Interview Daniel de Ridder

‘Halina en ik zijn twee dieren die elkaar gevonden hebben’

Al vroeg was duidelijk dat hij én goed kon voetballen én goed kon leren én een mooie jongen was. En dan is NOS-voetbalanalist Daniel de Ridder ook nog eens de verkering van Halina Reijn.

Beeld Valentina Vos

De oud-speler rende met zijn vriendenclub door het Vondelpark toen hij ineens besefte, het was een openbaring: 'de voetballer Daniel is dood. Een deel van mij is gestorven.' Het was in de tijd dat Daniel de Ridder weleens neerslachtig kon zijn, de periode nadat hij was opgehouden met topvoetbal - gepensioneerd op zijn 31ste. 'In het Vondelpark besefte ik plotseling dat ik erg gelukkig werd van dat rennen. Dat ik zo verslaafd was geweest aan die fysieke en mentale uitdaging van het voetbal. Dat je lichaam soms nee zegt, maar dat je toch doorgaat. Elke dag weer, iedere training opnieuw. Op dat moment realiseerde ik me: je kunt er niet zomaar overheen walsen dat je bent gestopt.'

Jij bent iemand die dat ook allemaal erg analyseert.

'De meeste voetballers gaan gewoon door in het voetbal. Eigenlijk logisch. Maar ik wilde ook breken met die wereld. Al deed dat wel pijn.'

Waarom wilde je ermee breken?

'Omdat ik er toch een haat-liefdeverhouding mee heb. Omdat het toch ook wel een vervelende wereld is. Een harde wereld.'

Wat vond je er vervelend aan?

'De vluchtigheid. Die natuurlijk inherent is aan een sport waarin je maar zo weinig tijd hebt je te bewijzen, survival of the fittest. Uiteindelijk ben je een product op de markt van vraag en aanbod.

Het is ook een vrij macho wereld.'

Genuanceerd, zoals Daniel de Ridder (34) in alles de nuance zoekt: 'Niet elke club is zo. In de kleedkamer zijn er ook spelers met andere interesses, maar het gaat snel over bepaalde cliché-onderwerpen, natuurlijk.'

Vrouwen.

'Vrouwen. Auto's, horloges. Ik hou ook van vrouwen, ik waardeer auto's, ik heb ook hele mooie auto's gehad. Maar ik wil over meer kunnen praten en verder kunnen kijken dan dat.'

Met voetbal heeft hij niet helemaal gebroken sinds zijn vertrek bij Cambuur, zijn laatste club. Het afgelopen seizoen liep de oud-Ajacied een dag per week 'met plezier' mee als assistent bij de Ajax-vrouwen, om uit te vinden of het trainerschap iets voor hem zou zijn (antwoord: voorlopig niet). En hij analyseert sinds bijna drie jaar wedstrijden voor de NOS. Ook dit WK is hij geregeld te zien, net als tijdens het Europese Kampioenschap in 2016. Toen keken ineens opmerkelijk veel vrouwen naar Studio France. De kerntweet uit een amusante twitterreeks: 'En wat heeft die Daniel de Ridder dan wat ik niet heb? - alle mannelijke kijkers van Studio France tegen hun vrouw die meekijkt.'

Beeld Valentina Vos

Als jouw naam valt is de eerste reflex: o ja, die mooie voetballer.

Hij lacht. Licht ongemak, in de doordringende, bijna zwarte ogen: 'Ik vond die reacties wel grappig. En vleiend. Maar het is ook een beetje gek om het steeds terug te horen.'

Zijn moeder is van Israëlisch-Koerdische afkomst, zijn vader is Nederlander met een Indonesische moeder. Ze leerden elkaar kennen toen Daniels moeder door Europa reisde, na haar dienstplicht in Israël. Het echtpaar kreeg twee kinderen en scheidde toen Daniel 3 jaar was. Vader De Ridder vertrok - hij wil er verder niet over praten. Moeder De Ridder was ineens alleenstaande moeder, met weinig geld.

