Interview De Wending

‘Ik ben een opgewekt mens en een optimist. Daar hoort de horlepiep bij’

Richard de Mos werd door Geert Wilders aan de kant gezet als PVV-Kamerlid. Hij stortte zich op de lokale Haagse politiek en werd wethouder, terwijl zijn Groep de Mos de grootste fractie in de raad is.

Richard de Mos Beeld Jiri Buller

Wat is het leukste dat Richard de Mos in zijn wittebroodsweken als wethouder heeft gedaan? ‘Die boom natuurlijk!’ Een cafébaas in de binnenstad baalde dat pal voor zijn deur een grote boom kwam. Het werd een lokaal relletje. ‘Ik zei: wat is het nummer van die vent, dan bellen we even.’ Een dag later schudden De Mos en de opgeluchte ondernemer elkaar de hand. De boom komt ergens anders.

De Wending

In de serie De Wending spreekt de Volkskrant met mensen die een gebeurtenis meemaakten die hun leven drastisch veranderde.

Zijn dát nou de problemen waarover de locoburgemeester van Den Haag zich druk moet maken? De man die in maart de gemeenteraadsverkiezingen won, haalt zijn schouders op. ‘Een journalist van AD/Haagsche Courant schreef ooit dat ik ombudspolitiek bedrijf. Hij dacht ons pijn te doen, maar een groter compliment konden we niet krijgen.’

In 2012 leek er nog een abrupt einde te komen aan de politieke loopbaan van Richard de Mos, destijds Haags raadslid en Tweede Kamerlid voor de PVV. Geert Wilders liet hem in een telefoontje van koud één minuut weten dat hij niet op de lijst kwam voor de Kamerverkiezingen dat najaar. De PVV moest ‘verjongen en vernieuwen’. Lees: De Mos, destijds 36, was te eigengereid. Nu vormt hij een college met VVD, D66 en GroenLinks. Met acht raadszetels is Groep de Mos/Hart voor Den Haag de grootste fractie, terwijl de PVV er nog maar twee heeft.

Door wie bent u in 2012 aangespoord zelf door te gaan?

‘Ik ben gaan duiken in de Dominicaanse Republiek, even op vakantie. Voor de mindset. Ik werd gebeld door Eugène de la Croix, een vriend van me en directeur van schaatsbaan De Uithof. Hij zei: Ries, je moet doorgaan, je hebt goede ideeën voor de stad, dat kan weleens wat worden. Ik had er helemaal geen zin in, was teleurgesteld. Maar ik dacht ook: Shit happens. Eugène zei: Ontspan maar eerst en kom daarna een broodje eten.

‘Er kwam meer steun. Van een voormalig CDA-raadslid, een oud LPF-Kamerlid, van ondernemers, van tientallen vrijwilligers. Een bont gezelschap, allemaal andersdenkenden, maar met één liefde: deze stad. Zo zijn we in oktober 2012 de partij begonnen. Ik hoor de mensen nog lachen. Die dachten: dat wordt niks.’

Net voordat Wilders op die vrijdag in juli belde, twitterde u nog: eens een PVV’er, altijd een PVV’er.

‘Ik heb ook weleens tegen vrouwen gezegd: ik hou van jou en de rest van mijn leven blijf ik bij je. Ook niet gebeurd.’ (Lacht.) ‘Laat mijn huidige vriendin het maar niet horen, dan krijg ik een schop onder mijn kont. Zo gaan die dingen, je hebt een liefde, daar ga je voor. Ik heb met de PVV een aantal jaar een prima huwelijk gehad.’

Maar Wilders heeft het uitgemaakt.

‘Dat mag. No hard feelings, hè, ik heb superveel van die man geleerd. Hij heeft me in 2014, toen ik drie zetels haalde in de raad, nog netjes gefeliciteerd. Na de PVV stonden er drie letters op mijn voorhoofd. Bedrijven nodigden me voor een sollicitatiegesprek uit als woordvoerder of voorlichter. Dan kwam ik aan en wilden ze een foto met me, van ‘die toffe gozer van PowNews’, en kon ik weer naar huis. Nu is dat een leuke anekdote, maar het was Haags gezegd echt klote.’

Beeld Jiri Buller

U zei destijds: als ik wél op de lijst had gestaan, had ik de horlepiep gedanst.

‘Die dans ik regelmatig, kan ik hier verklappen. Ik ben nu eenmaal een opgewekt mens en een optimist. Daar hoort de horlepiep bij.’

Was bij het afscheid van de PVV ook niet pas uw dochter geboren?

