie, die vijf seizoenen moet gaan beslaan. Manhattan gaat over een groep wetenschappers die vanaf 1943 tot aan de Koude Oorlog bezig is met het ontwikkelen en produceren van de atoombom. Herbers speelt een jonge natuurkundige die kiest voor een carrière en niet voor een gezinsleven met man en kinderen.

Word je daar als Nederlandse actrice in een Amerikaanse kwaliteitsserie met alle luxe omgeven?

Herbers: 'Nee helemaal niet. Ik heb alles zelf moeten regelen. Die grotwoning, en ik heb vijf maanden mijn eigen auto gehuurd om naar de set te rijden; als ik in Nederland een draaidag voor Divorce heb, word ik gehaald en gebracht. En heet dat het daar was! Bloedheet en kurkdroog. Je moet de hele dag door druppeltjes olie in je neus doen anders valt je neusschot eruit. En als je je niet insmeert na het douchen, word je een soort krokodil. Het is echt de woestijn daar. Dus niks ha, heerlijk, Hollywood!'

Hoewel Manhattan zeer goede kritieken kreeg, kijkt er vooralsnog geen hond naar, zegt ze zelf. Maar ze verwacht dat het aantrekt als de serie op dvd verschijnt, of via internet wordt gestreamd. Zoals ook gebeurde met Breaking Bad. Een tweede seizoen komt er sowieso, daarna zijn er nog vier gepland; Herbers heeft voor de komende vijf jaar getekend.

Dat Katja Herbers in 2013 ineens naar Amerika ging, was voor velen een verrassing. Weinigen wisten dat ze dergelijke ambities had. Werk genoeg in Nederland, tenslotte. Ze speelde toneel bij grote regisseurs als Johan Simons, Alex van Warmerdam en Theu Boermans, was te zien in een aantal succesvolle films en werd bij het grote publiek bekend door haar rol in de dramaserie Divorce.

Beeld foto Aisha Zeijpveld

'Op een gegeven moment dacht ik: oké, ik ben nu over de 30, dus laat ik het maar eens proberen, en niet wachten tot ik 45 ben. Óf ik ga plat op mijn bek en zet het hele idee uit mijn hoofd óf het lukt. Als actrice kan ik vrij makkelijk voor een Amerikaanse doorgaan, dus dat maakt het al interessanter dan wanneer je alleen maar een Russische spionne kan spelen.

'De baas van Manhattan is ook de man die de serie The West Wing heeft gemaakt, nou, betere televisie kun je niet maken. Ik ben blij dat het niet een of andere ruk-serie is geworden. Hollywood an sich interesseert me niet zo, maar dat tv-drama daar is zo goed, daar zitten minstens twaalf schrijvers per aflevering op.

'Makkelijk ging het overigens allemaal niet. Ik ben minstens een jaar bezig geweest om een werkvergunning te krijgen. Daarmee was ik net te laat, anders had ik in een tv-serie van Steven Spielberg gezeten.'

Is Carice van Houten je grote voorbeeld voor wat betreft een carrière in Amerika?

'Ik heb misschien wel een paar keer gedacht: o leuk, dat zou ik ook wel willen, maar ik leef niet naar iemands voorbeeld. Carice en ik hebben daar verder ook geen contact over gehad. Ik respecteer haar erg als collega, maar wij drinken geen kopjes thee samen. Mijn keuzes zijn zelfstandig en die hebben niets met Carice van Houten te maken. Heel gek, vind je niet?

'Het is ook niet zo dat ik Manhattan zie als een opstapje naar iets anders, iets groters. Ik sluit niet uit dat er iets anders uit voorkomt, maar dat is niet de reden waarom ik dit allemaal doe. Als dit alles is wat ik daar bereik, ben ik daar dolgelukkig mee.'

Het meespelen in Manhattan betekende voor Herbers niettemin vrijwel meteen een nieuwe aanbieding: een gastrol in The Americans, een serie die zich afspeelt in de jaren tachtig. Intussen is ze ook benaderd voor de vrouwelijke hoofdrol in een grote Hollywood-film. Dat plan kan helaas niet doorgaan omdat de opnamen samenvallen met die van Manhattan 2.

Beeld Aisha Zeijpveld

'Ik was niet erg enthousiast over het script, maar het ging wel om een film van 100 miljoen. Als je daarin meespeelt, betekent dat echt wel wat. Ik zou de female lead zijn, wat in Hollywood betekent dat je dan met de mannelijke hoofdrolspeler naar bed gaat.'