Jullie moesten soms groenten eten die waren overgebleven van de Albert Cuypmarkt.

'Er zijn momenten geweest dat mijn moeder ons met bijna niets heeft moeten onderhouden. Dat heeft ze goed gedaan. Ik ben blij dat ik de dingen nog steeds op waarde kan schatten. Er zit nog steeds een arm jongetje in mij.'

Wat bedoel je precies?

'Als ik iets decadents doe, weet ik dat dat niet normaal is. Ik hoorde laatst dat best veel voetballers die een hoop verdienen echt alles over de balk smijten. Dat heb ik nooit gehad. Als ik naar anderen kijk, denk ik weleens: ben bewuster van wat je hebt, want de volgende dag kan het ook weer weg zijn.'

Later, over het tekenen van een lucratief contract met Birmingham City op jonge leeftijd: 'Anderen zeggen zo gemakkelijk: wat maakt geld nou uit? Maar als je uit een niet erg rijk gezin komt, en je weet dat je volgend jaar geblesseerd kan raken, zijn dat soort overwegingen wel van belang.'

Al vrij jong was duidelijk dat je en goed kon leren en goed kon voetballen. En ook nog een mooie jongen was.

Opgewekt: 'Drie dingen.'

Ook wel veel.

'Ik was 11 toen ik bij Ajax de jeugdopleiding kon gaan volgen. En ik was 11 toen ik vwo-advies kreeg. Ik bezocht een open dag van het Vossius Gymnasium, waar twee vrienden van me heen gingen en ik dacht: ik ga het gewoon doen. Ik moet dat kunnen. Terwijl iedereen om me heen zei: jezus. Toen ik dat gymnasium wilde afronden, ten koste van alles, was het bij Ajax wel van: hee. Dan moest ik spelen en zegde ik weleens af, voor een proefwerk. Dat viel niet altijd goed bij de trainers: 'Wat vind jij nou belangrijk?' En ergens was Ajax bij mij ook het hoogste goed. Ajax 1: het hoogst mogelijk bereikbare. Alleen: ik wilde óók dat gymnasiumdiploma. Het was zwaar beide te halen. Ik stond om 6 uur 's ochtends op en ging om 1 uur 's nachts naar bed. Doorzettingsvermogen, dat heb ik wel.'

Heb je weleens gedacht: als ik dat gymnasium had laten zitten en me alleen op voetbal had geconcentreerd, was ik verder gekomen als speler?

'Dan had ik misschien sneller stappen kunnen maken. Maar misschien is dat wel de rode draad in mijn leven: de dualiteit. Altijd op twee gedachten hinken.'

Beeld Valentina Vos

Je hebt ook een andere achtergrond dan de meeste voetballers. Je vader is beeldend kunstenaar...

Onderbreekt: 'Hij schildert graag, net als mijn moeder. Zij komt uit een traditioneel Koerdisch-Joods gezin van negen kinderen. Ze verhuisde in de flowerpower-periode naar Amsterdam: een cultuurclash. Ze hield van alle vrijheid, maar zag ook de keerzijde. Mijn moeder miste in Nederland de traditionele familiewaarden. Dat zit ook in mij. Je moet er voor elkaar zijn, als familie.'

Hoe ben jij opgevoed? Volgens die traditionele waarden, of meer op de flowerpower-manier?

'Mijn vader was vrij, heel vrij, te vrij misschien wel. Hij wilde mijn beste vriend zijn in plaats van mijn vader. Dat is het hippie-idee, toch? Mijn moeder heeft me grootgebracht, met haar eigen culturele inslag. Dat warme, dat er altijd eten op tafel stond voor iedereen die langskwam. Vrienden kwamen vaak bij me eten. Iedereen verstaat haar, maar ze spreekt nog steeds gebrekkig Nederlands. Ze snapte niet altijd even goed hoe de dingen hier werkten. Ze kende de Europese etiquette niet.'

Verwarrend voor een kind.

