INTERVIEW

'Het taboe op abortus is nog altijd gigantisch'

Als vrouw: abortusarts Gabie Raven (55)

Wat betekent het om nu vrouw te zijn? Die vraag stelt V in een reeks interviews aan de orde. Gabie Raven (55) is abortusarts: 'Ik ben ook de stommiteit van vrouwen gaan zien.'

Gabie Raven: 'Een vrouw die met een piepstem zegt 'nou, doe dan maar', help ik niet. Ik ga geen lammeren naar de slachtbank leiden.' Beeld Imke Panhuijzen

Gabie Raven (55) werkt in wat zij 'een donker hoekje' noemt. Ze is niet trots op haar beroep, ze heeft het zelfs vaak verzwegen. Idealisme is haar vreemd. 'Faciliteren' is wat ze doet. In haar ruime nieuwbouwwoning in een Amerikaans ogende buitenwijk van Roermond vertelt ze over werken in de schaduw.

Wilde je altijd al abortusarts worden?

'Waarschijnlijk kiest niemand voor dit vak. Ik kom uit een katholiek gezin, ben opgevoed met oude CDA-waarden. Mijn moeder is Duits van geboorte, citeert Schiller en Goethe, maar meisjes studeerden niet in haar tijd. Toen zij een schoonheidssalon wilde beginnen, heeft mijn vader barrières opgeworpen. Tegen mij zei hij: arts worden is een roeping. Een gezin erbij, dat kan niet. Ik dacht: van wat voor een planeet kom jij dat je zo denkt? We hebben het nooit kunnen uitpraten, want hij is jong gestorven.'

'Na mijn studie ben ik met mijn toenmalige echtgenoot gaan werken in een ziekenhuis in Zambia. Vrouwen stierven daar bij bosjes. Pas na enkele maanden viel bij mij het kwartje dat illegale abortussen infecties veroorzaakten. Bij inwendig onderzoek bleek soms dat een hele baarmoeder was weggerot. Voorbehoedmiddelen waren streng verboden, het weeshuis was overvol, maar wij konden niets doen. De bisschop woonde om de hoek en de nonnen waren operatieassistent.'

Ontstond bij jou toen een roeping?

'Nee. Ik wilde kinderarts worden. Maar toen we uit Zambia terugkeerden, was ik zwanger en parttime werken kon niet als specialist. Ik belandde in de verslavingszorg en bij het zuigelingenbureau. Na het zoveelste kind met bolle wangen van wie de moeder zei: 'hij eet niet goed', verlangde ik naar een vak met meer verantwoordelijkheid. Toen iemand zei dat ze bij een kliniek in Maastricht een abortusarts zochten, heb ik daar tot ieders schrik gesolliciteerd.'

Gabie Raven

1961 Geboren in Gouda 1979-1986 Studie geneeskunde 1987-1988 Missieziekenhuis Zambia 1989-1995 Verslavingszorg en zuigelingenbureau 1992-nu Abortusarts 2010-nu Voorzitter van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen (NGVA)

Wie schrokken allemaal?

'Mijn vader was al overleden, maar mijn moeder vond het vreselijk en mijn toenmalige echtgenoot vond het ook maar zo zo. Als wij op bezoek gingen bij vrienden, vroeg iedereen naar zijn werk, maar niet naar dat van mij. Stel je voor dat ik erover zou gaan praten. In Limburg is het taboe groter dan in het noorden. Ik heb het ook lange tijd niet aan mijn kinderen verteld, wist niet in welke vorm ik het moest gieten. Toen mijn man huisarts werd, zei hij dat ik beter kon stoppen, het zou zijn patiënten afschrikken. Dat vond ik hypocriet. Ik had al die tijd toch ook de kost verdiend?'

Wel lastig als je eigen man je beroep niet respecteert.

'Het was een van de redenen voor onze scheiding. Over euthanasie hadden we ook altijd ruzie. Tijdens een etentje waar niemand wist wat ik deed, zei iemand: 'Misschien moet euthanasie door de abortusartsen gedaan worden, die zijn gewend om mensen om zeep te helpen.' Ik dacht: je hebt nog gelijk ook. In mijn vak kijk ik anders naar het leven.'

Jouw vak heeft geen status?

'Iedereen komt bij ons, van hoog tot laag, maar daarna wil men ons liefst zo snel mogelijk weer vergeten. De paus wil abortus nu dan wel vergeven, het taboe is nog altijd gigantisch. Artsen worden opgeleid om mensen beter te maken, wij laten jonge vrouwen die niets mankeren fysiek soms slechter vertrekken dan dat ze kwamen. Als voorzitter van het Nederlands Genootschap van Abortusartsen (NGVA) heb ik geprobeerd van de beroepsgroep meer een geheel te maken, maar het blijft los zand. Soms vraagt iemand: bent u ook arts? Dan zeg ik voor de grap: welnee joh, voor stofzuigen is toch geen opleiding nodig.'

Gabie Raven: 'Een vrouw die met een piepstem zegt 'nou, doe dan maar', help ik niet. Ik ga geen lammeren naar de slachtbank leiden.' Beeld Imke Panhuijzen

Vindt je moeder het nog steeds vreselijk?