Het lag voor de hand dat Katja Herbers violiste zou worden. Of tenminste iets in de muziek zou gaan doen. Haar moeder is de violiste Vera Beths, haar vader de hoboïst Werner Herbers. Haar ouders gingen uit elkaar toen ze 2 jaar was. Haar moeder kreeg daarna een relatie met cellist Anner Bijlsma, haar vader met kostuumontwerpster Leonie Polak. Katja pendelde tussen beide ouders en huizen heen en weer en groeide aldus op in een kunstzinnige omgeving. Maar die viool kwam er uiteindelijk niet van.

'Ik ben van de MTV-generatie en van de eerste Nintendo - dan ga je niet echt achter een viool zitten. Bovendien wilden mijn beide ouders geen boemannen zijn en mij juist niet naar de muziek dwingen. Maar ik heb natuurlijk wel een enorme muzikale bagage meegekregen. Daarom ben ik ook zo ongelofelijk blij met wat ik onlangs met Reinbert de Leeuw heb gemaakt toen hij 75 werd. Dat was Im schönen Monat Mai, gecomponeerd door Reinbert naar eenentwintig liederen van Schubert en Schumann.

CV Katja Herbers
19 oktober 1980 Geboren te Amsterdam.

Opleiding
1999-2000 HB Studio's New York, Toneelschool Uta Hagen New York.
2001-2005 Toneel- en Kleinkunst Academie, Amsterdam.

Toneel
2010-2011 Fraulein Else, Theatercompagnie.
2012-2013 Drie Zusters, Nationale Toneel.
2012 Winterreisse Münchner Kammerspiele.
2007-2008 Instinct.

Film
2006 De Uitverkorene.
2011 Brammetje Baas.
2013 Mannenharten.

Televisie
2011 Rol Máxima in Beatrix, Oranje onder vuur.
2012-2014 Divorce.
2014 Manhattan.

'Die liederen heb ik gezongen; ik ben geen zangeres, maar ik heb wel goede oren. Hij zei: 'Het kan me niet schelen of je mooi kunt zingen of niet. Voor mijn part schreeuw je, fluister je, spreek je, of zing je - dat is helemaal aan jou. Als het maar vanuit een waarheid, vanuit je kloten komt.' Ik denk dat dat het belangrijkste is dat ik ooit heb gedaan, omdat die twee werelden van theater en muziek daarin zo mooi bij elkaar kwamen.'

Hoewel ze een erg verlegen kind was, wist Katja Herbers al vanaf haar 8ste dat ze actrice wilde worden. Hoewel ze ook vond dat het een ijdel beroep was. Na de middelbare school ging ze eerst psychologie studeren, daarnaast volgde ze een parttime-opleiding acteren bij De Trap. Toen ze naar de toneelschool wilde, kreeg ze te horen dat ze daarvoor nog te pril en te jong was.

'Ik moest dus zorgen minder pril en jong te worden. Daarom ben ik op mijn 18de in mijn eentje naar New York gegaan om lessen in theater en dans te volgen. Pas op mijn 22ste werd ik aangenomen op de toneelschool in Amsterdam. De eerste jaren daar waren afschuwelijk. Ik was niet gelukkig en heel erg kwaad. Ik vond in die tijd dat ik alles heel goed wist en het ging me allemaal veel te traag. Maar in het derde jaar kreeg ik les van Lineke Rijxman en later ook van Elsie de Brauw. Dat was voor mij een openbaring. Toen wist ik wat acteren moest zijn, vanaf dat moment ben ik keihard gaan werken.'

Via Elsie de Brauw werd ze voorgesteld aan theatermaker Johan Simons en direct na school ging ze mee naar Simons' gezelschap NTGent. Intussen had ook Theu Boermans haar als een bijzonder getalenteerd meisje gespot. Aldus kreeg ze twee toneelvaders.

'Ik ben door hen beiden gevormd: door Theu die altijd van de tekst uitgaat, en door Johan die vanuit de vorm werkt. Dat is mijn geluk geweest, dat ik die twee mannen heb ontmoet. Daarnaast kan ik zelf ook wel wat, denk ik. En vooral: ik kan nog beter worden.'

Beeld Aisha Zeijpveld

Je lijkt me nogal bedreven in netwerken?

'Ik zou niet weten hoe dat moet. Iemand moet geïnteresseerd zijn in hoe je speelt en of hij daaraan nog iets kan bijdragen. Theu en Johan zijn allebei ook pedagogen, ze willen je iets meegeven, overbrengen.'