‘Nee, ik had net een vriendin die uit de PVV kwam. Met haar heb ik een mooie dochter. Zij is geboren in december 2013, maar toen was ik al een poosje PVV’er af.’

Ging de relatie stuk omdat u zo hard werkte aan de nieuwe partij?

‘Nee, nee, dat niet. Net zoals iedereen kan overkomen, kan een relatie overgaan. Dat is verder privé.’

Heeft u nog steeds respect voor Wilders?

‘Zeker. Als één iemand het politieke spel snapt, dan is hij het. Als één iemand elke dag moet voelen wat het is om voor je mening uit te komen, dan hij wel. Hij is mijn leermeester, net zoals Hans Wiegel dat is geweest. Ik vind het wel jammer dat Geert te ver is doorgeslagen.’

CV Richard de Mos

5 mei 1976: geboren in Delft

1999-2002: salesmanager expediteursbedrijf

2002-2007: onderwijzer op twee basisscholen in Den Haag

2007-2009: beleidsmedewerker PVV-Kamerlid Martin Bosma

2009-2012: PVV-Kamerlid

2010-2012: PVV-gemeenteraadslid Den Haag

2012-2014: vanaf oktober alleen verder in Haagse gemeenteraad als Groep de Mos

2014: leider driemansfractie Groep-de Mos/Ouderen Partij, gemeenteraad Den Haag; eigenaar Advies-bureau De Mos & Partners

21 maart 2018: wint met Groep de Mos/Hart voor Den Haag gemeenteraadsverkiezingen (8 zetels)

7 juni 2018-heden: wethouder Economie, Sport en Buitenruimte Den Haag, tevens locoburgemeester

5 mei 1976: geboren in Delft

1999-2002: salesmanager expediteursbedrijf

2002-2007: onderwijzer op twee basisscholen in Den Haag

2007-2009: beleidsmedewerker PVV-Kamerlid Martin Bosma

2009-2012: PVV-Kamerlid

2010-2012: PVV-gemeenteraadslid Den Haag

2012-2014: vanaf oktober alleen verder in Haagse gemeenteraad als Groep de Mos

2014: leider driemansfractie Groep-de Mos/Ouderen Partij, gemeenteraad Den Haag; eigenaar Advies-bureau De Mos & Partners

21 maart 2018: wint met Groep de Mos/Hart voor Den Haag gemeenteraadsverkiezingen (8 zetels)

7 juni 2018-heden: wethouder Economie, Sport en Buitenruimte Den Haag, tevens locoburgemeester

Als u nog PVV’er was geweest, had u dan de ‘minder, minder’-uitspraak in 2014 getrokken?

‘Dat vind ik geen goede uitspraak, maar ik ga niet stoer zeggen hoe ik dan zou hebben gehandeld. Ik ga geen dingen zeggen die ik niet weet en niet heb gevoeld. Mijn tweede man in de partij is van Marokkaanse komaf, dat is een prima gozer (wethouder Rachid Guernaoui, overgestapt van D66, red.). Aboutaleb vind ik een heel geschikte burgemeester. Ik heb niks tegen Marokkanen of andere bevolkingsgroepen. Wel tegen criminelen, zoals iedereen, of het nu een Marokkaan, Hollander, Turk of Surinamer is.’

Vergeleken met Rotterdam gingen de Haagse verkiezingen nauwelijks over identiteit of immigratie. Liep de formatie daarom zo soepel?

‘Hier kon de campagne ook knetteren, hoor. Wij hadden in ons programma een stevige paragraaf over statushouders. In het collegeakkoord is de extra opgave van zevenhonderd statushouders geschrapt. Jammer dat Leefbaar Rotterdam nu wordt afgeschilderd als een club die het alleen over zulke dingen heeft. Ze hebben bestuursverantwoordelijkheid genomen en hebben Rotterdam vooruitgeholpen. Ik snap dat de Leefbaar-kiezers zich belazerd voelen. Dit schaadt het vertrouwen in de politiek.’

Beeld Jiri Buller

Bent u zelf in de loop der jaren naar het midden opgeschoven?

‘Ik ga altijd door het midden, daarom scoorde ik nooit als voetballer. Je moet een hoek zoeken. Nee, geintje. Wij zijn lokaal en pragmatisch. In de onderhandelingen trokken we samen met GroenLinks op wat betreft armoedebestrijding en daklozenopvang. Maar over veiligheid waren we sneller rond met de VVD.’

