‘Geen bruinhemden, geen geweld’

Na de homo’s en de intellectuele avant-garde protesteren nu ook scholieren en studenten in Polen tegen de door de conservatieve regering gepredikte morele revolutie....

‘Patriottisme ja, fascisme nee’, ‘Geen bruinhemden op school’ en ‘Weg met de Gruppenführer’: de borden die de betogende Warschause scholieren zaterdag meedragen liegen er niet om.

Kop van Jut is Roman Giertych, voorzitter van de nationalistische Liga van Poolse Families en kersverse vice-premier en minister van Onderwijs. Sinds anderhalve week maakt zijn Liga deel uit van de regering van Kazimierz Marcinkiewicz. Haar toetreding, net als die van de populistische Zelfverdediging, was nodig om de conservatieven van Recht en Gerechtigheid van een parlementaire meerderheid te verzekeren, maar op veel steun kan de coalitie niet rekenen.

Vooral de benoeming van Giertych (35), een ideologische scherpslijper die in radicalisme niet hoeft onder te doen voor de gevreesde populist Andrzej Lepper, leidde tot openlijke protesten. In tegenstelling tot haar eurosceptische coalitiepartners is de Liga tegenstander van het Poolse lidmaatschap van de EU; haar rabiate verdediging van de katholieke waarden gaat zelfs de conservatieven te ver.

Onmiddellijk na zijn benoeming werd Giertych in een open brief door de belangrijkste vereniging van schooldirecteuren van eng nationalisme beschuldigd. Maar het voortouw in de protesten wordt genomen door scholieren en studenten. Na de homo’s en de intellectuele avant-garde, die aanstoot namen aan de door de conservatieven gepredikte morele revolutie, zijn zij de derde bevolkingsgroep die in aanvaring komt met de regering.

In Warschau en negen andere steden kwamen tijdens het afgelopen weekeinde duizenden scholieren op straat om het ontslag te eisen van Giertych. De studenten hadden woensdag al met een spontane protestbetoging uiting gegeven aan hun ongenoegen.

Van partijpolitieke beïnvloeding was geen sprake. De mobilisatie verliep via mond-tot-mond-reclame en het internet. ‘Voor volgende zaterdag hebben we een nieuwe betoging gepland’, zegt organisator en lyceum-scholier Aleksander Pawlowski (17). ‘We gaan door tot Giertych ontslag neemt.’

De scholieren vrezen dat de nieuwe minister hen wil indoctrineren met zijn radicale ideologie. Dat Giertych een gevaar voor de democratie is, moet de Hitler-snor bewijzen die hij op sommige borden heeft meegekregen, een verwijzing naar zijn erevoorzitterschap van de Heel-Poolse Jeugd, de extreemrechtse jongerenbeweging van de Liga. Enkele weken geleden bekogelde haar aanhang in Krakau een betoging voor gelijke rechten voor homo’s met stenen en eieren.

Deze keer liet de Heel-Poolse Jeugd zich niet zien, maar het ongenoegen is er niet minder om. ‘We willen niet dat Polen beheerst wordt door een cultuur van haat en geweld’, stelt Ania Geller (16).

In haar slotwoord vraagt Geller het ontslag van Giertych, maar ze geeft toe dat de betoging ook een waarschuwing was aan het adres van de hele regering: ‘Ik ben zelf ook een katholiek en een patriot, maar met de propaganda van de regering wil ik niets te maken hebben.’ Ze beschuldigt de regering van zwart-witdenken en het zoeken van vijanden: ‘Het zijn altijd de anderen die het gedaan hebben.’ Geller krijgt onmiddellijk bijval van haar oudere zus Aleksandra, die voor het eerst aan een betoging deelneemt. ‘Ik wil Europa tonen dat Polen geen achterlijke nationalisten zijn.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.