'Mijn moeder hield zich goed staande. Ze is een erg sterke vrouw, met een leuke vriendenkring. Maar ze heeft ook littekens, van de scheiding. Ik kreeg alle steun van haar, maar op school, bij Ajax, moest ik het toch alleen doen. Ik denk dat bijvoorbeeld veel Marokkanen daar ook last van hebben. Van die cultuurdingen: je weet niet wat je te wachten staat, terwijl anderen verwachten dat je dat wel weet. De buitenwereld denkt dat je precies snapt hoe je je moet gedragen als je wordt geselecteerd voor Jong Oranje. Wat kun je wel zeggen, wat niet?'

Is dat niet moeilijk voor iedere jonge speler?

'Tuurlijk. Maar ik heb wel veel jongens gezien die daar minder moeite mee hadden dan ik.'

Ook omdat hun vader wel altijd langs de lijn stond?

'Ja. En... Het simpele dingetje dat je gewoon weet... In 1995 moest je u zeggen tegen de trainer. En meneer. Dat wist ik helemaal niet. Dat begreep ik helemaal niet. Terwijl iedereen dat gewoon deed. Ik dacht: shit. Dat maakte me heel benauwd. Ik kende zo'n autoritair systeem niet.'

Omdat je vader...

'Zo anti-autoritair was ingesteld. Die haatte dat. Zo van: 'Fuck dat. Laat je haar groeien. Klootzakken.' Maar ik had wel met die regels te maken.'

Hij haalde het felbegeerde Ajax 1, maar vertrok al na twee seizoenen naar Celta de Vigo in Spanje. Het werkte niet tussen hem en trainer Danny Blind. 'Maar het zal ook aan mijn eigen karakter hebben gelegen dat ik met meerdere trainers in de loop van mijn carrière de nodige conflictjes heb gehad.'

Je hebt eens gezegd: 'Iemand als Wesley Sneijder kon zich voor alles afsluiten wat niet met voetbal te maken had, maar ik zag alles, hoorde alles, voelde alles.'

'Ik kon die knop niet altijd omzetten in het veld. En ik bleef dan maar nadenken over de opdracht die ik had gekregen van de trainer: dat is lastig. Als ik het er niet mee eens was, raakte ik gefrustreerd. Ik wilde het begrijpen. Terwijl: weinig in het voetbal is rationeel te begrijpen. Juist als ik puur op gevoel speelde, was ik op m'n best. Eigenlijk werd ik een betere voetballer na mijn 25ste, omdat ik meer grip kreeg op mijn geest. Het lukte me beter die knop om te zetten.

'Sommige trainers konden me misschien ook verbaal niet aan. Ik heb weleens gehad dat een trainer me niet goed van repliek kon dienen. De volgende dag gaf hij me een briefje, waarin hij antwoord gaf. Eigenlijk erg lief.'

Je bent erg jong vertrokken naar het buitenland. Te jong?

Aarzelend: 'Uhm... Ja. Ik denk dat het te jong was. Als je alleen gaat, en ik ging in mijn eentje, terwijl ik geen idee had van wat me te wachten stond, dan is het lastig. Vigo, in het noordwesten van Spanje, is een vrij gesloten gemeenschap, traditioneel, erg katholiek, op zondag lag alles stil. Je werd niet snel ergens uitgenodigd.'

Dus je voelde je alleen.

'Grote eenzaamheid. Ik had een prachtig huis in het centrum van Vigo. Maar dan kom je thuis na de training en heb je eigenlijk geen idee wat je met jezelf aan moet. Als ik wilde eten om half 10 's avonds keken de obers me aan: 'Waar ben jij mee bezig? We zijn net de tafels aan het dekken.' Ik heb zeven jaar in het buitenland gewoond en voor meerdere clubs gespeeld. Daar waren moeilijke periodes bij. Het heeft me als mens wel erg verrijkt: je leert op een andere manier kijken. Als speler had ik een andere route moeten uitstippelen, denk ik achteraf.'