Het coalitieakkoord barst van de groene maatregelen. Vorig jaar zei u nog: de klimaatdiscussie, daar gaat de broek niet van bollen.

‘Ik heb de opwarming van de aarde nooit ontkend, ik heb de rol van de mens daarbij in twijfel getrokken. GroenLinks kijkt daar anders naar. Collega-wethouder Liesbeth van Tongeren mag met klimaatadaptatie haar ding doen en dat wordt óns ding, want we vormen één college. Ik zal haar steunen.’

Heeft u al zonnepanelen op uw dak?

‘Toen ik vanochtend van huis ging, lagen ze er nog niet, nee. Maar ik weet niet of Liesbeth tussendoor een beetje heeft bijgeklust.’

Als Kamerlid had u met haar een haat-liefdeverhouding. Durft u haar nog klimaatgekkie te noemen?

‘Nou nee, ik ga me netjes gedragen, want ik wil de rit uitzitten. En het moet een succesvolle rit worden. Het draadje in de coalitieonderhandelingen is nooit gebroken. Ook dankzij twee toppers, verkenner Hans Wiegel en formateur Edith Schippers.’

Beeld Jiri Buller

Had u vooraf uitgetekend dat het zo zou lopen?

‘Wel dat we de grootste zouden worden, niet dat de onderhandelingen zo goed zouden gaan. Ik ben een driftkikkertje, ik ben weleens boos weggelopen. Dan zei Schippers: terugkomen jij, daar heb ik geen zin in. Haar aanpak stelde mij in staat me in de GroenLinks-bubbel te verdiepen, en zij in de onze.’

Hoe groot is het risico dat uw kiezers in 2022 zeggen: ik had iets anders verwacht van een partij die zo toegankelijk is?

‘Ons verkiezingsprogramma telde 84 pagina’s en het coalitieakkoord ook.’ (Lacht.) ‘Het is niet een-op-een hetzelfde, dat besef ik. Er staan dingen in die onze achterban minder leuk vindt, maar ook herkenbare punten. Maar als je uitlegt: dit hebben we binnengehaald en dat niet, dan snappen mensen dat. Waarom haken kiezers af bij de PVV en de SP? Omdat die alleen maar roeptoeteren vanaf de zijlijn.

‘We zijn echt een lokale partij die het sentiment in Den Haag, Scheveningen en Loosduinen raakt. Scheveningers voelen zich geen Hagenezen. Loosduiners ook niet, die zitten tegen het Westland aan. Wij denken op wijkniveau over oplossingen na. Met een leger vrijwilligers hebben we gevraagd: wat leeft er, wat moet er gebeuren? Eigenlijk hebben we vier jaar campagne gevoerd.’

Voelt u zich een vernieuwer?

‘Dat is te veel eer. De SP ging in haar beginjaren ook langs de deuren. We hebben het instrumentarium alleen opgepoetst en verfijnd voor het lokale. Dat is misschien wel nieuw.’

Riekt uw ombudspolitiek niet naar cliëntelisme? Burgers hebben een klacht en in ruil voor hun stem komt u het oplossen?

‘Voor mij is het luisteren naar de burger. Als iets past in ons partijprogramma, dan nemen we het over. Zo niet, dan leg ik het netjes uit. Als mensen klagen over festivals, dan zeggen we: we snappen dat een evenement overlast kan geven, maar wij willen meer reuring in de stad. Vaak hoor ik dan: Ries, ik heb in elk geval een antwoord van je gekregen. Geen thema is voor ons te klein, maar we hebben ook een visie op de lange termijn over de groei van de stad, de leefbaarheid en de bereikbaarheid.’

Wat hebben de afgelopen jaren persoonlijk met uw leven gedaan?

‘Mijn broertje heeft laatst gezegd dat ik een goedzakje ben, dat ik slechte dingen van mensen met verkeerde bedoelingen nooit zo doorhad. Ik geloof altijd in de goedheid van de mensen, ja. Daarin heb ik me weleens vergist. Ik ben nu 42, wat minder naïef misschien. Maar als ik nog veertig jaar meega, ga ik zeker nog veel fouten maken. Er zullen teleurstellingen volgen, maar ook successen en hoogtepunten. Zelfspot is mij gelukkig niet vreemd. Misschien lig ik over vier jaar op mijn bek, maar dan hoop ik niet arrogant gedaan te hebben. Ik ben ook weer gewoon naar de eerste training van ADO gegaan. Op de tribune. Midden-Noord. Dat de mensen zien: hij is dan nu wethouder, maar hij is er wel, die pik.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.