Je hebt talent en je bent mooi, en je hebt op je 34ste nog steeds iets meisjesachtigs. Dat helpt toch ook?

'Laten we het eens omdraaien: als ik 85 kilo zou wegen en ik zat helemaal onder de acne, dan had ik nu een ander leven gehad, dat geloof ik zeker. Het helpt zeker in dit vak als je niet spuuglelijk bent. Als je geen talent hebt, maar je ziet er wel goed uit, kun je bij televisie of film misschien een tijdje iets bereiken, maar daarna ben je niet interessant meer. In het theater is het van belang dat je met een tekst kunt omgaan, dat je op een podium kunt staan, dat je wat te bieden hebt.'

Veel mensen schatten je veel jonger dan je bent. Ik heb soms de indruk dat je dat imago behoorlijk inzet. '

Hoezo dan? Ik loop in het dagelijks leven toch niet met een Hello Kitty-tas rond en met een speen in mijn mond? Vind jij mij koket of zo?'

Koket niet echt, maar dartel misschien, vooral ook in je gedrag.

'Daar ben ik me dan niet van bewust. Wat jij zegt, associeer ik met een pruillipje en een houding van: 'Alsjeblieft, grote man, red me, want ik heb geen idee wat ik moet met mijn leven'. Zo ben ik niet, ik voel mezelf beslist geëmancipeerder en zelfstandiger dan dat. Dartel, dat kan ik wel begrijpen, dat is de vrolijke kant van koket. Dartel vind ik wel een mooi woord, ja.'

In het theater speelde Herbers een groot aantal uiteenlopende rollen, van prille tienermeisjes en tragische heldinnen, tot exuberante gekkinnetjes. Jonge meisjes vaak, met een twist, een onvermoede kant. Een van haar opmerkelijkste rollen was die in Fraulein Else naar de novelle van Arthur Schnitzler uit 1924, in regie van Theu Boermans. Over een jong meisje dat haar lichaam aan een oudere man moet aanbieden om de schuld van haar vader in te lossen. 'Katja Herbers speelt de rol soepel en knap, met een sublieme opbouw - van de onbevangenheid van de jeugd, naar bezorgdheid, wanhoop, en tenslotte berusting', aldus de recensie destijds in de Volkskrant.

Je speelde die voorstelling voor een deel naakt. Heb je daar moeite mee?

'Als ik aan Fraulein Else terugdenk, denk ik geen moment aan het naakt, dat vond ik het minst eng. Daar zat geen uitdaging aan, behalve dat het wellicht uitdagend was. Bij de première dacht ik alleen maar: wat doe ik mezelf aan, dit is zelfmoord! Ik, helemaal in mijn eentje op dat podium en dan ook nog met een masturbatiescène. Die scène is overigens een wezenlijk onderdeel van het verhaal. Dat ging ook niet van: oh, ik ben zo geil, ik ga eens lekker masturberen, nee, het was het uiten van een groot verdriet. Dat meisje is nog maagd en vrijt één keer voor de spiegel met zichzelf, voordat ze zich van kant maakt. Ze neemt afscheid van een leven dat ze nooit heeft kunnen leven. Mijn moeder vond die scène de mooiste uit de hele voorstelling. Kun je nagaan!'

De rol van Joyce in Divorce is van een geheel andere orde. Een 'hysterische trut' wordt ze genoemd.

'Die rol doe ik uit de losse pols, zonder noemenswaardige voorbereiding. Volgens mij werkt dat voor televisie ook het beste: hoe minder je erover nadenkt, hoe beter het wordt. Ik beleef veel plezier aan Joyce, omdat ze een soort borderlinefiguur is - van heel blij naar totaal wanhopig. Nee, ik heb niet het gevoel dat ik met Divorce mijn ziel aan het verkopen ben. Het is natuurlijk geen Borgen, maar het is me zeer dierbaar.

'Vaak genoeg heb ik audities gedaan voor een film, maar dan werd ik het niet omdat ze een publiekstrekker wilden hebben, voor op de poster. Door Divorce ben ik nu dus bankable geworden, zo werkt dat. Overigens word ik op straat nooit herkend, al kijken er twee miljoen mensen naar. Ik heb waarschijnlijk een onzichtbaar hoofd.'

We zien je geregeld in glamourreportages in bladen als LINDA en Vogue. Word je op die manier geen poseur in je eigen leven?