Fel: 'Mensen die denken dat het me allemaal is komen aanwaaien: nou, nee. Ik heb het allemaal zelf moeten bevechten. Flink zijn, doorstappen, doorrammen. Dat heeft Halina ook.' Halina Reijn, de actrice met wie hij sinds twee jaar een relatie heeft.

'De scheiding van mijn ouders was pijnlijk: verbittering en onbegrip. Er zijn ontzettend veel dingen gebeurd. Ik heb daar wel een tik van gekregen. Halina heeft ook haar vader verloren, toen ze 10 was. Halina is artistiek en vrij opgevoed, maar dat had ook nadelen.' Ze praten vaak met elkaar over hun overeenkomsten - ook in hun vak. 'Met name de interactie acteur-regisseur en trainer-speler. Bij beide beroepen gaat het om een live prestatie voor een publiek.'

Maar bij acteurs zal het niet zo snel over horloges gaan.

Vrolijk: 'Het kan ook over horloges gaan. Maar dan gaat het meestal over heel erg vintage horloges.'

Voel je je in die wereld op je gemak?

'Ik voel me er erg op m'n gemak. Halina vindt het altijd zo grappig en prettig dat ik geen aandacht verg als ik bij een groepje acteurs kom zitten. Ze zegt: 'Er zijn ook mensen die dan ineens bewijsdrang krijgen.''

Je vorige vriendin, Tatum Dagelet, was ook actrice.

Hij formuleert beleefd: 'Ik vind het altijd moeilijk als men daarop wijst. Ik heb ook heel andere vriendinnetjes gehad hoor. Maar zij zijn natuurlijk allebei bekend.'

En ze zijn allebei acht, negen jaar ouder dan jij. Sorry: als het gaat om een vrouw...

Onderbreekt: 'Die twee oudere mannen heeft gehad, wordt er geen opmerking over gemaakt. Maar iemand die iets heeft meegemaakt, die pijn kent, vind ik interessanter dan iemand die niet zoveel heeft meegemaakt. Ik herken mezelf in die pijn. En ik ben ook geen gemakkelijke figuur.'

Je moet iemand hebben die tegen je is opgewassen.

'Iemand die niet snel terugdeinst. Iemand die van porselein is, kan ik breken, bij wijze van spreken. Dat klinkt raar. Maar ik ben wel pittig. Ik hou van een krachtige persoonlijkheid, laat ik het zo zeggen.'

Kun jij iemand breken?

'Ik heb een heel harde kant. Vind ik zelf ook onprettig. Nou, niet altijd. Ik kan een ander wel afschrikken, met mijn temperament, met bepaalde principes. Vaak hebben vriendschappen hier iets los, iets vrijblijvends. Voor mij betekent een vriendschap ook echt wat. Het is voor mij soms zelfs vervanging van familie. Daar hang ik bepaalde regels aan. Vrienden moeten betrouwbaar zijn. Ik ga snel de confrontatie aan. Als iets mij niet zint, denk ik niet: laat maar gaan. Dan wil ik weten: hoe zit het? Waarom doe je zo?'

Ik kan me voorstellen dat het tussen jou en Halina fel kan zijn. Zij komt ook over als iemand met temperament.

'Zij is heel ontwapenend. Haar puurheid. Echt een dier. Net zoals zij het dier in mij ziet. Gek om zo te zeggen, maar we zijn twee dieren die elkaar gevonden hebben. We kunnen heftige discussies hebben, waarvan normale mensen denken: jezus, bedaart dat nog? Maar een uur later omhelzen we elkaar en zitten we weer te lachen. Wij kunnen snel switchen tussen het dierlijke en het intellect. We hebben daarin een eigen universum gemaakt, waarin we elkaar heel erg begrijpen.'

Het klinkt als diepe verbondenheid.

'Dat is wat het is. Ik raak nooit op Halina uitgekeken en zij geloof ik ook niet op mij. Maar we zijn aan de andere kant ook erg verschillend. Ik ben afhoudend. Zo bescherm ik mezelf. En zij is van: voem, hier ben ik, waardoor ze kwetsbaar is. We vullen elkaar aan. Het klinkt als een supercliché, maar we zijn een goed team.'