'Ze is opgehouden om dat tegen mij te zeggen, maar het blijft jammer dat ze in haar bridgeclub niet over de carrière van haar dochter kan vertellen.'

Waarom doe je het?

'Ik wil vrouwen een keuze bieden zonder dat ze oneigenlijke risico's hoeven te nemen. Een vrije keuze bestaat misschien niet, maar een eigen keuze wel. De korte, intense contacten vind ik prettig. Ik heb ook een tijdje seksuologie gedaan. Dan kreeg ik een stel waarvan de vrouw geen seks meer wilde en de man in zijn eentje masturbeerde bij de computer. Die mensen hadden recht op wel acht consulten terwijl ik dacht: wat is nu eigenlijk het probleem?'

Welke rol speel jij bij het maken van de afweging wel of geen abortus?

'Een zo klein mogelijke. Ik kan en wil niet voor een ander beslissen. De essentie is of het kind gewenst is. Als dat niet duidelijk is, stuur ik ze naar huis. Het gaat niet alleen om wat gezegd wordt, ook om hoe dat gebeurt. Een vrouw die met een piepstem zegt 'nou, doe dan maar', help ik niet. Ik ga geen lammeren naar de slachtbank leiden.'

Maakt de reden voor de keuze je iets uit?

'Als een vrouw haar kind niet wil, moet je naar haar luisteren, hoe idioot de reden ook lijkt. Ik had ooit iemand die zei dat het niet uitkwam omdat ze in een verbouwing zat. Over een half jaar, dan kon het. Ik zei: dat wiegje kan toch even in een andere kamer staan? Ze raakte in paniek. Uiteindelijk heb ik haar behandeld. Het stond ver van me af, maar van haar keuze had ze me overtuigd.'

Jij denkt niet: van een kind wordt een vrouw altijd beter?

'Je moet ook aan het kind denken. Niet gewenst zijn gun je niemand. Een kind opvoeden is moeilijk genoeg. Laat de wil om het te doen er in ieder geval zijn.'

Hebben mannen ook een stem?

'Uiteindelijk beslist de vrouw. Ik heb wel eens mannen die protesteren, sit-downstakingen houden. Dan voer je gesprekken, maar uiteindelijk gaan ze er niet over.'

Is een kind niet van een vrouw en een man samen?

'Maar eentje moet de doorslag geven en het meest logische is om dat degene te laten zijn die zwanger is. In Nederland hebben vrouwen hoogdravende ideeën over de rol van de man. Samen op zwangerschapsgym, wat is daarvan nu de toegevoegde waarde?'

Welk beeld heb je door jouw praktijk van mannen gekregen?

'Ze nemen soms geen verantwoordelijkheid voor de kinderen die ze verwekken. Maar ik ben ook de stommiteit van vrouwen gaan zien. Hoe ze zich in onmogelijke posities manoeuvreren, de man daarvan de schuld geven, zich afhankelijk maken en dan roepen dat ze geen keus hebben. Ik zeg: je hebt altijd een keus, doe je ongeboren kind de lol dat je die maakt. Soms voeren ze een heel theater op, eisen ze dat de man mee naar de operatiekamer gaat. De 'dader' moet erbij zijn. Dan zeg ik: heeft hij je verkracht ofzo? Mijn ok is geen arena.'

Ben je trots op wat je doet?

'Ik probeer deze keuze voor vrouwen zo goed mogelijk te faciliteren en ben tevreden over de manier waarop ik dat doe. Maar trots, nee. Nooit geweest ook.'

Dat klinkt niet heel zelfbewust.

'Als ik geen gezin had gehad, zou ik mij gespecialiseerd hebben. Maar ik wilde werken en ook bij mijn kinderen zijn. Dat heb ik aanvaard. Ik ben geen idealist. Moet dat dan?'

Is er een glazen plafond?

'Vrouwen hebben minder vaak een leidinggevende positie dan mannen, maar aan de oorzaak valt weinig te doen. Wij krijgen die kinderen nu eenmaal. Helemaal 50/50 krijg je het nooit, alleen al niet vanwege zwangerschap en kraambed. Persoonlijk had ik die verdeling ook niet gewild, ik wilde zelf de controle houden over mijn gezin.'

Wat moet er voor vrouwen nog bevochten worden?

'We moeten niet uit het oog verliezen dat de mannen ook nog mee moeten. Steeds meer mannen vinden het moeilijk om hun identiteit te vinden, durven niks meer, zijn onzeker, ook op seksueel vlak. Het overmeesteren van de man lijkt me uiteindelijk niet in ons belang.'

Heb je een man nodig?

'Als alleenstaande moeder heb ik het goed kunnen rooien, maar ik vind het wel leuk om een maatje te hebben. Mijn tweede man is rationeler dan ik, bekijkt de dingen meer van een afstand. Na mijn scheiding hoefde ik eigenlijk niet meer te trouwen, maar ik heb het toch gedaan. Als gebaar naar hem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.