'Hij was geen prima donna en kon met iedereen in het orkest goed opschieten'

Het eeuwige leven: Jan Stulen (1942-2017)

Dirigent Jan Stulen beheerste een breed repertoire en leidde diverse orkesten in binnen- en buitenland. Ook als docent liet hij zijn sporen na.

Jan Stulen

De kunst van goed dirigeren ligt in charisma, het één kant op krijgen van het orkest, zei dirigent Jan Stulen vijf jaar geleden in een interview met de Volkskrant. Hij had toen net zijn boek De Tao van het dirigeren gepubliceerd over de kunst van het dirigeren.

Daarin trok hij een vergelijking tussen dirigeren en de Chinese levenswijze van het taoïsme: 'Volg het orkest in zijn natuurlijke proces. Niet forceren. Met zijn allen op een organische manier naar het eindpunt toewerken.'

Jan Stulen overleed 22 juli op 75-jarige leeftijd tijdens een vakantie in Duitsland. Hij woonde de laatste achttien jaar met de harpist Aimée van Delden in Wilnis. Stulen was als dirigent verbonden aan het Nederlands Ballet Orkest, het Nederlands Danstheater, het Nederlands Promenade Orkest, Opera Forum en de radio-orkesten van de publieke omroep. Hij was betrokken bij tal van radio- en televisieproducties, zoals Jonge mensen op weg naar het concertpodium en Una Voce Particolare.

Daarnaast gaf hij les aan zowel het conservatorium in Maastricht als dat in Rotterdam. Nog onlangs verscheen een tweede boek van hem: Ten voeten uit... Anekdotes uit een bewogen muzikaal leven. Zijn collega Ed Spanjaard prijst zijn inzet voor jonge musici. 'Als docent was hij een van de beste, zo niet de allerbeste.'

Stulen werd geboren in Amsterdam en volgde vanaf zijn 6de jaar piano- en muzieklessen. Na het gymnasium ging hij naar het conservatorium in Amsterdam, waar hij zich verder bekwaamde in piano en viool en ook lessen orkestdirectie kreeg. Dat leverde hem in 1964 een aanstelling op bij de Stedelijke Opera van Münster, waar hij zou opklimmen tot dirigent en plaatsvervangend directeur.

In 1970 keerde Stulen terug naar Amsterdam waar hij aan de slag ging bij het Nederlands Dans Theater en het Nederlands Ballet Orkest. Dat ging gepaard met talrijke gastdirigentschappen in Nederland, Engeland en Duitsland. Zo werd hij een vaste gastdirigent van het Metropole Orkest nadat Dolf van der Linden hem in 1976 had gevraagd de finale van het Eurovisiesongfestival te dirigeren.

Dirigeren zag Stulen als een combinatie van vakkennis, slagtechniek, muzikaal instinct en - 'zeer onderschat' - intelligentie. Van 1976 tot 1992 was hij dirigent van het Promenade Orkest en het Radio Symfonie Orkest. In deze periode maakte hij zich een uiteenlopend repertoire eigen, van barok tot symfonische jazz.

Bijzonder populair was de Avro-televisieserie Jonge mensen op weg naar het concertpodium, waarin hij het orkest dirigeerde. In 1998 werd Stulen chef-dirigent van het Promenade Orkest. Hij zei in de Volkskrant zich steeds minder te bewegen naarmate hij ouder werd. 'Ook bij dirigeren geldt: less is more. Een orkest wil dat je het door moeilijke passages sleept, niet staat te molenwieken om indruk te maken op tante Truus in de zaal.'

Muziekproducent Sigrid van der Linde, met wie hij veel samenwerkte, prijst zijn efficiënte manier van werken en zijn brede repertoire. 'Hij was geen prima donna en kon met iedereen in het orkest goed opschieten.'

Tot voor kort was hij nog zeer actief. Zo was hij initiatiefnemer van het Hilversums Muziek Concours en de daaruit voortvloeiende Young Conductors Award in juli 2016. Later dat jaar moest hij noodgedwongen op het laatste moment afzeggen voor het Knoop Gala.

In februari bleek hij niet voldoende hersteld om de strijkers te dirigeren voor Tabu in het Muziekgebouw aan 't IJ en nam zijn leerling Sander Teepen het stokje over.

Stulen heeft vier kinderen uit twee vorige huwelijken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.