Halina heeft lang kinderen gewild.

'Ik ga daar niet te veel over uitweiden.'

Groot gelijk.

'Het is zo privé. Het is onze beslissing, het is van onszelf. Ik kan wel zeggen: als er een kindje komt, dan zullen we dat met veel liefde omarmen. En als het niet zou komen, blijven we elkaar omarmen.' Slok bruiswater. 'Het is moeilijk voor mij om erover te praten omdat het voor Halina een publiek onderwerp is geworden.'

Ze maakte zelf een documentaire over haar kinderwens, die in 2016 werd uitgebracht.

'En dat zou ik nooit doen. We willen het verder niet openbaar hebben.'

Beeld Valentina Vos

De oud-aanvaller staat op om naar de wc te gaan. Als hij komt terugwandelen door de lobby van het Amsterdamse Waldorf Astoria kijken sommige gasten op: zijn gezicht heeft die typische, intense Daniel-de-Ridder-uitdrukking.

Je hebt een soort strakheid in je blik als je zo komt aanlopen.

'Ja, dat zeggen anderen ook weleens, dat zegt Halina ook weleens.'

Maar daar ben je je niet zo bewust van?

'Nee. Ik hoor weleens dat ik nooit wegkijk. Als mensen kijken, kijk ik ze recht aan. Ik kom schijnbaar intimiderend over. Ik heb het mezelf misschien ook aangeleerd: de confrontatie niet uit de weg gaan.'

Misschien iets Koerdisch?

Lachend, verrast: 'Koerdisch, jajaja! Ik heb foto's van mijn opa en oma in hun twintiger jaren: die zou je eens moeten zien. Die ogen knallen dwars door alles heen. De blikken van mijn Koerdische familie zijn wel heftige blikken, ja. Dat zit er bij mij denk ik ook in.'

Uit welk deel van Koerdistan komen ze?

'Het Iraakse gedeelte. Ongelooflijk, die verhalen.' Hij vertelt meeslepend, over zijn Koerdische grootouders, behorend tot een kleine Joodse minderheid. Ze waren niet onbemiddeld, hadden land met vee, bezaten goud. Gouden kettingen, die ze uitleenden aan hun bevriende moslimburen als er een bruiloft was. 'En toen werd de staat Israël opgericht. Alles polariseerde. Ze moesten vluchten - naar Israël. Vanuit het huis van mijn oma kijk je uit op een deel van de zeven bergen waarop Jeruzalem is gebouwd. Magisch.'

Jij bent joods. In hoeverre speelt dat een rol in je leven?

'Ik ben in principe atheïst. Maar als ik in Israël bij mijn oma ben, doe ik mee aan de sabbat. Ik heb wel echt iets met mijn joodse achtergrond, voornamelijk vanuit historisch en cultureel oogpunt. Ik voel verbondenheid met Israël.'

Dat merk je als je er met jou over praat.

'Dan komt het temperament weer boven. Ik hou van het land, ik hou van de weerbaarheid. Amos Oz, mijn favoriete schrijver, heeft eens gezegd dat het land bestaat uit vluchtelingen. Je voelt aan iedereen dat ze iets hebben meegemaakt en toch gaan ze door. Vakantie vieren in Tel Aviv is zo leuk omdat iedereen de dag plukt. Mijn vrienden daar, die 's ochtends om 8 uur naar hun werk moeten, zitten tot 3 uur 's nachts wijn met me te drinken. Er is veel spontaniteit, het is er veel impulsiever. Omdat de dreiging er altijd is.'