'Enigszins ijdel is het natuurlijk wel, maar het gaat daarin absoluut niet over mijn eigen leven. Het is de glamourversie van mezelf. Ik zet geen selfie op Facebook, of een foto dat ik lekker aan het strand lig. Die fotoreportages staan meestal bij interviews die over mijn werk gaan. En die interviews geef ik meestal alleen maar vanwege die foto's. Je mag meestal met heel goede fotografen werken, en dat is goed voor mijn portfolio. Die shoots zijn een instrument geworden om rollen te krijgen, vooral in Amerika. Ze willen daar plaatjes zien, liefst zo uiteenlopend mogelijk. Voor mij is dat van belang, omdat ik in het echt nogal the girl next door ben.'

Als Katja Herbers in Nederland is, verblijft ze in het oude schoolgebouw in Amsterdam-West waar haar moeder al sinds haar jeugd woont en een aantal appartementen verhuurt. Vaker is ze op reis. Zeker nu ze de liefde van haar leven gevonden heeft, de Australische acteur Ashley Zukerman (31). Hij is een van haar tegenspelers in Manhattan.

Is daar een patroon in te ontdekken: een relatie krijgen met je tegenspeler? Mark Rietman bij De Theatercompagnie, Steven Scharf bij de Münchner Kammerspiele en nu deze Ashley uit Manhattan?

'Het is niet iets stelselmatigs, denk ik. Maar het is wel zo dat je vaak verliefd wordt tijdens het spelen, zeker als je iemand toch al leuk vindt. Bij Mark was dat heel lastig, we werden verliefd tijdens het spelen in Het Wijde Land maar we hebben er pas aan toe gegeven toen de voorstelling was uitgespeeld. Ik zat er helemaal niet op te wachten, ook vanwege ons leeftijdsverschil. Uiteindelijk zijn we ruim drie jaar samen geweest. Ik hou nog steeds van hem, hij is mij heel dierbaar. Daarbij is hij een ongelooflijk goed acteur, en slim, en geestig. Ik heb in mijn leven met niemand zo gelachen als met Mark. Ik val misschien ook wel op mensen met ambities en talent. Nee, ik laat geen spoor van gebroken harten en vernielingen achter me - daartoe ben ik niet eens in staat. Het lijkt me best leuk trouwens, maar ik kan het niet.'

Maar dit is hem dus: Ashley Zukerman?

'Ja, hij is nu mijn verkering, en ik denk wel dat dit mijn man is. Hij woont ook een beetje waar hij werkt, we proberen zo veel mogelijk bij elkaar te zijn. Ik geloof niet zo in zo'n langeafstandsrelatie, waarin je alleen maar aan die rottelefoon hangt. Komende zomer zitten we samen weer vijf maanden lang op de set in die snikhete woestijn. Dat scheelt'.

Moet jij altijd verkering hebben?

'Helemaal niet. Ik vind mijzelf het leukst als ik geen verkering heb. Maar nu met deze man blijf ik leuk. Dus dat is volgens mij een goed teken.'

Voordat Herbers weer naar Amerika vertrekt, is er in eigen land ook nog het een en ander te doen. De nieuwe serie Divorce, Mannenharten 2, nog een paar keer in München spelen. En, net bekend geworden: de hoofdrol in de verfilming van De Helleveeg naar de roman van A.F.Th. van der Heijden, mits de financiering op tijd rond komt. Over een meisje wier leven door een vreselijke gebeurtenis is verpest en dat in haar latere leven steeds meer de wraakzucht toelaat. Herbers gaat haar spelen - van haar 14de tot 64 jaar.

Het lijkt alsof alles als vanzelf een beetje jouw kant oprolt? Ben je een geluksvogel?

'Ik heb een sterk melancholische kant, wat me in het theater goed van pas komt. Ik heb dat acteren echt nodig om te kunnen omgaan met het leven. Als ik het verdriet, of het geluk, of de sterfelijkheid niet zou kunnen vormgeven, dan was ik, nou ja, lichtelijk ontspoord. Ik móét spelen. Theu zegt dat ik een soort kunstenaarsziel heb. Nee, niet destructief of depressief, maar ik voel wel de zwaarte van het bestaan. Dat is waarom ik op het toneel sta: om die zwaarte te verlichten. Dat gaat dus verder dan: o, wat een leuk leven heb ik toch! En: o, wat een succes! Als het alleen maar dat zou zijn, kom je nooit tot de diepere kern van wat toneelspelen is. Ik ben heus niet alleen maar dartel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.