Emotioneel: 'Mensen die partij kiezen in het Palestijnse-Israëlische conflict vind ik bij voorbaat al verdacht. Beide kanten hebben een zaak. Beide kanten kun je dingen kwalijk nemen. Israël is een land waar de angst regeert. Stel je voor dat Nederland omringd zou worden door zes vijanden - je bent doodsbenauwd, je kunt geen kant op. Ik ken een F16-piloot die drie nachten per week op zijn basis slaapt, want als het land wordt aangevallen, moet hij binnen twee minuten in de lucht zijn. Dat is de realiteit van Israël. En het is gegronde angst. Helaas is angst geen goede raadgever.'

Je roert je in discussies over het oprukkende antisemitisme, dat het steeds lastiger wordt in het openbaar een keppeltje te dragen. Wat doet zo'n aanval op een Joods restaurant in Amsterdam met je?

'Het verbaasde me niet echt. De dader was een Syrische Palestijn, en er is antisemitisme gekoppeld aan het anti-Israël-sentiment. In mijn jeugd, in de Pijp, voetbalde ik veel met Marokkaanse of Irakese vriendjes. Dat ging allemaal goed, tot het moment dat we ruzie kregen en dan was ik toch de kankerjood.'

Is dat iets anders dan dat ze vuile rooie of puistenkop roepen?

'Ja. Omdat je hoort dat ze dat van hun ouders hebben geleerd: joden zijn zus en zo. Maar ik wil absoluut niet zeggen dat de hele islamitische gemeenschap zo is. Wat me bijna nog meer beangstigt is extreem-links: mensen die heel erg anti-Israël zijn en zich niet bewust zijn van hun antisemitisme. Ook wel gevaarlijk. Extreem-rechts is duidelijk, meteen herkenbaar, die steken hun mening niet onder stoelen of banken.'

Hij bestelt nog een fles water. Kijkt om zich heen, in de lobby van het hotel, waar uitbundige gasten de champagne rijkelijk laten bubbelen en imposante high-teatorens bijna dreigen te bezwijken onder hun overvloed. 'Ik woon hier om de hoek', zegt hij. 'Maar ik kom hier nooit.'

Dan, totaal onverwacht: 'Even een gekke wending, maar ik heb me ingeschreven bij de Universiteit van Amsterdam. Om te gaan studeren per 1 september. Rechten.'

Advocaat De Ridder?

Lacht: 'Ik doe het niet per se om advocaat of rechter te worden, al sluit ik het niet uit. Ik heb altijd iets gehad met het recht, als kind al. Door Hollywood-films, A few good men. Als voetballer heb je ook altijd te maken met recht. Spelerscontracten, imagorechten, commerciële overeenkomsten. Het lijkt me heel leuk.'

En spannend.

'Vrienden reageren er verschillend op. De een vindt het echt tof, de ander zegt: 'Wat ga je nou doen?' Ik kom natuurlijk bij allemaal 19-jarigen in de klas te zitten.'

Dat zullen niet veel oud-voetballers doen, rechten studeren.

'Ik heb dat gymnasiumdiploma toch maar gehaald. Ik kan het toch maar gaan doen.' Dan, aarzelend: 'Maar misschien dat ik over een tijdje wel zeg: 'Ik heb het nu gedaan, dat studeren, ik voel toch weer de drive naar het voetbal.'

Dat altijd op twee gedachten hinken...

Vult aan, opgewekt: 'Dat is lastig, ja.'

CV Daniel de Ridder

Geboren 6 maart 1984 in Amsterdam

Opleiding

1996-2002 Vossius Gymnasium, Amsterdam

Carrière

2004 Debuut in Ajax 1 en kampioen

2005 Celta de Vigo

2006 en 2007 Europees Kampioen met Jong Oranje

2007 Birmingham City

2008 en 2010 Wigan Athletic

2009 Hapoel Tel Aviv kampioen en beker

2011 Grasshoppers Zürich

2012 Heerenveen

2013 RKC

2014 Cambuur

2015 Einde profvoetbalcarrière

2016 Analist bij Studio Sport

2018 Loopt als assistent-trainer mee met de Ajax-vrouwen

2018 Schrijft zich in voor studie rechten

Privé

Daniel de Ridder heeft een relatie met actrice Halina Reijn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.